Kelebek hastalığı nedir?

Tahmini okuma süresi: 13 dakika 10 saniye

Kelebek Hastalığı Hakkında Merak Ettikleriniz

Kelebek hastalığı çoğu kişinin adını ilk kez duyduğu ve sonrasında merak ederek araştırma ihtiyacı hissettiği hastalıklardan biridir. Bu rahatsızlık yüzde oluşabilen kelebek şeklindeki döküntüyle akılda kalsa da, aslında bağışıklık sistemimizi ilgilendiren önemli bir otoimmün hastalıktır. Bu nedenle belirtilerini tanımak ve doğru bilgiye ulaşmak oldukça önemlidir.

Bu yazımızda kelebek hastalığının ne olduğunu, neden ortaya çıktığını, hangi belirtilerle kendini gösterdiğini ve tedavi sürecinin nasıl ilerlediğini adım adım anlatacağız.

Kelebek hastalığı nedir?

Kelebek hastalığı nedir sorusu, kısmen hastalığın isminden de kaynaklanıyor olacak, ilk karşılaşmada akıllarda beliren bir sorudur. Tıbbi adıyla sistemik lupus eritematozus olarak da bilinen kelebek hastalığı bağışıklık sistemimizin kendi dokularını yabancı sanıp tehdit olarak algılayarak onlara saldırmasıyla ortaya çıkar. Bağısıklık sisteminin kendi hücre ve dokularına saldırması nedeniyle otoimmün bir hastalık olarak kabul edilir.

Ne demek istiyoruz, bir ilave cümle ile açalım: Normalde bizi mikroplardan koruması gereken savunma mekanizmamız olan bağışıklık sistemimiz bu hastalık söz konusu olduğunda vücudumuzun cilt, eklem, böbrek ve bazı iç organlarına zarar verebiliyor.

Hastalığın isminin kelebekle ilişkisi, İngilizce’de “butterfly rash” ifadesi ile kurulur. Bunun nedeni hastaların bir kısmında bu rahatsızlığın burun köprüsü ve yanaklara yayılan kanatlarını açmış bir kelebeği andıran yüz döküntüleri şeklinde ortaya çıkmasından kaynaklanır. Her hastada aynı belirtiler görülmeyebilir ve hastalık zaman zaman alevlenip sakinleşebilir.

Pozitif lupus hastalığı nedir? Kelebek hastalığıyla aynı şey mi?

Pozitif lupus hastalığı ifadesi çoğu zaman ayrı bir hastalıkmış gibi algılansa da aslında halk arasında kelebek hastalığı olarak bilinen durumla aynıdır. Bu nedenle lupus ve kelebek hastalığı ifadelerini çoğu zaman birbirinin yerine kullanmamız yanlış değildir. Burada önemli olan belirtileri fark edip zamanında müdahale edilmesini sağlamaktır.

Kelebek hastalığı neden olur? Kelebek hastalığı bulaşıcı mı?

Kelebek hastalığı neden olur ve bulaşıcı mı soruları hastaların kendileri tarafından olduğu kadar çevresindekiler tarafından da merak edilmektedir. Lupus, daha önce de belirttiğimiz gibi, bağışıklık sistemimizin kendi dokularını hedef alması sonucu ortaya çıkar. Kesin nedeni tam olarak bilinmese de genetik yatkınlık, çevresel faktörler ve bazı tetikleyicilerin bir araya gelmesiyle geliştiği düşünülmektedir. Yani söz konusu hastalığın ortaya çıkması tek bir sebebe bağlı değildir.

Önemle vurgulamamız gereken bir diğer önemli konu da bu hastalığın bulaşıcı olmadığı konusudur. Hava yoluyla ya da günlük yaşamda aynı ortamı paylaşmakla hastalığın başkalarına bulaşması söz konusu değildir. Bu nedenle lupus tanısı alan kişilerin sosyal hayattan soyutlanması gerekmez. Çünkü bu kişiler doğru takip ve tedaviyle yaşamlarını rahatlıkla sürdürebilirler.

Sık Sorulan Sorular

Kelebek hastalığı genetik mi? Lupus tanı kriterleri nelerdir?

Kelebek hastalığı tamamen genetik bir hastalık olmasa da genetik yatkınlığın bu hastalığın ortaya çıkmasında önemli bir rol oynadığını söyleyebiliriz. Ailesinde otoimmün hastalık bulunan kişilerde risk biraz daha yüksek olabilir. Yine de bu durum kişide mutlaka lupus gelişeceği anlamına gelmez. Genetik etkenler ile çevresel ve bağışıklık sistemiyle ilgili faktörler birlikte etkili diyebiliriz.

Lupus tanısı ise tek bir belirtiye bakılarak konulmaz. Doktorlar tanı koyarken birden fazla bulguyu birlikte değerlendirir. Genel olarak lupus tanı kriterleri şöyle sıralanabilir:

• Yüzde kelebek şeklinde döküntü gibi cilt bulguları
• Uzun süren eklem ağrısı ve şişlik
• Açıklanamayan yorgunluk ve ateş
• Bağışıklık sistemine ait laboratuvar göstergeleri

Tanı süreci bütüncül bir değerlendirme gerektirdiği için, önemli olabilecek belirtileri hafife almadan uzman bir hekime başvurmak doğru olacaktır.

Kelebek hastalığı belirtileri nelerdir?

Belirtiler her kişide farklı şekillerde ortaya çıkabilir. Hastalık bazen hafif şikayetlerle seyrederken bazen de farklı organları etkileyebilir. Belirtiler dönem dönem artıp azalabilir. Bu nedenle vücudumuzdaki değişimleri dikkatle gözlemlememiz önemlidir.

En sık görülen kelebek hastalığı belirtileri aşağıdaki şekilde sıralanabilir:

• Yüzde, özellikle burun köprüsü ve yanaklarda kelebek şeklinde döküntü
• Uzun süren yorgunluk ve halsizlik
• Eklem ağrısı ve şişlik
• Nedeni açıklanamayan ateş
• Güneşe karşı hassasiyet
• Saç dökülmesi
• Bağışıklık sisteminin etkilenmesi nedeniyle kansızlık
• Baş ağrısı veya hafıza sorunlarına eşlik eden ruh hali değişiklikleri

Yukarıda bahsettiğimiz tüm belirtilerin herkeste görülmesi gerekmez. Bu nedenle şikayetlerin devam etmesi halinde ya da birden fazla bulgu bir arada ortaya çıkıyorsa, durumun değerlendirilmesi için bir uzmana başvurmak en sağlıklı yaklaşım olacaktır.

Çocuklarda lupus belirtileri farklı mıdır?

Çocuklarda görülen lupus belirtileri aslında yetişkinlerle benzerdir. Ancak genellikle daha belirgin ve hızlı fark edilir şekilde ortaya çıkabilir. Özellikle açıklanamayan ateş, yoğun halsizlik, eklem ağrıları, cilt döküntüleri ve güneşe karşı hassasiyet çocukluk çağında dikkat çeken ilk bulgular arasında yer alır.

Bununla birlikte çocuklarda hastalık bazen daha hızlı seyredebilir ve organlar aynı hızda etkilenebilir. Bu yüzden sık tekrarlayan şikayetleri büyüme ağrısı ya da geçici bir durum olarak görmemenizi, belirtiler devam ediyorsa çocuk hekimine başvurmanızı öneririz.

Kelebek hastalığı ölümcül müdür?

Kelebek hastalığı çoğu zaman düşünüldüğü gibi doğrudan ölümcül bir hastalık değildir. Günümüzde erken tanı, düzenli takip ve uygun tedavi sayesinde birçok kişi hastalığı kontrol altında tutarak uzun yıllar yaşamını sürdürebilir.

Ancak hastalık tedavi edilmez ya da düzenli izlenmezse böbrekler, kalp veya diğer organlar etkileneceği için bu durum ciddi sorunlara yol açabilir. Bu nedenle en önemli nokta belirtileri ciddiye alıp hekim kontrolünü aksatmamak ve tedavi sürecine düzenli şekilde devam etmektir.

Kelebek hastalığı tedavisi nasıl yapılır?

Kelebek hastalığı tedavisi hakkında bilinmesi gereken en önemli nokta tamamen ortadan kaldırılan bir hastalık olmaktan çok kontrol altında tutulabilen bir hastalık olduğu gerçeğidir. Tedavide amaç bağışıklık sisteminin aşırı tepkisini azaltmak, alevlenmeleri önlemek ve organların zarar görmesini engellemektir. Bu nedenle tedavi kişiye özel planlanır ve düzenli doktor takibi önemli yer tutar.

Genellikle ilaç tedavisiyle birlikte yaşam alışkanlıklarınızda bazı düzenlemeler yapılır. Güneşten korunmak, yorucu dönemlerde dinlenmeye özen göstermek ve kontrolleri aksatmamak tedavinin önemli bir parçasıdır. Uygun takip ve tedaviyle günlük yaşamınıza devam edebilir ve hastalığı yönetilebilirsiniz.

Kelebek hastalığına hangi bölüm bakar?

Kelebek hastalığı bağışıklık sistemini ilgilendiren bir otoimmün hastalık olduğu için genellikle romatoloji bölümü tarafından takip edilir. Romatoloji uzmanları hastalığın tanısını koyarak tedavi planını düzenler ve düzenli kontrollerle hastalığın gidişatını izler. Aynı zamanda erken belirtiler fark edildiğinde dahiliye bölümüne başvurmanız da mümkündür.

Gerekli durumlarda dermatoloji, nefroloji ya da diğer branşlar da sürece dahil olabilir. Çoğu zaman ilk değerlendirme için dahiliye veya romatolojiye başvurduğunuzda, ihtiyaç olması halinde ilgili bölümlere yönlendirme yapılabilir.

Lupus tedavisinde en iyi doktor nasıl seçilir?

Lupus uzun süreli takip gerektiren bir hastalık olduğu için doktor seçimi tedavinin önemli bir parçasıdır. Bu nedenle romatoloji veya dahiliye alanında deneyimli bir doktor tercih etmek doğru olur. Hastalığın dönem dönem değişebilen yapısı nedeniyle doktorunuzun sizi yakından tanıması tedavinin takibi açısından da büyük avantaj sağlayacaktır.

Doktorunuzla rahat iletişim kurabilmeniz, sorularınıza açıklayıcı yanıtlar alabilmeniz ve tedavi sürecini birlikte yönetebildiğinizi hissetmeniz de çok önemlidir. Bu nedenle lupus tedavisinde en iyi doktor sizi ve durumunuzu anlayan ve buna göre en doğru tedavi planlamasını yapan alanında uzman bir hekim olacaktır.