LDH testi nedir? LDH yüksekliği, düşüklüğü ve normal değerleri

Tahmini okuma süresi: 9 dakika 44 saniye

Laktat Dehidrogenaz Enzimi ve Testin Klinik Önemi

Tahlil sonuçlarınızı aldığınızda karşınıza çıkan bazı kısaltmalar kafa karıştırıcı olabilir. Bunlardan biri de adını yer yer duyduğumuz LDH değeridir. Peki, tam olarak LDH kan testi nedir ve bu test klinik olarak bize ne söyler?

Temelde LDH testi hücrelerimizin içinde yer alan ve enerji üretimine yardımcı olan laktat dehidrogenaz enziminin kandaki miktarını ölçer. Vücudumuzdaki hemen her dokuda bulunan bu enzim, hücreler hasar gördüğünde hızla kana karışır ve kan tahlilinde görünür. Dolayısıyla, doktorunuzun isteyeceği LDH kan testi aslında vücutta yolunda gitmeyen bir durum veya bir doku hasarı olup olmadığını araştıran hassas bir göstergedir.

Ancak tahlilde görülen LDH yüksekliği ya da düşüklüğü tek başına doğrudan bir hastalık teşhisi koymaya yetmez. Çünkü bu enzim neredeyse tüm organlarımızda bulunduğundan, hasarın tam olarak nerede başladığını tek bir tahlil sonucuyla anlamak mümkün değildir.

Bu yazımızda LDH testi neden yapılır sorusundan ideal normal LDH değeri aralıklarına, yüksekliğin arkasındaki gerçek nedenlerden, en çok korkulan, bu değerin kanser ile olan ilişkisine kadar aklınızı kurcalayan soruların yanıtlarını bulabilirsiniz.

Doktorların LDH testi istemesi ne anlama gelir?

Doktorunuz sizden bu testi talep ettiğinde “Acaba vücudumda kötü bir şeyler mi oluyor?” endişesi uyanabilir. Öncelikle içinizi rahatlatalım, bu testin istenmesi mutlaka ciddi veya korkutucu bir hastalığınız olduğu anlamına gelmez. Hekiminiz sadece vücudunuzda yolunda gitmeyen bir durum veya gizli bir doku hasarı olup olmadığını anlamak için bu testi istemiş olabilir.

LDH enzimi karaciğerden kaslara, akciğerlerden böbreklere ve kan hücrelerine kadar neredeyse her dokuda bulunuyor ve hücreler bir şekilde yıprandığında ya da parçalandığında kana sızarak LDH yüksekliği durumuna yol açabiliyor. Doktorlar bu nedenle LDH değerini görmek isteyebilir.

Klinik uygulamada LDH testi genellikle herhangi bir hastalık olup olmadığını araştırmak için tercih edilir. Doktorunuz şikayetlerinizi dinledikten sonra olası bir doku zedelenmesini erkenden yakalamak, bilinen bir hastalığın seyrini izlemek veya uygulanan tedavinin vücudunuza ne kadar iyi geldiğini kontrol etmek amacıyla bu testi isteyebilir.

Burada altı çizilmesi gereken nokta, bu testin tek başına teşhisin netleştirilmesinde yeterli olmayacağıdır. Bunun nedeni enzimin vücudun birçok farklı dokusunda bulunmasıdır. Bu nedenle sonuç hemogram, AST, ALT, bilirubin, kreatin kinaz gibi testlerle ve kişinin mevcut belirtileriyle birlikte yorumlanır. Gerektiğinde testin tekrarlanması veya daha ayrıntılı incelemeler yapılması gerekebilir.

LDH testi hangi hastalıkların değerlendirilmesinde kullanılır?

LDH vücudun birçok bölümünde bulunduğu için test sonucu, daha önce de ifade ettiğimiz gibi, tek başına belirli bir hastalığı göstermez. Klinik uygulamada ise bu testin sonuçlarından yararlanılan temel durumlar ve hastalık grupları aşağıdaki gibidir:

• Karaciğer hastalıkları: Başta hepatit (karaciğer iltihabı) olmak üzere, alkol tüketimi, bazı ilaçların düzenli kullanımı ya da yağlanmaya bağlı olarak karaciğer hücreleri zarar gördüğünde hücre içindeki LDH kana sızar. Bu gibi durumlarda hekimler karaciğerin durumunu tam olarak anlamak için bu testi AST ve ALT gibi diğer karaciğer enzimleri ile birlikte değerlendirir.
• Kan ve kemik iliği hastalıkları: Alyuvarlar yapısal olarak bol miktarda LDH içerir. Alyuvarların normalden çok daha hızlı parçalandığı hemolitik anemi gibi kan hastalıkları durumlarında ya da B12 vitamini eksikliğine bağlı kemik iliği üretim bozukluklarında kandaki LDH seviyesinde belirgin bir artış gözlenir.
• Kas hasarı ve kas hastalıkları: Kas dokumuz yüksek enerji üreten hücrelerden oluştuğu için yoğun miktarda bu enzimi barındırır. Ağır spor aktiviteleri, kazalara bağlı kas ezilmeleri ya da kas dokusunun hızlıca parçalandığı bazı rahatsızlıklarda hücre bütünlüğü bozularak kana yüksek oranda LDH salınır.
• Akciğer ve böbrek rahatsızlıkları: Böbrek dokusunda meydana gelen hasarlar, akciğer enfeksiyonları ya da herhangi bir organda kan akışının kesilmesi sonucu oluşan doku beslenme bozuklukları hücrelerin oksijensiz kalarak zarar görmesine ve dolayısıyla enzimin yükselmesine yol açar.
• Sistemik enfeksiyonlar ve yaygın doku harabiyeti: Vücudun tamamını etkileyen, bağışıklık sistemini yoğun şekilde meşgul eden ağır enfeksiyonlar ve ciddi iltihabi süreçler de hücre zarlarını etkileyerek genel bir LDH yüksekliği tablosu yaratabilir.
• Bazı tümöral yapılar ve kanserler: Özellikle lösemi ve lenfoma gibi hızlı hücre döngüsüne sahip kan kanseri türlerinde ya da bazı testis tümörlerinde hücrelerin hızlıca çoğalıp yıkılması nedeniyle LDH düzeyleri yükselebilir.

LDH testi nasıl yapılır? Kan vermeye aç mı gitmem gerekir?

LDH testi koldan alınan küçük bir tüp kan örneğiyle son derece hızlı ve kolay bir şekilde gerçekleştirilir. Eğer doktorunuz sadece LDH kan testi istemişse, kan vermeye aç gitmeniz gerekmez. Günün herhangi bir saatinde hafif bir şeyler yemiş olsanız bile, bu testi yaptırabilirsiniz.

Ancak klinik pratikte LDH testi nadiren tek başına istenir. Genellikle karaciğer paneli, böbrek fonksiyonları veya kan şekeri gibi açlık gerektiren diğer tetkiklerle birlikte planlanır. Bu nedenle kan vermeden önce doktorunuzun veya testi yapacak merkezin hazırlık talimatlarına uymak en doğrusudur.

LDH normal değeri kaç olmalı?

Kan tahlili sonucunuzu açtığınızda gözünüzün hemen yüksek değerlere kayması ve “Acaba normal mi?” diye endişelenmeniz çok doğaldır. Ancak söz konusu LDH normal değeri olduğunda, dünya genelindeki tüm hastalar için geçerli olan tek bir değerden bahsetmek mümkün değildir.

Genel bir çerçeve çizmek için, sağlıklı bir yetişkin için ideal LDH değerinin genellikle 125 ila 220 U/L aralığında olduğunu söyleyebiliriz. Tabii bazı laboratuvarların cihaz hassasiyetine göre bu üst sınırın 240 veya 250 U/L seviyelerine kadar esnediğini de görebilirsiniz.

Çocuklarda ve özellikle yeni doğan bebeklerde hücre döngüsü ve büyüme hızı inanılmaz derecede yüksektir. Bu nedenle bebeklerde 500 U/L seviyesine kadar çıkan sonuçlar tamamen normal ve sağlıklı kabul edilir.

Diğer yandan, test sonucunuzun referans aralığının sadece birkaç puan üzerinde çıkması doğrudan bir hastalık belirtisi değildir. Bu durum o anki fiziksel yorgunluğunuzla veya basit bir kas zorlanmasıyla bile ilgili olabilir.

Tahlil sonucum her laboratuvarda neden farklı çıkıyor?

Aynı testi iki farklı hastanede yaptırıp bambaşka sonuçlarla karşılaştıysanız, bu durum biraz kafa karıştırıcı olabilir. Ancak aslında farklı sonuçlarla ortaya çıkan bu durum her zaman bir hata yapıldığı anlamına gelmez.

Laboratuvarların kullandığı analiz cihazları, ölçüm yöntemleri ve test kitleri birbirinden farklıdır. Bu yüzden her merkezin belirlediği LDH referans aralığı kendine hastır. Ayrıca vücudumuz yaşayan, son derece dinamik bir sistemdir. Kan değerlerimiz o günkü stres seviyenize, uyku düzeninize ve hatta ne kadar su içtiğinize göre bile dalgalanma gösterebilir.

LDH yüksekliği kanser belirtisi midir?

İnternette bilgi edinmek için “LDH yüksekliği” ifadesini aradığınızda karşınıza ilk çıkan kelimelerden birinin kanser olması haklı olarak büyük bir panik yaratabilir. Ancak yüksek bir LDH sonucu tek başına bir kanser teşhisi veya doğrudan bir kanser belirtisi değildir.

Laktat dehidrogenaz vücudumuzun neredeyse her hücresinde bulunan genel bir enzimdir. Dolayısıyla basit bir enfeksiyon, hafif bir kansızlık ya da yoğun bir fiziksel aktivite gibi son derece yaygın ve tamamen iyi huylu nedenler de bu değeri kolayca yukarı taşıyabilir.

Peki, bu testin kanserle ilişkisi tam olarak nedir? LDH özellikle lösemi, lenfoma veya bazı tümörler gibi hızlı hücre bölünmesiyle seyreden hastalıklarda tercih edilmektedir. Bunun nedeni ise hastalığın yaygınlığını ölçmek veya uygulanan tedavinin ne kadar başarılı gittiğini takip etmek amacıyla hekimlere ek bir bilgi sağlamasıdır. Yani bu test, sağlıklı insanlarda bir kanser taraması yapmak için değil, var olan bir hastalığın seyrini izlemek için kullanılır.

LDH değerim yüksek çıktı, hangi ek testleri yaptırmalıyım?

Tahlil sonucunuzda LDH yüksekliği görüldüğünde doktorunuzun doğrudan isteyeceği tek bir test yoktur. Çünkü LDH karaciğer, kaslar, böbrekler, akciğerler ve kan hücreleri dâhil birçok dokuda bulunur. Bu nedenle yapılacak olan testleri, kişinin şikâyetleri, muayene bulguları ve diğer tahlilleri doğrultusunda doktorun belirlemesi gerekir.

Doktorunuz LDH yüksekliğinin asıl kaynağını bulmak için aşağıdaki ek testlerden yararlanabilir:

• Tam Kan Sayımı (Hemogram) ve Periferik Yayma: Kan hücrelerinizin genel durumunu inceleyerek kansızlık, gizli bir enfeksiyon veya kan hücreleriyle ilgili bir düzensizlik olup olmadığını anlamamızı sağlar.
• Karaciğer Fonksiyon Testleri (AST, ALT, Bilirubin, GGT): Eğer halsizlik veya göz aklarında sararma gibi şikayetleriniz varsa bu enzimler sayesinde yüksekliğin karaciğer veya safra yollarındaki bir hassasiyetten kaynaklanıp kaynaklanmadığı netleştirilir.
• Kreatin Kinaz (CK): Özellikle ağır bir antrenman sonrası kaslarınızda ağrı ve güçsüzlük hissediyorsanız kas dokusundaki geçici yıpranmaları değerlendirmek için bu test tercih edilir.
• Böbrek Fonksiyon Testleri (Kreatinin, Üre): Böbreklerin süzme performansını kontrol ederek vücuttaki genel sıvı ve doku dengesinin gözlemlenmesine yardımcı olur.
• Retikülosit ve Haptoglobin: Şüpheli bir kansızlık tablosunda, kan hücrelerinizin damar içinde erken parçalanıp parçalanmadığını ayırt etmek için istenir.

Aktif International Hastanesi Dahiliye Doktorlarının Uyarı ve Önerileri

Dahiliye uzmanlarımızla LDH değerleri ile ilgili yaptığımız görüşmelerde öncelikle öne çıkan tespit şu: LDH yüksekliği tek başına felaket senaryoları yazdıracak bir değer değildir.

Özellikle tek seferlik ve hafif yüksekliklerde öncelikle kan örneğinin uygunluğu, son günlerde yapılan yoğun egzersiz, kas yaralanması, geçirilen enfeksiyonlar ve kullanılan ilaçlar göz önünde bulundurulmalıdır. Kan alınması sırasında numunede hemoliz oluşması da LDH değerini gerçekte olduğundan yüksek gösterebilir.

Doktorunuz gerekli görürse en doğru sonucu vermesi için testi aynı laboratuvarda ve benzer saatlerde tekrarlamanızı isteyebilir. Bu süreçte son günlerde yaptığınız ağır egzersizleri ya da kullandığınız vitamin takviyelerini hekiminizle paylaşmayı unutmayın. Diğer yandan uzmanlarımız hiçbir ilacınızı veya tedavinizi hekiminize danışmadan kendi kararınızla bırakmamanız gerektiğini de hatırlatıyor.

Doktorlarımız son olarak, her ne kadar sakin kalmak önemli olsa da, vücudumuzun bazı ciddi sinyallerini de gözden kaçırmamamız gerektiğinin altını çiziyor. Eğer LDH yüksekliğine ek olarak günlerdir düşmeyen ateş, göz aklarında sararma, çay renginde çok koyu idrar, şiddetli kas ağrıları, nefes darlığı veya vücudunuzda durup dururken oluşan morluklar gibi şikayetleriniz mevcutsa zaman kaybetmeden muayene olmalısınız.

LDH düşüklüğü ne anlama gelir?

LDH düşüklüğü çoğu zaman zararsız bir durumdur. Bu test klinik olarak daha çok hücre hasarını ve tehlikeli yükselmeleri izlemek için kullanıldığı için, değerlerin referans aralığının altında kalması genellikle vücudunuzda herhangi bir doku zedelenmesi olmadığını gösterir.

Bazen günlük hayatta aldığınız yüksek dozdaki C veya E vitamini takviyeleri de test sonuçlarında geçici bir düşüklüğe yol açabilir.

Çok nadir görülen, doğuştan gelen bazı genetik enzim eksikliklerinde ise sürekli bir düşüklükle karşılaşabiliriz. Ancak bu durumlarda kişi ağır egzersiz sonrasında aşırı kas ağrıları, kramplar veya koyu renkli idrar gibi oldukça belirgin fiziksel şikayetler yaşar. Eşlik eden hiçbir şikayetiniz yoksa ve diğer genel kan değerleriniz normalse, tek başına LDH düşüklüğünden endişelenmenize gerek yoktur.