Epilepsi nedir?

Tahmini okuma süresi: 10 dakika 36 saniye

İçindekiler

Epilepsi Hakkında Merak Ettikleriniz

Epilepsi nedir sorusu genellikle bu hastalıkla ilk kez karşılaştığımızda ya da çevremizde bu hastalığı yaşayan biri olduğunda aklımıza gelir. Halk arasında sıkça konuşulan ama çoğu zaman eksik bilinen epilepsiyi tam anlayabilmek için doğru bilgilere ulaşmak oldukça önemlidir.

Yazımızda epilepsinin ne anlama geldiğinden başlayarak nöbetlerin nasıl ortaya çıktığını, epilepsi belirtilerinin kimlerde nasıl görülebildiğini ve nelere dikkat edilmesi gerektiğini adım adım anlattık.

Epilepsi nedir sorusuna bir iki kelimeyle cevap vermek gerekseydi, yaygın olarak sara hastalığı olarak bilinen rahatsızlıktır şeklinde cevap verebilirdik. Ancak tıbbi olarak epilepsi beyindeki sinir hücrelerinin elektriksel faaliyetlerinin kısa süreli olarak düzensiz hale gelmesiyle ortaya çıkan nörolojik bir hastalıktır. Bu düzensizlik hastalarda tekrarlayan nöbetler şeklinde kendini gösterirken birçok belirti de ortaya çıkmaktadır. Özellikle nöbet sırasında bilinç kaybı ve istemsiz kasılmalar en sık görülenleri diyebiliriz.

Bununla birlikte tek bir nöbet geçirmek her zaman epilepsiniz olduğu anlamına gelmez. Bu rahatsızlıkta teşhis genellikle tekrarlayan nöbetler söz konusu olduğunda koyulur. Doğru takip ve tedaviyle birçok kişi epilepsiyle günlük yaşamını dengeli şekilde sürdürebilir. Bu nedenle hastalık aslında düşünülenden daha yönetilebilir bir şekilde seyreder.

Epilepsi nöbeti nedir?

Epilepsi nöbeti söz konusu olduğunda beynin elektriksel düzeninin kısa süreliğine senkronu kaybettiğini söyleyebiliriz. Böyle bir durumda sinir hücreleri aynı anda ve kontrolsüz biçimde ateşlenir. Bunun dışa yansıması ise kişiden kişiye değişir. Bazı epilepsi krizlerinde tüm vücutta kasılma olurken bazılarında sadece kısa süreli dalma, donup kalma ya da anlamsız bakışlar görülebilir.

Epilepsi nöbetleri genellikle birkaç saniye ile birkaç dakika arasında sürer ve sonrasında kişi yorgunluk ya da sersemlik hissi yaşayabilir. Epilepside farklı nöbet tipleri karşımıza çıkabilir ki bu da hastalığın en kafa karıştırıcı yanıdır.

Epilepsi nöbet türlerini aşağıdaki şekilde sıralayabiliriz:

Basit Parsiyel Nöbet: Beynin belirli bir bölgesinde başlar ve kişi çoğu zaman bilincini kaybetmez. Kol ya da bacakta istemsiz hareketler, uyuşma hissi, garip tat veya koku algıları görülebilir. Kişi olan bitenin farkındadır ama kontrol etmekte zorlanır.
Kompleks Parsiyel Nöbet: Bölgesel olarak başlar ancak bilinç nöbetten etkilenir. Kişi donuk bakışlarla kalabilir, anlamsız el hareketleri yapabilir ya da söylenenlere yanıt vermez. Bu tipteki nöbette kişi olanları hatırlamakta zorlanır.
Jeneralize Nöbet: Başlangıçtan itibaren beynin geniş alanlarını etkiler. Bilinç kaybı, tüm vücutta kasılma veya aniden yere düşme görülebilir. Halk arasında en çok bilinen sara nöbeti belirtileri genellikle bu türde ortaya çıkmaktadır.

Epilepsi belirtileri nelerdir?

Epilepsi belirtileri kişiden kişiye değişebilir ve her nöbet aynı belirtilerle ortaya çıkmayabilir. Bazı belirtiler oldukça belirginken bazıları fark edilmez.

Epilepsi belirtileri arasında en fazla öne çıkan birkaç tanesini aşağıdaki gibi sıralayabiliriz:

Bilinç kaybı veya sabit bir noktaya takılı kalma
Vücutta kasılma ve kontrolsüz titreme
Anlamsız el ve kol hareketleri yapma
Ani korku, panik ya da yoğun deja vu hissi
Garip kokular veya tatların algılanması
Konuşmanın kısa süreli durması ya da anlamsızlaşması
Nöbet sonrası yorgunluk ve sersemlik
Ağızdan köpük gelmesi, dilin ısırılması ya da dişlerin kenetlenmesi
Olan biteni hatırlayamama

Psikolojik epilepsi belirtileri ve uykuda epilepsi belirtileri nelerdir?

Psikolojik epilepsi belirtileri hakkında bilgi vermeden önce bu epilepsi türüne dair birkaç durumdan bahsetmek önemlidir. Psikolojik epilepsi söz konusu olduğunda epilepsiye benzeyen ama kaynağı nörolojik değil psikolojik olan nöbet benzeri durumlar kastedilir. Belirtiler aslında dışarıdan epilepsi nöbeti gibi görünebilir. Böyle bir durumda titreme, kasılma, ağlama, bağırma, yere düşme gibi tepkiler görebiliriz. Ancak çoğu zaman epilepsi nöbetlerindeki elektriksel beyin aktivitesi saptanmaz. Ayrıca krizler genellikle stresli dönemlerde artar.

Uykuda epilepsi belirtileri söz konusu olduğunda ise durum biraz daha karışıktır diyebiliriz. Gece aniden sıçrayarak uyanma, uykuda kasılma, diş sıkma, anlamsız sesler çıkarma, yataktan düşme ya da sabah nedeni açıklanamayan kas ağrısı gibi belirtilerle bu durumda karşılaşmak mümkündür.

Bebeklerde epilepsi belirtileri ve çocuklarda epilepsi belirtileri aynı mıdır?

Bebeklerde epilepsi belirtileri ve çocuklarda epilepsi belirtileri her zaman aynı şekilde gözlenmeyebilir. Bebeklerde epilepsi nöbetleri söz konusu olduğunda ani irkilmeler, boş bakışlar, emmenin durması, amaçsız kol ve bacak hareketleri ya da kısa süreli donup kalma gibi belirtiler öne çıkabilir. Bazen bu hareketler normal reflekslerle karıştığı için gözden kaçması da mümkündür.

Çocuklarda ise tablo genellikle daha belirgin olur. Yere düşme, kasılma, bilinç kaybı, anlamsız hareketleri tekrar etme ya da nöbet sonrasında sersemlik, çocuklarda epilepsi belirtileri arasında en öne çıkan belirtiler arasındadır. Yaş büyüdükçe çocuk yaşadığı durumu ifade edebildiği için baş dönmesi hissi ya da garip kokular alma gibi ön uyarıları da anlatabilir. Epilepsi hastalığında yaş faktörü belirtileri anlamakta önemli bir etken olduğu için değerlendirme yaşa göre yapılır diyebiliriz.

Epilepsi neden olur?

Epilepsi neden olur sorusu da bu rahatsızlıkla ilgili en fazla merak edilen sorular arasındadır. Ancak bu sorunun herkes için geçerli tek bir cevabı yok. Epilepside kimi zaman genetik yatkınlık neden olarak gösterilirken kimi zaman doğum sırasında yaşanan sorunlar, kafa travmaları, beyin enfeksiyonları ya da tümör gibi problemler nöbetleri tetikleyebilir. Bazı vakalarda ise tüm testler yapılmasına rağmen net bir neden bulunamayabilir.

Epilepsinin her zaman doğuştan gelen bir rahatsızlık olmadığını bilmeniz önemlidir. Epilepsi hastalığının ortaya çıkmasına etken olan bazı durumları ise şöyle listeleyebiliriz:

Genetik yatkınlık ve aile öyküsü
Doğum sırasında yaşanan travmalar
Kafa darbeleri ve ciddi beyin travmaları
Menenjit gibi beyin enfeksiyonları
Beyin tümörleri
İnme ve beyin damar hastalıkları
Alkol ve uyuşturucu madde kullanımına bağlı beyin hasarı

Sık Sorulan Sorular

Sonradan epilepsi neden olur?

Epilepsinin sonradan ortaya çıkmasına en sık neden olanlar arasında kafa travmaları, beyin enfeksiyonları, inme, tümörler ve ciddi metabolik dengesizlikler gibi sorunlar yer alır.

Uzun süreli alkol veya uyuşturucu madde kullanımı, bazı ilaçların yanlış kullanımı ya da ateşli hastalıklar da söz konusu durum için risk oluşturabilir.

Epilepsi genetik mi? Epilepsi ile yaşamak nasıldır?

Epilepsi tanısı almış olan bir kişinin bu duruma neyin neden olduğunu merak etmesi ve örneğin epilepsi genetik mi gibi sorularının olması oldukça normaldir. Epilepsinin bazı türlerinde genetik yatkınlık rol oynasa da her epilepsi hastalığı kalıtsal değildir. Diğer yandan birçok kişide altta yatan neden birbirinden farklı olabilir.

Epilepsi ile yaşamak ise doğru tedavi ve düzenli takip ile çoğu kişi için oldukça sorunsuz bir süreçtir. İlaçların düzenli kullanımı, uyku düzeni, tetikleyicilerden kaçınma ve doktor kontrolüyle nöbet sıklığını azaltmak mümkündür. Günlük yaşamda bazı küçük önlemler almak gerekse de, epilepsisi olan birçok kişi eğitimine, işine veya sosyal hayatına aktif biçimde devam edebilir.

Epilepsi hastalığı nasıl geçer? Epilepsi tedavisi nasıl yapılır?

Epilepsi hastalığı nasıl geçer sorusunun cevabını merak edenler için şunu not edelim. Bu hastalık tedavi edilse bile geçmeyebilir.

Tedavi süreci ile ilgili merak edilen bir diğer soru ise epilepsi tedavisi nasıl yapılır sorusudur. Bu rahatsızlık doğru yaklaşımla kontrol altına alınabilen nörolojik bir durumdur. Tedavi sürecinde öncelikli olarak nöbetleri azaltmak ya da tamamen durdurmak hedeflenir. Bunun için en sık kullanılan yöntem ise düzenli ilaç tedavisidir. Anti epileptik ilaçlar beyindeki elektriksel aktiviteyi dengeleyerek nöbet riskini de azaltır.

Bazı hastalarda tek ilaç yeterli olurken bazılarında doz ayarlaması ya da farklı ilaçların kombine edilmesi gerekebilir. İlacın etkili olmadığı durumlarda ise hekimin değerlendirmesi doğrultusunda cerrahi seçenekler ya da özel beslenme programları tercih edilebilir. Epilepside düzenli takip, ilacı aksatmamak ve tetikleyicileri tanımak oldukça önemlidir.

Epilepsi hastalığı ölümcül müdür?

Epilepsi teşhisi almış fakat iyi takip edilen ve tedavisi düzenli sürdürülen epilepsi hastalarında yaşam süresi çoğu zaman normal seyrine yakın ilerler. Yani ilaç kullanımı, düzenli kontrol ve nöbet tetikleyicilerinden kaçınma ile riski ciddi ölçüde azaltmak mümkündür.