Astigmat Nedir?

Genellikle doğuştan gelen ve tedavi edilmemesi halinde hayat boyu devam edebilen bir göz rahatsızlığı olan astigmat, gözün ışığı doğru odaklayamaması sonucu ortaya çıkan bulanık veya bozuk görme durumudur. Bu odaklayamama sorunu, astigmatı olan kişilerin gözlerinin ön yüzeyinde bulunan kornea veya merceğin düzgün olmayan şekli nedeniyle ışığın düzensiz şekilde odaklanmasından kaynaklanır. Bu durum ise bu kişilerde yakın ve uzak mesafelerde görme problemine neden olur.

Astigmat çok düşük seviyelerde pek çok kişide bulunabilir ve bu durum ciddi bir sorun yaratmayabilir. Ancak zamanla astigmatın ilerlemesi halinde görme sorunu belirginlik kazanabilir. Böyle durumlarda görme kalitesi etkileneceği için, astigmatın tedavi edilmesi gerekebilir.

Astigmat Neden Olur?

Astigmatın esas olarak dışarıdan gelen ışığın gözde doğru odaklanamaması sonucu ortaya çıkan bir görme sorunu olduğundan bahsetmiştik. Peki bu görme sonucu neden ortaya çıkar ve astigmat neden olur? Bunun için öncelikle korneanın ne olduğunu kısaca hatırlayalım.

Kornea gözümüzün ön kısmında yer alan, şeffaf ve küre şeklindeki dokudur ve bu doku dışarıdan gelen ışığın gözle temas ettiği ilk bölgedir. Normal şartlarda küre şeklinde olması gereken bu doku astigmatlı kişilerde oval veya eliptik bir şekle sahip olabilmektedir. İşte astigmata neden olan esas neden de en basit ifadeyle söylersek bu şekil farklılığından kaynaklanır. Düzgün bir küre şeklinde olan korneada dışarıdan gelen ışık tek bir noktada odaklanabilirken, astigmatlı gözde bu şekil farklılığından kaynaklı, ışık birden fazla noktada odaklanır. Birden fazla noktada odaklanan ışık ise bulanıklık ve görme sorunu ile sonuçlanır.

Peki, astigmatın oluşmasına yol açan nedenler neler olabilir? Bu nedenlerden başlıcalarını aşağıdaki gibi sıralayabiliriz:

Genetik Faktörler: Astigmat genetik olarak aktarılabilen bir göz rahatsızlığıdır. Bu nedenle ebeveynlerde astigmat varsa, çocuklarda da görülme ihtimali vardır.
Göz Yaralanmaları: Göze alınan darbeler korneanın şeklinde değişikliğe neden olarak astigmat oluşumuna neden olabilir.
Keratokonus ve Diğer Göz Hastalıkları: Keratokonus gibi bazı göz hastalıkları, korneanın incelerek koni şekline gelmesine yol açabilir ve bu da astigmatı şiddetlendirebilir.
Göz Cerrahisi Sonrası Değişiklikler: Katarakt ameliyatı gibi bazı cerrahi müdahaleler sonrasında astigmat gelişebilir veya var olan astigmatın derecesi değişebilir.

Astigmatın ilerleyip ilerlemeyeceği de merak edilen konulardan biridir. Bu sorunun cevabı herkes için aynı olmayabilir. Düzenli göz muayeneleriyle astigmatın derecesi takip edilerek, gerektiğinde gözlük veya lens kullanımı ya da cerrahi yöntemlerle astigmatın tedavi edilmesi mümkündür.

Astigmat Belirtileri Nelerdir?

Astigmatın ilerlemesi gibi belirtileri de kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Genellikle yavaş ilerlediği bilinen astigmatın yaygın belirtilerinden biri ışığın doğru odaklanamaması sonucu ortaya çıkan bulanık görme sorundur. Bulanık görme sorunu hem yakın hem uzak mesafelerde oluşabilir ve bu nedenle nesneler veya yazılar gölgeli ya da çift görünebilir.

Astigmat belirtilerini aşağıdaki şekilde sıralayabiliriz:

Bulanık veya bozuk görme: Özellikle bilgisayar ekranına veya kitap sayfasına bakarken harflerin gölgeli görünmesi sık karşılaşılan bir astigmat belirtisidir.
Baş ağrısı ve göz yorgunluğu: Bulanık görme sorunu nedeniyle astigmatı olan kişiler net görmeye çalışmak için göz kaslarını zorlarlar. Bu durumun uzun vadede devam etmesi ise baş ağrılarına ve gözde yorgunluk hissine neden olabilir.
Gece görüşünde zorluk: Astigmatı olan kişiler, gece ışıkların çevresinde parlama veya saçılma görebilir. Özellikle araba kullanırken farların ve sokak lambalarının yaydığı ışık gözleri rahatsız edebilir.
Gözleri kısarak bakma: Net görmek için gözleri kısmak astigmatlı kişilerde bir alışkanlık haline gelebilir.
Çift görme veya gölgeli görüntü: Özellikle küçük yazıları okurken ya da parlak ekranlara bakarken kelimelerin ve harflerin gölgeli göründüğü fark edilebilir.

Sizde de bu belirtiler söz konusuysa bir göz doktoruna başvurmanız gerekiyor olabilir. Düzenli muayenelerle erken aşamalarda tespit edilen astigmat uygun tedavi yöntemleriyle kontrol altına alınabilir.

Astigmat ve Miyop Arasındaki Fark Nedir?

Astigmat ve miyop arasındaki farkın ne olduğu sorusu da cevabı merak edilen bir diğer sorudur. Her ikisi de gözün kırma kusurlarından kaynaklanan görme problemleridir. Ancak, astigmat ve miyobun öne çıkan farkları ışığın nasıl odaklandığı ve görme üzerindeki etkileri ile ilgilidir. Miyoptaki sorun uzağı net görememe sorunuyken, astigmatta ise hem yakın hem uzak görüş bulanıklaşabilir.

Astigmat ve miyop arasındaki farkları şu şekilde açıklayabiliriz:

Odaklanma Sorunu: Miyopta kornea ve göz merceği ışığı retina önüne düşürecek şekilde kırar ve bu da uzak nesnelerin bulanık görünmesine neden olur. Astigmatta ise kornea ve göz merceğinin şeklinden kaynaklanan sorun nedeniyle ışık birden fazla noktaya odaklanır ve görme bozuklukları ortaya çıkar.
Görme Şekli: Miyop kişiler yakını görmekle ilgili bir sorun yaşamaz. Sadece uzak nesnelerde bulanıklık sorunu yaşar. Astigmatlı kişiler ise hem uzak hem yakındaki nesneleri bulanık veya gölgeli görebilir.
Gözlük ve Lens Kullanımı: Miyop negatif numaralı gözlük camları veya kontakt lens kullanımı ile düzeltilebilir. Astigmatta ise özel torik lensler veya silindirik camlar içeren gözlükler kullanılarak düzeltme sağlanabilir.
Belirtiler: Miyopta belirtiler uzağı görememe, uzağa bakarken gözleri kısma ve buna bağlı baş ağrısı yaygındır. Astigmatta uzak veya yakından bağımsız, genel bir görme sorunu vardır. Bulanık ya da gölgeli görme şeklinde ortaya çıkan görme şikayetlerine göz yorgunluğu ve baş ağrısı eşlik eder.

Her iki durumdaki görme kusuru da gözlük, lens veya lazer ameliyatı ile düzeltilebilir. Ancak astigmatta durum daha komplike olduğu için, düzeltilmesi için kullanılan lensler daha özelleştirilmiş olabilir. Bu nedenle astigmat tedavisinde göz doktoru tarafından yapılan detaylı bir muayene ile doğru teşhisin konulması önemlidir.

Astigmat Genetik midir?

Astigmatın oluşumunda genetik aktarımın önemli bir rol oynadığı bilinmektedir. Ebeveynlerden birinde ya da her ikisinde birden astigmat varsa, çocuğun da astigmat geliştirme olasılığı artar. Genetik aktarım durumunda astigmat çocukta doğuştan mevcut olabilir veya ilerleyen yaşlarda belirginlik kazanabilir.

Astigmattaki bulanık görmenin de nedeni olan kornea ya da göz merceğindeki anormal eğrilik, genetik yatkınlığa bağlı olarak gelişebilir. Ancak buradan astigmatın tamamen genetik faktörlere göre şekillenen bir görme sorunu olduğu sonucu çıkmaz. Çevresel faktörler, göz travmaları, göz ameliyatları ve bazı göz hastalıkları da astigmatın ortaya çıkmasına veya ilerlemesine neden olabilir.

Astigmata neden olan başlıca faktörlerden biri olması nedeniyle, genetik yatkınlığı olan kişilerin düzenli göz muayeneleri yaptırmaları önemlidir. Erken teşhis, astigmatın etkilerini en aza indirerek yaşam kalitesini artırmaya yardımcı olabilir.

Astigmat Çocuklarda Nasıl Tespit Edilir?

Çocuklar görme ilişkili sorunlarını dile getiremeyebileceği için astigmatın küçük yaşlarda teşhisi zor olabilir. Normal bir görüşün ne olacağına dair net bir fikri henüz oluşmamış olabileceği için erken yaşlardaki çocuklar bulanık görmenin bir sorun olduğunu fark etmeyebilir. Bu nedenle ailenin ve öğretmenlerin çocukların görme davranışlarını izlemeleri ve belirtilere dikkat etmeleri erken teşhis için oldukça önemlidir.

Çocuklarda astigmat bulunup bulunmadığına dair fikir verebilecek bazı belirtileri aşağıdaki gibi sıralayabiliriz:

Tahtayı veya kitapları bulanık görme: Okulda tahtayı görmekte zorlanma veya kitap okurken harfleri netleştirmekte güçlük çekme.
Gözleri kısarak bakma: Gözleri kısarak bakma veya başı belirli bir açıda tutarak bakmaya çalışma.
Baş ağrısı ve göz yorgunluğu: Görüşünü netleştirmek için kendi sürekli zorlaması nedeniyle ortaya çıkan baş ağrısı.
Dikkat eksikliği ve öğrenme güçlüğü: Sürekli görme sorununun neden olduğu derslerde konsantrasyon eksikliğine bağlı olarak okulda başarının olumsuz etkilenmesi.
Gece görüşü zayıflığı: Loş ışıkta ya da gece görüşünde zorluk yaşama.

Bu belirtiler fikir verse de, kesin bilgi sahibi olmak için yeterli değildir. Çocuklarda astigmatın kesin teşhisi için bir göz doktoruna başvurulmalıdır. Özellikle okul öncesi ve ilkokul dönemlerinde düzenli göz muayeneleri yaptırmak, çocuklarda görme bozukluklarının erken teşhis ve tedavisi için oldukça önemlidir.

Astigmat Nasıl Tedavi Edilir?

Astigmat tedavisi, kişinin göz yapısına ve astigmatın ne kadar ilerlediğine bağlı olarak değişir. Hafif dereceli astigmatlar genellikle müdahale gerektirmez. Ancak, ileri derecelerdeki astigmat durumunda bazı tedavi yöntemleri uygulanabilir.

Astigmat tedavisinde kullanılan başlıca yöntemleri aşağıdaki gibi sıralayabiliriz:

Gözlük Kullanımı: Silindirik camlı özel gözlükler astigmatı düzeltmekte en sık kullanılan yöntemlerden biridir. Bu camlar ışığın doğru noktaya odaklanmasını sağlayarak net bir görüş sunar.
Kontakt Lensler: Gözlük yerine lens tercih edenler için torik kontakt lensler etkili bir çözümdür. Bu lensler astigmat sorununu gidermeye yönelik tasarlanmış lenslerdir.
Ortokeratoloji (Gece Lensleri): Ortokeratoloji ise astigmatın geçici olarak düzeltilmesini sağlayan ve bu nedenle düzenli kullanım gerektiren bir yöntemdir. Bu yöntemde astigmat tedavisine özel tasarlanmış lensler gece boyunca kullanılır ve bu süre zarfında lensler kornea şeklini geçici olarak düzelterek net görüş sağlar. Böylece takip eden gün boyunca gözlük veya lens kullanmadan astigmat kaynaklı görme sorunu giderilmiş olur.
Lazer Cerrahisi: İleri derecede astigmatı olan ve gözlük ya da lens kullanmak istemeyen kişiler için lazerle göz çizdirme ameliyatları (LASIK, PRK, SMILE gibi) etkili bir çözüm olabilir.

Hangi tedavi yönteminin seçileceği göz doktorunun yapacağı detaylı muayene sonrası hastanın tercihleri de göz önünde bulundurularak netleştirilmelidir. Astigmatın derecesi, kişinin yaşam tarzı ve göz yapısı en uygun tedavi seçiminde değerlendirilmesi gereken faktörlerdir.

Astigmat Lazerle Düzeltilebilir mi?

Evet, astigmat lazer tedavisiyle düzeltilebilen bir görme kusurudur. Lazerle göz çizdirme ameliyatları, korneanın şeklini düzelterek ışığın retinaya doğru odaklanmasını sağlar ve böylece astigmatın neden olduğu bulanık görme problemi ortadan kaldırabilir. Ancak her astigmat hastası lazer tedavisi için uygun aday olmayabilir.

Siz de astigmat tedaviniz için lazer ameliyat seçeneğini düşünüyorsanız, bu operasyon için uygun olup olmadığınız konusunda göz doktorunuza danışmalısınız. Doktorunuz kornea kalınlığı, göz yapısı ve genel sağlık durumunuzu da göz önünde bulundurarak sizin için en uygun tedavi yöntemini belirleyecektir.

Astigmatın lazerle düzeltilmesi için kullanılan başlıca yöntemler şunlardır:

LASIK (Laser-Assisted in Situ Keratomileusis): En yaygın lazer göz ameliyatı yöntemlerinden biridir. Kornea tabakasının ince bir kısmı kaldırılarak alttaki dokuya lazer uygulanır ve korneanın şekli düzeltilir. İyileşme süreci hızlıdır ve sonuçları oldukça başarılıdır.
PRK (Photorefractive Keratectomy): Korneanın üst tabakası tamamen kaldırılarak lazer uygulanır. LASIK’e kıyasla daha uzun iyileşme sürecine sahiptir, ancak bazı durumlarda daha uygun olabilir.
SMILE (Small Incision Lenticule Extraction): Daha yeni bir lazer yöntemi olan SMILE, daha küçük bir kesi ile uygulanır ve iyileşme süresi daha hızlı olabilir. Özellikle yüksek dereceli astigmatlarda etkili bir yöntemdir.