Hemoroid (Basur) Nedir?

Öncelikle hemoridin ne olduğu ile başlayalım. Aslında hepimiz hemoroidle doğuyoruz ve doğuştan vücudumuzda olan hemoroid bizim için genellikle bir sorun yaratmaz. Ancak bazı durumlarda hemorid kötüleşebirlir. Bu durumda hemorid ya da yaygın olarak basur olarak ifade edilen durumla karşılaşırız.

Basur olarak da bilinen hemoroid, rektumun alt kısmında veya anüs çevresinde bulunan şişmiş ve iltihaplı damarlardır. Bu durum genellikle katı gıdalarla beslenmeden kaynaklı kabızlık, tuvalette uzun süre oturma, ıkınma ve hareketsizlik gibi nedenlerle ortaya çıkar. Hemoroidle birlikte görülen genişlemiş, iltihaplı damarlar, özellikle bağırsak hareketleri sırasında rahatsızlık, ağrı, kaşıntı veya kanamaya neden olabilir.

Oldukça yaygın bir sağlık sorunu olan hemoroid, 45 yaş üzerinde daha yaygın olmakla birlikte, her yaştan insanda görülebilir. Genel olarak iki farklı türü bulunan hemoroidde, hemoroid türüne bağlı olarak ağrılar görülebilir. Rahatsız edici ve bazen endişe verici olabilse de, çoğu hemoroid tehlikeli değildir ve çok ileri evrelerde olmayan hemoroid türleri genellikle medikal kremlerle veya yaşam tarzı değişiklikleriyle tedavi edilebilir.

Hemoroid (basur) türleri nelerdir?

Basur şeklini almış hemoroidler anüs çevresinde veya rektumun altında bulunan şişmiş damarlardır. Basur türleri basurun bulunduğu konuma ve şiddetine göre farklılaşır. Çeşitli türleri ve evreleri olan hemoroidin hangi türde ve evrede olduğunun anlaşılması uygulanacak tedaviye de yön vereceği için oldukça önemlidir.

Basur türlerini aşağıdaki gibi sıralayabiliriz:

İç hemoroidler: Rektumun içinde gelişir ve genellikle ağrısızdır, ancak bağırsak hareketleri sırasında kanamaya neden olabilir. Daha ileri evrelerde, anüsten dışarı çıkarak prolapsus oluşturabilirler. Bazı durumlarda cerrahi müdahale gerekebilir.
Dış hemoroid: Anüs çevresindeki derinin altında bulunan bu hemoroidler ağrı, şişlik, kaşıntı ve bazen kanamaya neden olabilir. Bu hemoroid türünde genellikle merhemler ve hayat tarzı değişiklikleri ile iyileşme mümkündür.
Çıkmış hemoroidler: Anüsün dışına uzamış iç hemoroidlerdir. Çıkma derecesine bağlı olarak kendiliğinden geri çekilebilir, elle geri itilebilir veya dışarıda kalabilir.
Tromboze hemoroidler: Hemoroid içinde kan pıhtısı oluştuğunda ortaya çıkar ve genellikle şiddetli ağrı ve belirgin şişmeye neden olur. Genellikle cerrahi müdahale gerektirir ve ihmal edilmeden tedavi edilmelidir.

Hemoroid (basur) belirtileri nelerdir?

Hemoroid belirtileri, hemoroidin türüne ve evresine göre değişiklik gösterir. Bazı kişiler hiçbir belirti hissetmezken, diğerleri önemli rahatsızlık yaşayabilir. Genel olarak en yaygın belirtiler şunlardır:

Kanama, genellikle tuvalet kağıdında, klozette veya dışkıda parlak ve açık kırmızı renkte kan olarak görülür
Anal bölgede kaşıntı veya tahriş
Özellikle dış hemoroidde ağrı veya rahatsızlık (iç hemoroid erken evrelerinde görülmez)
Anüs çevresinde şişlik
Anüs yakınında hassas veya ağrılı bir yumru (özellikle dış veya tromboze hemoroid ise)

Hemoroidlerin kronikleştiği veya daha şiddetli hale geldiği durumlarda, semptomlar günlük yaşamı etkileyebilir ve tıbbi müdahale gerektirebilir.

Basur neden olur?

Hemoroid genellikle alt rektumdaki basınç artışının bir sonucu olarak ortaya çıkar. Bu basınç, anal bölgedeki damarların genişlemesine, şişmesine ve iltihaplanmaya neden olabilir. Peki basura neden olan anal bölgedeki bu basıncı ne tetikliyor?

Basurun nedenleri arasında en yaygın olanlar aşağıdaki gibi sıralanabilir:

Tuvaletteyken çok fazla ıkınma
Katı gıda ağırlıklı beslenilmesi durumunda ortaya çıkan kronik kabızlık
Uzun süre oturmak, özellikle tuvalette uzun süre kalmak
Sert dışkıya neden olan lif oranı düşük beslenme
Pelvik damarlardaki basıncı artıran kilo fazlası
Hormonal değişiklikler ve bölgede artan rahim baskısı nedeniyle hamilelik
Rektum ve anüsteki damarları destekleyen dokuların zamanla zayıflaması nedeniyle yaşlanma

Ayrıca genetik yatkınlık ve hareketsiz yaşam tarzı da hemoroidlerin gelişmesinde rol oynayabilir. Yukarıda sıralanan konularda yapılacak değşikliklerle çok ilerlememiş olan basur vakalarında tedaviye destek olmak mümkündür.

Hemoroid (basur) için hangi doktora başvurmalısınız?

Devam eden veya şiddetli hemoroid belirtilerinin görülmesi halinde, bir sağlık uzmanına danışılması gerekir. Hangi uzman doktorun durumla ilgileneceği ön muayene sonrası netlik kazanacaktır. Aşağıdaki uzmanlık alanlarındaki hekimler hemorid ilişkili şikayetlerinizde yardımcı olabilir.

Aile hekimi: İlk değerlendirme, tanı ve evde tedavi önerileri için aile hekimleri iyi bir başlangıç noktasıdır.
Gastroenterolog: Bu alandaki hekimler sindirim sistemi bozuklukları konusunda uzmanlaşmıştır. Özellikle rektal kanama varsa kolonoskopi veya sigmoidoskopi gibi ileri tanı testleri isteyebilirler.
Proktolog (Kolorektal cerrah): Rektum ve anüs rahatsızlıklarında uzmanlaşmışlardır ve genellikle cerrahi tedavi gerektirebilecek daha ciddi veya kalıcı hemoroid vakalarında danışılır.

Hemoroid belirtilerinin farklı hastalıklardan bir an önce ayrıştırılması önemlidir. Özellikle kalın bağırsak kanseri belirtileri hemorid şeklinde ortaya çıkabilir. Bu nedenle hemoroid belirtilerinin görülmesi halinde bir sağlık kuruluşundan destek almak oldukça önemlidir.

Hemoroid (basur) tedavi yöntemleri nelerdir?

Hemoroidlerin tedavi seçenekleri, hemoroidin türüne ve neden olduğu rahatsızlığın derecesine bağlı olarak planlanır. Çoğu durumda, özellikle erken başlandığında, konservatif, cerrahi olmayan yöntemler tedavide oldukça etkilidir.

Yaşam tarzı ve beslenme değişiklikleri: Lif alımını artırmak, bol sıvı tüketmek, tuvaletteyken ıkınmaktan kaçınmak, düzenli fiziksel aktivite yapmak ve fazla kilolardan kurtulmak semptomları önemli ölçüde azaltabilir.
Topikal tedaviler: Reçetesiz kremler, merhemler ve fitiller ağrı, kaşıntı ve iltihabı hafifletmeye yardımcı olabilir.
Sitz banyoları: Günde birkaç kez, özellikle dışkılama sonrası 10-15 dakika ılık suda oturmak anal bölgeyi rahatlatabilir.
Minimal invaziv prosedürler: Semptomlar devam ederse, hemoroidi küçültmek veya çıkarmak için doktor tarafından lastik bant ligasyonu, skleroterapi veya kızılötesi pıhtılaşma önerilebilir.
Cerrahi tedaviler: Büyük veya inatçı hemoroidler için cerrahi olarak çıkarılması (hemoroidektomi) veya zımbalı hemoroidopeksi gerekebilir.

Duruma göre bu yöntemlerin bir arada uygulanması gerekebilir. Doktorunuz durumun teşhisine göre uygun tedavi planlamasını belirleyecektir.

Basura ne iyi gelir?

Doktorunuzun yapacağı tedavi ile birlikte sizin de bazı hayat tarzı değişiklikleriyle iyileşme sürecine katkıda bulunmanız mümkün. Rahatsızlığı hafifletmeye ve tekrarını önlemeye yardımcı olabilecek başlıca konuları aşağıdaki gibi sıralayabiliriz:

Lif açısından zengin beslenin: Bol miktarda meyve, sebze, tam tahıllar ve baklagiller tüketmeniz, dışkıyı yumuşatır ve düzenli dışkılamayı teşvik eder.
Sıvı alımını artırın: Yeterli su içmeniz, hemoroidi ağırlaştırabilen kabızlık riskini azaltır.
Uzun süre oturmaktan veya ıkınmaktan kaçının: Özellikle tuvalette bunları yapmayın, çünkü bu rektal damarlardaki basıncı artırarak basur oluşumunu tetikleyebilir.
Hijyen kurallarına uyun: Her dışkılama sonrası anal bölgeyi su veya nemli mendille nazikçe temizleyin.
Soğuk kompres uygulayın: Anal bölgeye soğuk kompres uygulamak şişliği ve ağrıyı azaltabilir.
Doğal tedavileri deneyin: Cadı fındığı, aloe vera ve diğer hafif, antienflamatuar maddeler topikal olarak uygulandığında rahatlama sağlayabilir.

Evde bakımla semptomlar düzelmezse, doğru tanı ve tedavi planı için tıbbi yardım almanız önemlidir.

Hemoroid (Basur) Neden olur? Basura Ne İyi Gelir?