Strep A nedir?

Strep A bilimsel ismi Grup A Streptococcus olan bir bakteri türünün kısaltılmış ismidir. Bu bakteriler insanlarda, özellikle çocuklarda ve gençlerde sıklıkla boğaz enfeksiyonuna neden olabilir. Boğaz ilişkili rahatsızlıklara neden olabilen başka pek çok enfeksiyon olsa da, Strep A bunlar arasında vücudun geri kalanını da etkileme riski nedeniyle en fazla endişe verici olanıdır.

Strep A bakterisinin neden olabileceği hastalıkların yelpazesi geniştir. Bu skalanın bir ucunda hafif boğaz enfeksiyonları bulunurken diğer ucunda ise daha ciddi rahatsızlıklar yer alabiliyor. Strep A bazı durumlarda kırmızı ve kabuk bağlayabilen yaralar şeklinde ortaya çıkabilen impetigo gibi cilt enfeksiyonları şeklinde ortaya çıkar. Daha nadir olmakla birlikte bazı durumlarda da kan dolaşımı ve iç organları etkileyerek acil tıbbi müdahale gerektiren ciddi rahatsızlıklara neden olabilir.

Strep A nasıl bulaşır?

Oldukça bulaşıcı bir hastalık olan Strep A, enfekte olan kişiyle doğrudan temas halinde bulaşabilir. Strep A’nın hangi yollarla bulaşabileceğini anlamak hastalığa karşı daha dikkatli olmanızı sağlayarak korunmanıza yardımcı olabilir.

Strep A aşağıda sıraladığımız yollarla bulaşabilir:

Solunum damlacıkları: Strep A enfeksiyonu olan bir kişi öksürdüğünde veya hapşırdığında eğer ağzını doğru şekilde kapatmadıysa, bakterileri içeren küçük damlacıklar havaya yayılır. Aynı ortamda bulunan diğer kişilerin bu damlacıkları soluması bu kişilerde de enfeksiyona neden olabilir.
Doğrudan temas: Strep A cilt enfeksiyonu olan bir kişinin cilt yaralarına dokunmak veya burun veya boğaz salgılarıyla temas etmek de bakterinin temas eden kişilere yayılmasına neden olabilir.
Kontamine yüzeylerle temas: Daha az yaygın olmakla birlikte, Strep A ile kontamine olmuş nesnelere veya yüzeylere dokunduktan sonra ağzınıza, burnunuza veya gözlerinize dokunmanız halinde de enfeksiyon bulaşabilir.

Özellikle çok fazla temas edilen alanlara dokunduktan sonra düzenli olarak ellerin yıkanması, hasta kişilerle özellikle kapalı alanda uzun süre bir arada olmamak ve hasta kişilerle fiziksel temastan kaçınmak gibi bazı hijyen kurallarına dikkat etmeniz enfeksiyonun yayılmasını önlemek için oldukça önemlidir.

Strep A belirtileri nelerdir?

Strep A enfeksiyonları, enfeksiyonun türüne ve nerede etkili olduğuna bağlı olarak farklı belirtilerle ortaya çıkar. Strep A belirtileri örneğin boğazda etkiliyse boğaz ağrısı, cilt üzerinde etkiliyse kabuklu yaralar veya toksik şok sendromu şeklinde ortaya çıktıysa 39°C üzerindeki ateş gibi belirtiler gösterebilir.

Genel olarak Strep A’nın en yaygın belirtilerini aşağıdaki gibi sıralayabiliriz:

Strep boğaz: Ani boğaz ağrısı, yutma sırasında ağrı hissi ve zorlanma, ateş, kızarmış ve şişmiş bademcikler (bazen beyaz lekeler veya irin çizgileri ile birlikte) ve boyunda şişmiş lenf düğümleri.
Kızıl hastalığı: Boğaz ağrısı ile başlar, ancak genellikle göğüste başlayan ve vücudun diğer bölgelerine yayılan, zımpara kağıdı gibi hissedilen kırmızı döküntüler eşlik eder.
Deri enfeksiyonları (impetigo veya selülit): Deride kırmızı, şiş ve ağrılı bölgeler ile genellikle sıvı sızan yaralar veya kabarcıklar şekline ortaya çıkar.
İnvaziv enfeksiyonlar (nadir ancak şiddetlidir): Belirtiler etkilenen bölgeye göre değişir, ancak şiddetli ağrı, yüksek ateş, baş dönmesi, konfüzyon veya nefes almada güçlük gibi belirtiler görülebilir ve acil tıbbi müdahale gerekir.

Belirtiler arasında ayrıca iştahsızlık, kulak alt kısmı ve boyun orta hattı da dahil olmak üzere boğaz çevresinde lenf bezi şişkinlikleri, yoğun baş ağrısı ile kas ve eklem ağrıları gibi semptomlar da sayılabilir. Belirtilerin süreklilik kazanması veya kötüleşmesi halinde, komplikasyonları önlemek için bir sağlık kuruluşuna giderek tıbbi değerlendirme almak çok önemlidir.

Strep A ile Strep B arasındaki fark nedir?

Strep A ve Strep B kimi zaman birbirine karıştırılsa da bu ikisi tamamen farklı enfeksiyon hastalıklarına neden olan farklı bakterilerdir. Strep A (Grup A Streptococcus), çocuklarda ve yetişkinlerde boğaz ağrısı, kızıl hastalığı ve impetigo gibi boğaz ve cilt enfeksiyonlarına neden olur. Buna karşılık, Strep B (Grup B Streptococcus) en çok sindirim ve genital sistemde bulunur ve genellikle yenidoğan bebeklerde, hamile kadınlarda ve kronik sağlık sorunları olan yaşlılarda enfeksiyonlara neden olur.

Strep A, boğaz ağrısı gibi kolayca yayılan enfeksiyonlara neden olmasıyla bilinirken, Strep B aynı şekilde bulaşıcı değildir ve doğum sırasında anneden bebeğe geçebileceği için genellikle hamilelikte endişe kaynağıdır. Her iki tür de kan dolaşımına veya iç organlara girerse ciddi enfeksiyonlara neden olabilir, ancak yaygın enfeksiyon bölgeleri ve risk grupları önemli ölçüde farklıdır.

Strep A nasıl tedavi edilir?

Strep A enfeksiyonları genellikle antibiyotiklerle etkili bir şekilde tedavi edilebilen hastalıklardır. Ancak öncelikle hastanın strep A hastası olduğundan emin olmak gerekir. Bunun için öncelikle bir test yapılır. Strep testi sonucu Strep A enfeksiyonu görülmesi halinde doktorun belirleyeceği uygun antibiyotiğin kullanımı ve ilave tedbirlerle tedavi süreci başlatılır. Bu süreçte ayrıca boğaz bölgesinde oluşan tahrişi azaltmak için sigara dumanı ya da diğer güçlü kokulardan kaçınmak önemlidir.

Strep A’nın yaygın tedavi yöntemi şöyledir:

Antibiyotikler (genellikle penisilin veya amoksisilin): Bunlar, bakterileri vücuttan atmaya, semptomları azaltmaya, bulaşıcı dönemi kısaltmaya ve romatizmal ateş gibi komplikasyonları önlemeye yardımcı olur. Penisiline alerjisi olan kişilere azitromisin veya sefaleksin gibi diğer antibiyotikler reçete edilebilir.
Semptom yönetimi: Asetaminofen veya ibuprofen gibi reçetesiz ağrı kesiciler boğaz ağrısını hafifletmeye ve ateşi düşürmeye yardımcı olabilir. Bol sıvı almak ve dinlenmek de iyileşme için önemlidir.

Ancak ilaç tedavisi henüz devam ediyorken semptomlar azalmaya başladığında antibiyotik kullanımını kesmemek gerektiğini unutmamalıyız. Doktorun önerdiği şekilde tedavinin tamamlanması oldukça önemlidir. Diğer türlü enfeksiyonlar tamamen ortadan kalkmamış olabileceği için hastalığın yeniden nüks etmesi sözkonusu olabilir.

Strep A nasıl önlenebilir?

Strep A enfeksiyonlarını önlemek için öncelikle bakterilerin nasıl yayıldığına dair bir farkındalık ve bu doğrultuda hijyen kurallarına uymak gerekir. Strep A enfeksiyonundan korunabilmek için dikkat edilebilecek bazı etkili önlemleri aşağıdaki gibi sıralayabiliriz:

Düzenli el yıkama: Özellikle öksürdükten veya hapşırdıktan sonra ve yemekten önce ellerinizi sabun ve suyla iyice yıkamak, enfeksiyonu önlemenin en iyi yollarından biridir.
Öksürürken veya hapşırırken ağız ve burnu kapatmak: Ağız ve burunu kapatırken el içi yerine kağıt mendil veya dirsek iç kısmı kullanmak solunum damlacıklarının çevreye yayılmasını önlemeye yardımcı olur.
Enfekte kişilerle yakın temastan kaçınmak: Hasta kişilerden, özellikle boğaz ağrısı veya cilt enfeksiyonu olanlardan uzak durmak, bulaşma riskini azaltır.
Sık dokunulan yüzeyleri temizlemek ve dezenfekte etmek: Bu temizlik sınıflar ve ofisler gibi ortak kullanım alanlarında özellikle önemlidir.
Antibiyotik tedavisini tam olarak tamamlamak: Strep A teşhisi konulan kişilerde, reçete edilen antibiyotik tedavisini tam olarak tamamlamak, enfeksiyonun başkalarına yayılmasını önler ve komplikasyonları önler.

Bu adımları izleyerek, insanlar kendilerini ve başkalarını Strep A enfeksiyonlarından koruyabilirler.