Tahmini okuma süresi: 4 dakika 55 saniye

Yüksek bulaşıcılık kapasitesiyle şap hastalığı her ne kadar çoğunlukla hayvanlar arasında etkili olan bir hastalık olsa da, insanlara bulaşması da mümkündür. Bu yazımızda bu oldukça bulaşıcı bir viral hastalık olan şap hastalığına daha yakından bakarak, belirtileri, tedavisi ve salgının nasıl kontrol altına alınabileceği gibi konulara değineceğiz.

İçindekiler

Şap Hastalığı Nedir?

Yaygın olarak sığır, domuz, koyun, keçi ve geyik gibi çift tırnaklı çiftlik hayvanlarında ortaya çıkan ve oldukça bulaşıcı olan şap hastalığı, bu hayvanlarda ağız ve tırnak bölgelerinde etkili olur. Şap hastalığı diğer bazı hayvan hastalıkları kadar dikkat çekici bir başlık olarak gündeme oturmasa da, ortaya çıkması halinde hayvancılık ve tarım ekonomisi alanında oldukça ciddi sorunlara yol açabilecek bir hastalıktır.

Hastalığın yüksek bulaşıcılık oranı nedeniyle toplu itlaf gibi tedbirler alınması halinde, hem hayvanların yaşamları açısından hem de ekonomik açıdan ciddi sonuçlar doğurabilir. Hastalık yetişkin hayvanlarda büyük oranlarda bir can kaybına neden olmaz. Ancak yaşça daha küçük hayvanlarda kalple ilgili komplikasyonlara bağlı olarak kayıplar yaşanabilir.

Şap Hastalığı Hayvanları Nasıl Etkiler?

Enfekte olan hayvanlarda şap hastalığının belirtilerinin neler olduğu, hastalığın fark edilmesi ve bu doğrultuda tedbirlerin alınması açısından oldukça önemlidir. Belirtiler hayvan virüse maruz kaldıktan sonraki 2-14 gün içerisinde ortaya çıkabilir. Şap hastalığına yakalanan hayvanlarda sıklıkla görülen belirtiler yüksek ateş, topallık, süt üretiminde azalma ve yeme veya yürüme zorluğu şeklinde ortaya çıkar.

Şap hastalığının belirtileri, enfekte olan çiftlik hayvanının türüne göre değişiklik gösterebilse de, yaygın olarak aşağıdaki belirtilere neden olabilir:

Ağız, dil ve dudaklarda kabarcıklar
Ayaklarda ve toynak aralarında yaralar
Aşırı tükürük salgılama, salya akması
Ağrı nedeniyle hareket etme isteksizliği
Yeme isteğinde azalma, kilo kaybı ve genel halsizlik

Şap hastalığı hayvanlar açısından oldukça ağır bir hastalıktır. Bununla birlikte yetişkin hayvanların önemli bir çoğunluğu hastalıktan kurtulabilir. Ancak hastalığın iyileşme süresi uzundur ve bu hayvanlar iyileşse bile verimlilik açısından enfekte olmadan önceki kapasitelerine dönemeyebilirler. Genç hayvanlar şap hastalığı konusunda yetiklinlere göre oldukça dezavantajlıdır. Virüsün neden olduğu kalp iltihabı genç hayvanların önemli bir kısmında ölümle sonuçlanabilir.

Şap Hastalığı İnsanlara Bulaşır mı?

Şap hastalığı hayvanlar arasında oldukça hızlı yayılsa da insanlar açısından bu risk oldukça düşüktür. Şap hastalığının insanlarda görüldüğü durumlar oldukça nadirdir. Ancak yine de enfekte olan hayvanlarla, hayvanların salgılarıyla veya kontamine olmuş malzemelerle doğrudan temastan kaçınmak gerekir. Hastalığı taşıyan kişilerde belirtiler oldukça hafiftir. Ayrıca hastalığın insandan insana geçmesi de mümkün olmadığı için şap hastalığı genel halk sağlığı açısından bir risk oluşturmaz.

Şap Hastalığı Nasıl Teşhis ve Tedavi Edilir?

Şap hastalığı hayvanlar arasında yüksek bulaşılık riski olan oldukça bulaşıcı bir hastalıktır. Bu nedenle olabildiğince erken doğru teşhisin konulabilmesi için veteriner hekimler PCR veya ELISA testleri gibi lezyonlardan sürüntü veya doku alınmasını bu örneklerin incelenmesini içeren teknikler kullanırlar.

Maalesef şap hastalığı için spesifik bir antiviral tedavi bulunmamaktadır. Hastalığın yönetimi aşağıda sıralanan konulara odaklanır:

Enfekte hayvanların izole edilmesi
Kirlenmiş malzemelerin ayıklanması ve imha edilmesi yoluyla yayılmanın kontrol altına alınması
Etkilenen hayvanlara destekleyici bakım sağlanması
Özellikle endemik bölgelerde sağlıklı çiftlik hayvanlarının aşılanması

Salgının yayılmaması için, devlet kurumları hastalığın etkili olduğu bölgelerde sıkı karantina ve hareket kontrolleri de uygulayabilir.

Şap Hastalığı Salgınlarını Önlemek İçin Ne Gibi Tedbirler Alınabilir?

Şağ hastalığı hem hayvanların hayatı hem de tarımsal ekonomi açısından çok büyük sonuçlar doğurabileceği için, böyle bir salgınla karşılaşılmaması, karşılaşılması halinde ise yayılmaması için veterinerlerin ve devlet kurumlarının birlikte çalışmaları gerekebilir. Böyle bir durumda başlıca dikkat edilmesi gereken konuları aşağıdaki gibi sıralayabiliriz:

İthal edilen hayvanlar için sıkı karantina protokolleri
Yüksek riskli bölgelerde aşılama programları
Ekipman, araç ve tesislerin dezenfeksiyonu
Şüpheli vakaların izlenmesi ve hızlı raporlanması
Semptomlar ve bulaşma hakkında eğitim vermek için kamuoyu bilinçlendirme kampanyaları

Şap hastalığı hem hayvanların sağlığı hem de tarım için ciddi bir tehdittir. Ancak, hastalığın belirtileriyle ilgili farkındalık, izleme ve önleme stratejileri ile şap hastalığının etkileri azaltılabilir.