Rahim kanseri nedir?

Rahim kanseri, kadının pelvisinde bulunan, hamilelik sırasında bebeğin büyüdüğü, armut şeklinde içi boş bir organ olan rahimde başlayan bir kanser türüdür. Bu bölgede hücreler anormal bir hızla büyüyüp çoğalarak rahim kanserini oluşturur.

Rahim kanseri genellikle menopozdan sonra ortaya çıkar, ancak nadir durumlarda daha genç yaşlardaki kadınlarda da görülebilir. Jinekolojik kanserlerin en yaygın türü olan bu kanserde anormal akıntı veya kanama, kilo kaybı veya pelvik ağrı gibi belirtiler görülebilir. Ancak bu belirtilerin kanserin erken evrelerinde hemen ortaya çıkmayabileceğini not edelim.

Rahim kanserinin başlangıç aşamasında belirgin belirtileri olmayabilir. Bu nedenle rahim kanserinin risk gruplarını bilmek hastalığın erken teşhis edilmesinde son derece önemli olabilir. Bu konuya yazımızın ilerleyen kısımlarında özel olarak değineceğiz.

Rahim ağzı kanseri nedir?

Rahim ağzı kanseri ve rahim kanseri bazen birbirine karıştırılsa da, bu ikisi farklı kanser türleri olduğunu belirterek başlayalım. Rahim ağzı kanseri rahim kanserinden farklı bir kanser türü olduğu için farklı bir tedavi yaklaşımı gerektirir.

Rahim ağzı, rahmin alt kısmında bulunup rahmi vajinaya bağlayan ve bu ikisi arasında bir geçiş yolu gibi duran kısımdır. Rahim ağzı kanseri işte bu kısımda gelişen kanser türüdür ve belirli tiplerdeki HPV enfeksiyonunun devam etmesiyle ortaya çıkar.

Rahim ağzı kanseri oldukça yavaş büyür ve başlangıçta semptomlara yol açmayabilir. Bu nedenle erken teşhis için özellikle risk gruplarındaki kişilerin düzenli Pap testleri yaptırmaları oldukça önemlidir.

Rahim kanseri neden olur?

Rahim kanserinin kesin nedeni bilinmemektedir. Bununla birlikte bazı faktörlerin bu hastalığın ortaya çıkışında rol oynadığı düşünülmektedir. Örneğin yüksek östrojen düzeylerine maruz kalma süresini de artırabilen östrojen ve progesteron hormonları arasındaki dengesizliğin, rahim kanserine neden olan faktörler arasında en önemlilerinden bir tanesi olduğu düşünülmektedir. Bu durum, obezite, progesteron içermeyen hormon replasman tedavisi veya polikistik over sendromu (PCOS) gibi durumlar nedeniyle ortaya çıkabilir.

Rahim kanserine neden olan diğer nedenleri aşağıdaki gibi sıralayabiliriz:

50 yaşın üzerinde olmak
Endometrial hiperplazi (rahim zarının kalınlaşması) öyküsü
Hiç hamile kalmamış olmak
Erken adet görme veya geç menopoz
Ailede rahim veya kolon kanseri öyküsü

Bu faktörlerin farkında olmak, kişinin ilişkili nedenlerle karşılaşması halinde bir tarama testi yaptırma kararı alması ve rahim kanseri başlangıcının tespit edilmesi halinde erken müdahaleyi mümkün kılar. Erken tanı ve doğru tedavi ile rahim kanserinden kurtulmak mümkündür.

Rahim kanserinin belirtileri nelerdir?

Rahim kanserinin belirtileri kanserin hangi evrede olduğuna ve hastanın genel sağlık durumuna göre değişebilir. Bununla birlikte anormal vajinal kanama rahim kanserinin en yaygın erken belirtisidir. Belirtilerin evrelere göre ortaya çıkış şeklini aşağıdaki gibi sıralayabiliriz:

Birinci Evre Rahim Kanseri Belirtileri:

Bu erken evrede kanser rahimle sınırlıdır. Ana belirti, menopoza girmiş olan kadınlarda menopoz sonrası kanama ve menopoz dönemi yaklaşan ancak henüz menopoza girmemiş kadınlarda ise adet dönemleri arasında, yani kanamanın olmaması gereken zaman diliminde, vajinal kanama gibi belirtilerdir. Bazı kişilerde hafif pelvik ağrı da görülebilir.

İkinci Evre Rahim Kanseri Belirtileri:

Bu evrede kanser rahimden rahim ağzına yayılmış ancak bu organların içinde kalmıştır. Belirtiler arasında yine birince evrede olduğu gibi anormal kanama, pelvik ağrı ve cinsel ilişki sırasında ağrı olabilir. Bu evrede vajinal akıntıda artış ve alt karın bölgesinde rahatsızlık da görülebilir.

Üçüncü Evre Rahim Kanseri Belirtileri:

Bu evrede kanser rahim ve rahim ağzının ötesine, yakındaki pelvik dokulara veya lenf düğümlerine yayılmıştır. Belirtiler şunlar olabilir:

Pelvik ağrıda artış
İdrar yapma zorluğu veya ağrılı idrara çıkma
Ağrılı bağırsak hareketleri veya bağırsak alışkanlıklarında değişiklik
Pelvik bölgede dolgunluk veya kitle hissi

Dördüncü Evre Rahim Kanseri Belirtileri:

Bu son evredir ve bu evrede kanser mesane, rektum, akciğer veya karaciğer gibi diğer organlara yayılır. Belirtiler şunlar olabilir:

Şiddetli pelvik ağrı
Bacaklarda şişlik
Akciğerler etkilenmişse nefes almada zorluk
Kilo kaybı ve genel halsizlik

Bu semptomları erken fark etmek ve vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna giderek tıbbi değerlendirme almak, erken teşhis ve doğru tedavi planlaması için oldukça önemlidir.

Rahim kanserinin risk faktörleri nelerdir?

Rahim kanserinin birden fazla nedenle ortaya çıkabildiğinden bahsetmiştik. Bu nedenlerden özellikle bazılarını engellemek her zaman mümkün olmayabilir. Ancak risk faktörleri hakkında kişinin bir farkındalığının olması özellikle erken teşhis ve müdahale ile birlikte düşünüldüğünde hayati bir öneme sahip olabilir.

Aşağıda rahim kanserinin ortaya çıkmasında rol oynayabilecek riskleri sıralayalım. Benzer riskler siz ya da sevdikleriniz için söz konusu ise bu durum için mutlaka bir sağlık kuruluşuna gitmeniz gerektiğini unutmayın.

Yaş: Rahim kanserinin 50 yaş üzerindeki kadınlarda, özellikle menopozdan sonra görülme olasılığı daha erken yaştakilere kıyasla daha yüksektir.
Hormonal dengesizlik: Yeterli progesteron olmadan yüksek östrojen seviyeleri riski artırır. Bu dengesizlik, düzensiz yumurtlama olan veya sadece östrojen içeren hormon replasman tedavisi alan kadınlarda görülebilir.
Obezite: Aşırı vücut yağı, vücuttaki östrojen seviyelerini artırarak endometrium kanseri riskini önemli ölçüde yükseltir.
Polikistik over sendromu (PCOS): PCOS’lu kadınlar genellikle rahim zarını etkileyebilecek uzun süreli hormonal dengesizlikler yaşarlar.
Diyabet: Tip 2 diyabet, kısmen obezite ve hormonal değişikliklerle ilişkili olması nedeniyle daha yüksek risk taşımaktadır.
Hiç hamile kalmamış olmak: Hiç tam süreli hamilelik yaşamamış kadınlar, muhtemelen engellenmemiş östrojen maruziyetinin devam etmesi nedeniyle daha yüksek risk altındadır.
Erken adet veya geç menopoz: 12 yaşından önce adet görmeye başlamak veya 55 yaşından sonra menopoza girmek, endometriyumun östrojen maruziyet süresini uzatır.
Aile öyküsü ve genetik durumlar: Ailede rahim kanseri öyküsü veya Lynch sendromu gibi belirli kalıtsal durumlar olması riski artırır.
Tamoksifen kullanımı: Meme kanseri tedavisinde kullanılan bu ilaç, rahim üzerinde östrojen benzeri etkileri nedeniyle rahim kanseri riskini hafifçe artırabilir.

Bu faktörler özellikle yukarıda bahsettiğimiz gibi anormal vajinal kanama gibi belirgin semptomlarla birleşmişse bu sorunu yaşayan kişinin vakit kaybetmeden bir doktora danışmaları doğru olur. Erken tarama ve teşhis hastalığın ilerlemeden durdurulması konusunda oldukça önemlidir.

Rahim kanseri ultrasonda belli olur mu?

Ultrason, anormal rahim kanaması veya rahim kanserini düşündüren diğer semptomları değerlendirmek için sıklıkla kullanılan ilk görüntüleme testidir. Özellikle transvajinal ultrason her ne kadar kesin teşhis için tek başına yeterli olmasa da, daha yakından görüntü almak için probun vajinaya sokulduğu bir yöntemdir ve endometriyumun kalınlığını değerlendirmeye yardımcı olabilir. Diyaframın kalınlığı normalden fazla ise, endometrium kanseri şüphesi doğar ve endometrium biyopsisi gibi ileri tetkikler yapılır. Ultrason kanserin doğrulanması için yeterli bir yöntem değildir. Bununla birlikte ultrasonla rahimde anormal değişikliklerin fark edilmesi halinde, ek tetkiklerin istenmesi konusunda doktora yol gösterebilir.

Rahim kanseri nasıl teşhis edilir?

Rahim kanseri teşhisi genellikle birkaç aşamadan oluşur. Süreç, ayrıntılı bir tıbbi öykü ve anormallikleri kontrol etmek için pelvik muayene ile başlar. Hastanın tıbbi öyküsü, belirtileri ve şikayetleri özellikle olağandışı kanama belirtisini içeriyorsa çok önemlidir.

Ana tanı aracı, rahim zarından küçük bir örnek alınarak mikroskop altında kanser hücreleri açısından incelenen endometrial biyopsidir. Laboratuvar ortamında incelenen doku ile ayrıca kanserin hangi evrede olduğuna dair bir fikir de oluşturulabilir.

Biyopsi kesin sonuç vermezse veya muayenehanede yapılamazsa, anestezi altında dilatasyon ve küretaj (D&C) işlemi yapılabilir. Transvajinal ultrason veya histeroskopi (rahim içini görmek için ince bir kamera kullanılması) gibi ek testler tanıyı destekler. Kanser teşhisi doğrulanırsa, tedavi planlaması öncesinde kanserin evresini ve yayılma durumunu belirlemek için CT taraması, MRI veya PET taraması gibi görüntüleme testleri kullanılır.

Rahim kanseri tedavisi nasıl olur?

Rahim kanserinin tedavisine, kanserin hangi evrede olduğuna, hastanın genel sağlık durumuna ve hastanın tercihlerine bağlı olarak, hasta ve doktorun birlikte vereceği bir karar sonrasında netleştirilir.

Rahim kanserinin tedavisinde önerilebilecek başlıca tedavi seçenekleri şunlardır:

Cerrahi: En yaygın tedavi, rahmin alınmasıyla gerçekleştirilen histerektomidir. Çoğu durumda, kanserin yayılıp yayılmadığını kontrol etmek için yumurtalıklar, fallop tüpleri ve yakındaki lenf düğümleri birlikte çıkarılır.
Radyasyon tedavisi: Bu tedavi, nüks riskini azaltmak için ameliyat olan hastalarda ameliyat sonrası veya ameliyat olamayan hastalar için birincil tedavi olarak kullanılabilir.
Hormon tedavisi: Hormona duyarlı belirli rahim kanseri türlerinde, hormon seviyelerini bloke eden veya düşüren ilaçlar kanserin büyümesini yavaşlatmaya yardımcı olabilir.
Kemoterapi: İleri evrelerde veya kanserin nüksetmesi durumunda kullanılan kemoterapi, vücuttaki tüm kanser hücrelerini hedef alır.

Rahim kanseri ameliyatı riskli midir?

Her büyük ameliyat gibi, rahim kanseri ameliyatı da riskler taşır, ancak deneyimli cerrahlar tarafından steril hastane koşullarında yapıldığında genellikle güvenli kabul edilen bir ameliyattır. Ameliyat sırasında karşılaşılabilecek riskler arasında enfeksiyon, kanama, mesane veya bağırsak gibi çevre organlarda yaralanma ve anesteziyle ilgili komplikasyonlar bulunur.

Bazı kadınlar, yumurtalıkların alınması halinde erken menopoz gibi değişiklikler yaşayabilir. Ameliyat sonrası iyileşme, ameliyatın kapsamına, kanserin hangi evrede olduğuna ve kişinin sağlık durumuna bağlıdır. Bununla birlikte çoğu kişi olağan şekilde iyileşme gösterir ve kanser erken aşamada tamamen ortadan kaldırıldığı için ameliyattan önemli ölçüde fayda görür.

Kendi sağlık durumununuz ve ameliyatın sizin durumunuza özgü riskleri ve faydaları hakkında cerrahınızla konuşmak, ameliyat sürecine dair daha bilinçli bir karar almanıza yardımcı olacaktır.