Egzama Nedir?

Çocuklarda ve bebeklerde daha sık görülse de ileri yaşlarda da ortaya çıkabilen egzama iltihaplanma, kızarıklık, kuruluk ve kaşıntı gibi yan etkilerle ortaya çıkan bir cilt rahatsızlığıdır. Cildin tahriş olmasına neden olan bu hastalığın temel nedeni tam olarak bilinmiyor. Ancak ciltteki doğal bariyeri bozan genetik ve çevresel faktörlerin bir karışımının bu rahatsızlığın ortaya çıkmasında etkili olduğu düşünülmektedir.

Egzama sürekli aynı şiddette seyreden ve durağan bir rahatsızlık değildir. Daha ziyade bir atak şeklinde ortaya çıkıp, bir süre etkili olup daha sonra geri çekilme eğilimindedir. Her ne kadar önemli bir sağlık sorunu olmasa da, egzama ile birlikte ortaya çıkan ciltteki pullanma, kızarıklık ve kaşıntı günlük hayatın akışında rahatsız edici bir soruna dönüşebilir.

Egzamanın Belirtileri Nelerdir?

Peki, egzamamız olduğunu nasıl anlarız, belirtileri nelerdir? Egzama, kişinin yaşına, cilt tonuna ve durumun ciddiyetine bağlı olarak farklı şekillerde ortaya çıkabilir. Bununla birlikte, bazı ayırt edici semptomlar çoğu egzama türünde ortaktır.

Kaşıntı ve uzun süre kaşımadan kaynaklı cilt hasarı
Kırmızı veya iltihaplı cilt (koyu ciltlerde kahverengi, mor veya gri görünebilir)
Kuru, pullu cilt
Alevlenmeler sırasında ortaya çıkan küçük, içi sıvı dolu kabarcıklar ve sızan lezyonlar
Tekrar eden kaşıma nedeniyle ciltte kalınlaşmış bir dokunun oluşumu (likenifikasyon)

Bu belirtiler ağırlıklı olarak yüzde, ellerde, dirseklerde, dizlerde veya boyunda görülür. Bununla birlikte egzama bu bölgelerle sınırlı değildir ve vücudun herhangi bir yerinde de ortaya çıkabilir.

Egzamaya Ne Sebep Olur?

Egzamanın tam olarak neden kaynaklandığı bilinmiyor. Genetik yatkınlık ve çevresel tetikleyicilerin de içinde bulunduğu bir dizi faktörün kombinasyonunun egzamayı tetikleyebileceği düşünülmektedir.

Egzamaya neden olabilecek faktörlerden bazılarını aşağıdaki gibi sıralayabiliriz:

Ailesinde egzama, astım veya alerji öyküsü olan kişilerdeki egzamaya genetik yatkınlık
Cildi koruyan protein ve yağların üretilememesi yani cilt bariyerinde işlev bozukluğu
Tahriş edici maddelere veya alerjenlere karşı aşırı tepki veren aktif bağışıklık sistemi tepkisi
Sert sabunlar, deterjanlar, polenler, duman ve hatta hava değişiklikleri gibi çevresel faktörler
Doğrudan etken olmasa da belirtileri kötüleştirici etkisi ile stres

Egzama yukarıda saydığımız nedenler ya da başka bir takım nedenlerle ortaya çıkabilir. Tedavi sürecinde egzamanın hangi nedenle ortaya çıktığının belirlenmesi doğru tedavi yönteminin belirlenmesinde de oldukça önemlidir.

Egzama Türleri Nelerdir?

Egzama dediğimizde tek bir tetikleyicisi olan ve benzer şekillerde ortaya çıkan tek bir cilt hastalığından bahsetmiyoruz. Egzama farklı tetikleyicilerle ortaya çıkabilen ve farklı paternler izleyen bir rahatsızlıktır. Tedavi türünün daha doğru belirlenebilmesi için bu farklı egzama türlerini anlamak önemlidir.

Farklı egzama türlerini aşağıdaki gibi sıralayabiliriz:

Atopik Dermatit: En yaygın egzama formdur ve genellikle astım ve saman nezlesi gibi diğer alerjik durumlarla ilişkilendirilir.
Kontakt Dermatit: Bu tür egzama cildin tahriş edici maddelere veya alerjenlere maruz kalması sonrası lokal bir reaksiyonla ortaya çıkar.
Dishidrotik Egzama: Genellikle stres, alerji veya neme maruz kalma sonrası ellerde ve ayaklarda küçük, kaşıntılı kabarcıklarla ortaya çıkar.
Nummular Egzama: Yuvarlak, madeni para şeklinde tahriş olmuş cilt lekeleri şeklinde görülür ve yetişkinlerde daha yaygındır.
Seboreik Dermatit: Bu tür egzama çoğunlukla kafa derisi, yüz ve göğüste görülür ve ciltteki maya ile bağlantılı olduğu düşünülmektedir.
Staz Dermatiti: Kan dolaşımı zayıf olan kişilerde alt bacaklarda görülür ve şişlik, kızarıklık ve pullanmaya neden olur.

Egzama Nasıl Teşhis Edilir?

Egzama teşhisi bir dermatolog veya bir sağlık hizmeti sağlayıcısı tarafından yapılan fiziksel muayene sonrası konur. Egzamayı doğrulayabilecek tek bir test yoktur, bu nedenle tanı tıbbi geçmişe ve cildin görünümüne dayanır.

Doktorunuz egzama teşhisi için aşağıdaki soruları sorabilir:

Semptomların ne zaman başladığı ve zaman içinde nasıl değiştiği
Ailede alerji, astım veya egzama öyküsünün olup olmadığı
Bilinen tetikleyicinin olup olmadığı
Önceki tedaviler ve sonuçları

Egzama Bulaşıcı mıdır?

Hayır, egzama bulaşıcı değildir. Dokunma, hava veya herhangi bir temas yoluyla başka bir kişiden egzama kapamazsınız. Ancak, egzamanın neden olduğu kaşıma nedeniyle cilt enfekte olabilir. Enfekte olan cildin uygun şekilde tedavi edilmemesi halinde, ciltteki bu enfeksiyon bulaşıcı olabilir.

Egzama Nasıl Tedavi Edilir?

Kalıcı bir tedavisi olmayan egzamanın tedavisi daha ziyade semptomların yönetilmesi şeklindedir. Uygun bir tedavi ile semptomlardan kaynaklanan rahatsızlık giderilerek ciltte iyileşme sağlanabilir. Aşağıda tedavi için neler yapılabileceğine bakalım.

Nemlendiriciler: Kokusuz, yoğun nemlendiricilerin günlük olarak uygulanması cilt bariyerinin korunmasına ve kuruluğun azaltılmasına yardımcı olur.
Topikal kortikosteroidler: Bunlar alevlenmeler sırasında iltihaplanmayı ve kaşıntıyı azaltır ancak tıbbi gözetim altında kullanılmalıdırlar.
Antihistaminikler: Bazı durumlarda, özellikle geceleri kaşıntıyı kontrol etmeye yardımcı olmak için antihistaminik reçete edilebilir.
Kalsinörin inhibitörleri: Yüz veya göz kapakları gibi hassas bölgeler için kullanılabilen steroid olmayan kremler.
Yaşam tarzı düzenlemeleri: Egzamayı tetikleyebilecek etkenlerden kaçınmak, stresi yönetmek ve nazik cilt bakım ürünleri kullanmak semptomları uzak tutmaya yardımcı olabilir.
Fototerapi veya sistemik ilaçlar: Topikal tedavilere yanıt vermeyen şiddetli egzama için ışık tedavisi veya oral ilaçlar düşünülebilir.

Tutarlılık ve günlük cilt bakım rutinleri egzamayı kontrol altında tutmanın önemli parçalarıdır.

Bebeklerde Egzamaya Ne Sebep Olur?

Egzama tüm yaş gruplarında etkili olabilmekle birlikte, bebeklerde, özellikle de bebeklerin ilk altı ay ile bir yılı arasındaki dönemde, oldukça yaygındır. Bebeklerde egzamaya neyin neden olduğu tam olarak net değildir, ancak tetikleyici olabileceği düşünülen birkaç temel faktör vardır:

Olgunlaşmamış cilt bariyeri: Bebeklerin cildi yetişkinlere nazaran çok daha ince ve hassastır. Bu nedenle kuruluğa ve tahrişe karşı daha savunmasız olurlar.
Genetik: Ailesinde egzama, alerji veya astım öyküsü olan bebeklerin egzama geliştirme riski daha yüksektir.
Çevresel tahriş edici maddeler: Sabunlar, deterjanlar, kokular, kumaşlar veya yiyecek parçacıkları bebeğin hassas cildini tahriş edebilir.
Alerjenler: Bazı durumlarda, belirli gıdalara (süt ürünleri veya yumurta gibi) veya çevresel alerjenlere karşı reaksiyonlar alevlenmeleri tetikleyebilir.
İklim ve sıcaklık değişiklikleri: Isı, nem veya kuru hava bebeklerde egzama belirtilerinin ortaya çıkmasına neden olabilir.

Bebek egzaması genellikle nazik cilt bakımı rutinleri, nemlendirme ve tahriş edici maddelerden kaçınma ile yönetilebilir. Ancak geçmeyen egzama durumunda bir sağlık kuruluşuna gitmek gerekebilir.