Tahmini okuma süresi: 7 dakika 7 saniye

Ağız içinde inceden ama ısrarlı bir sızlama, şişlik ve hassasiyet gibi belirtilerle ortaya çıkan diş apsesi pek çok kişinin başına gelmiş bir sorundur. Başlangıçta çok büyük bir sorun gibi görünmese de diş apsesi aslında ağız içinde devam eden bir sorunun habercisi olarak ortaya çıkar. Bu nedenle tedavisinin kesinlikle ihmal edilmemesi gerekir. Peki, diş apsesi nedir? Tam olarak neden diş apsesi olur ve nasıl tedavi edilir. Gelin bu soruların cevabına daha yakından bakalım.

İçindekiler

Diş apsesi nedir?

Diş apsesi, bakteriyel bir enfeksiyon nedeniyle bir dişin içinde veya çevresinde oluşan irinli bir ceptir. Peki apseye neden olan bu irinli cep neden oluşur? Öncelikle düzenli olarak diş fırçalama ve diş ipi yoluyla temizliği yapılan sağlıklı bir ağızda apse oluşumunun pek olası olmadığını söyleyelim. Apsenin oluşumu genellikle dişte bir çatlak ya da kırık veya bir diş eti rahatsızlığı varsa söz konusu olur. Böyle bir sorunun söz konusu olduğu durumda ağız ve diş sağlığı bakımı da ihmal edilmişse, apse oluşumu için uygun ortam hazırlanmış demektir.

Tipik olarak bakteriler bir boşluk, çatlak veya diş eti hastalığı yoluyla dişe girdiğinde ve sonunda dişin iç pulpasına ulaştığında ortaya çıkar. Bu durum iltihabi bir tepkiye ve diş kökünün ucunda veya yakınındaki diş etlerinde irin birikmesine yol açar. Diş apsesi acil bir durum olarak kabul edilir çünkü enfeksiyon tedavi edilmezse vücudun diğer bölgelerine yayılabilir.

Diş apsesi türleri arasında en yaygın olarak bilinenler apseler periapikal apseler (diş kökünde ortaya çıkan apseler) ve periodontal apselerdir (diş etlerinde ortaya çıkan apseler). Bu apse türlerinin her ikisi de yoğun ağrı, şişlik ve çeşitli sistemik semptomlara neden olabilir.

Diş apsesi neden olur?

Her ne kadar diş apsesinin ana nedeni bakteriyel enfeksiyon ise de, bu enfeksiyonların ağız içinde bulunmasına ve yerleşmesine neden olan başka faktörler vardır. Dişin içinde sinirler ve kan damarları bulunan yumuşak dokulu kısmına dişin pulpası diyoruz. Diş apsesi bakteriyel enfeksiyonun diş pulpasını istila ettiği zamanlarda ortaya çıkan bir durumdur. Peki enfeksiyon pulpayı hangi durumlarda istila edebilir, yani diş apsesi neden olur?

Diş pulpasında enfeksiyona neden olabilecek durumları aşağıdaki gibi sıralayabiliriz:

Tedavi edilmemiş diş çürükleri (kaviteler)
Diş eti hastalığı (periodontitis)
Bakterilerin girmesine izin veren çatlak veya yontulmuş dişler
Başarısız diş prosedürleri veya dişte travma
Plak birikimine katkıda bulunan kötü ağız hijyeni alışkanlıkları

Bakteriler pulpaya ulaştığında, vücudun bağışıklık tepkisi iltihaplanmaya ve irin oluşumuna yol açarak apseye neden olur.

Diş apsesi kendiliğinden geçebilir mi?

Apse içindeki irin kendiliğinden boşaldığında ağrı azalabilir. İrinin boşalması ile birlikte şişlik de inebilir. Ancak bu geçici bir durumdur. Altta enfeksiyona neden olan durum tedavi edilmediği için, enfeksiyon çevre dokulara, çene kemiğine ve hatta bazı durumlarda organlara yayılarak zarar verebilir. Dolayısıyla diş apsesi kendi kendine iyileşebilen bir hastalık değildir. Ortaya çıkabilecek komplikasyonları önlemek için bir diş hekimi ile görüşülerek mutlaka tedavisi yaptırılmalıdır.

Diş apsesi nasıl tedavi edilir?

Diş apsesi tedavisinde tedavi apseye neden olan enfeksiyonu ortadan kaldırırken dişi de korumaya odaklanır. Apse tedavisinde uygun yöntem apsenin ne kadar yayıldığına ve konumuna göre değişebilir. Yaygın olarak kullanılan apse tedavi yöntemleri aşağıdaki gibidir.

Apsenin drenajı: Diş hekimi irinin boşalmasına yardımcı olacak küçük bir kesi yapabilir. Apsenin drenajı ağrıyı ve basıncı hafifletmeye yardımcı olur.
Kök kanal tedavisi: Enfeksiyon dişin içindeyse, enfekte dokuyu çıkarmak, bölgeyi temizlemek ve dişi mühürlemek için bir kök kanalı yapılabilir.
Diş çekimi: Diş ciddi şekilde hasar görmüşse ve kurtarılamıyorsa, enfeksiyonun yayılmasını durdurmak için dişin çekilmesi gerekebilir.
Antibiyotikler: Enfeksiyon bölgede fazla yayılmışsa veya hastanın bağışıklık sistemi zayıflamışsa doktor antibiyotik reçete edebilir.

Bir apse bazen sadece bir apse değildir. Apse tedavisinin sadece ağız ve diş sağlığı ilişkili bir tedavi olmadığını unutmamalıyız. Apsenin tedavisi sadece ağız içindeki ağrıyı dindirmek için değil, aynı zamanda enfeksiyonun yayılarak farklı organlara sıçramasını önlemek için de oldukça önemlidir. Bu nedenle ağız içinde bir apse oluşması halinde vakit kaybetmeden bir diş hekimi ile tedavi için görüşmek uygun olacaktır.

Diş apsesine ne iyi gelir?

Dişimizde bir apse oluşması halinde, yukarıda bahsettiğimiz nedenlerle, vakit kaybetmeden bir diş hekimiyle görüşerek tedaviye başlamak en doğru olandır. Ancak elbette tedaviye başlayana kadar apsenin acısını azaltacak bazı önlemler alabiliriz.

Diş apsesi ağrısını yönetmek için yapılabileceklerden bazılarını aşağıdaki gibi sıralayabiliriz:

Ilık tuzlu su ile gargara: Tuzlu su irinin bir kısmının dışarı çekilmesine ve ağızdaki bakterilerin azaltılmasına yardımcı olur.
Soğuk kompres: Yanağa soğuk bir paket uygulamak şişliği azaltabilir ve ağrıyı uyuşturabilir.
Reçetesiz satılan ağrı kesiciler: İbuprofen veya asetaminofen gibi ilaçlar uygun tedavi alınana kadar ağrıyı hafifletebilir.
Hidrasyon ve dinlenme: Susuz kalmamak gerekir. Ayrıca aşırı sıcak yiyecek ve içeceklerde kaçınmak da bölgedeki tahrişi önleyerek ağrı yönetimine yardımcı olabilir.

Ancak bu tavsiyelerin tedavi olmadığını, sadece geçici bir rahatlama sağladığını, nihai çözüm için mutlaka tıbbi destek almak gerektiğini hatırlamalıyız.

Diş apsesini önlemek için ne yapılabilir?

Diş apsesinin nedeninin bakteriyel enfeksiyon olduğundan ancak bu enfeksiyonun oluşumu ve ağız içinde yerleşmesi için bazı koşulların bulunduğundan bahsetmiştik. Eğer apse oluşumunu önlemek istiyorsak, bu süreci tersten okumalıyız. Yani bir bakıma enfeksiyonun yayılabileceği ortamı hazırlamazsak apse sorunu ile de karşılaşmayız diyebiliriz.

Bunun için hangi konularda dikkat etmek gerektiğini aşağıdaki gibi sıralayabiliriz:

Dişlerinizi günde en az iki defa florürlü diş macunu ile fırçalayın ve plak birikimini gidermek için her gün diş ipi kullanın.
Sorunları erken yakalamak için düzenli olarak (genellikle 6 ayda bir) diş hekiminizi ziyaret edin.
Çürükler, kırık dişler veya diş eti hastalığı gibi diş sorunlarınızla vakit kaybetmeden ilgilenin, tedavilerini yaptırın.
Diş çürümesine katkıda bulunan şekerli yiyecek ve içeceklerden kaçının ve bunları tükettikten sonra ağzınızı çalkalayın veya fırçalayın.
Spor gibi diş yaralanmasına yol açabilecek faaliyetlerde bulunuyorsanız mutlaka bir ağız koruyucu kullanın.

Bu alışkanlıklar diş apsesi gelişme olasılığını büyük ölçüde azaltabilir ve genel ağız sağlığını destekleyebilir.