ÇİFTLİKKÖY HASTANESİ – KU.YD.57- KAN TRANSFÜZYON SORUMLUSU GÖREV YETKİ ve SORUMLULUKLARI

KAN TRANSFÜZYON SORUMLUSU GÖREV YETKİ ve SORUMLULUKLARI

BİRİM: Kan Transfüzyon Merkezi / Hemşirelik Hizmetleri

GÖREV ADI: Kan Transfüzyon Merkezi Sorumlusu

AMİR ve ÜST AMİRLER: Kan Transfüzyon Merkezi  Sorumlu Hekimi’ne mesleki ve tıbbi uygulamalar yönünden, Hemşirelik Hizmetleri Müdürü ve İdari Hemşirelere idari olarak dikey bağlıdır; Başhekim ve Hastane Müdürü üst amirleridir. Hemovijilans Sorumlu Hemşiresi ve Transfüzyon Komitesi ile koordineli çalışır.

ASTLAR: Kan Transfüzyon Merkezi’nde görevli laboratuvar teknikerleri/hemşireler dikey; KTM Kayıt Personeli ve KTM Temizlik Elemanı merkezin işleyişi yönünden fonksiyonel olarak bağlıdır.

YETKİ DEVRİ: Görevi başında bulunmadığı durumlarda (yıllık izin, mazeret izni, rapor, eğitim, kurum dışı görev vb.) görev ve yetkileri; KTM Sorumlu Hekimi tarafından belirlenen ve Hemşirelik Hizmetleri Müdürü tarafından onaylanan, Sağlık Bakanlığı onaylı transfüzyon merkezi/kan bankacılığı eğitimini tamamlamış ve immünohematolojik testlerde yetkin bir diğer KTM teknikeri veya hemşiresi tarafından yürütülür. Test sonuçlarını onaylama ve kan bileşeni çıkışı yetkisi eğitimsiz personele, kayıt personeline veya temizlik elemanına devredilemez.

ARANAN NİTELİKLER;

GÖREV AMACI;

Özel Aktif International Hospital Kan Transfüzyon Merkezi’nde; kan ve kan bileşenlerinin Bölge Kan Merkezi’nden temin edilmesi, teslim alınması, uygun koşullarda saklanması ve stok yönetimi, soğuk zincirin kesintisiz izlenmesi, pretransfüzyon uygunluk testlerinin doğru ve zamanında çalışılması, kan bileşenlerinin doğru hastaya güvenli şekilde çıkışının sağlanması, transfüzyon reaksiyonlarının araştırılması ve hemovijilans bildirimlerine katkı verilmesi, merkezin tüm kayıt, izlenebilirlik, kalite kontrol ve dokümantasyon süreçlerinin yürütülmesi ile Transfüzyon Komitesi sekreterya görevlerinin yerine getirilmesi; merkezde görevli personelin planlanması, eğitimi ve denetlenmesi; tüm bu süreçlerin TÜSKA Sağlıkta Akreditasyon Standartları,5624 Sayılı Kan ve Kan Ürünleri Kanunu, Kan ve Kan Ürünleri Yönetmeliği, Ulusal Kan ve Kan Bileşenleri Hazırlama, Kullanım ve Kalite Güvencesi Rehberi, Ulusal Hemovijilans Rehberi, 6698 Sayılı KVKK ve kurumsal kalite politikalarına tam uyum içinde yürütülmesini sağlamaktır.

KURUMSAL SORUMLULUKLAR;

• Görevini yerine getirirken kurumun çıkarları doğrultusunda hareket eder.
• Kurumun misyon, vizyon, prosedür ve talimatları doğrultusunda hareket eder.
• Kurum içi bölüm veya kişiye özel eğitim programlarına katılır.
• Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na uygun davranır.
• Hasta bilgilerinin gizliliğine ve mahremiyetine uygun davranır.
• Sağlıkta Akreditasyon Standartları doğrultusunda çalışır.
• Yöneticisinin veya sorumlusunun oluşturduğu çalışma planı doğrultusunda hareket eder.
• Personel ve Disiplin Yönetmeliği kurallarına göre hareket eder.
• Yöneticisinin verdiği görevleri eksiksiz yerine getirir.
• Kurum ve yapılan çalışmalar ile ilgili tüm bilgilerin gizliliğini, önemli bilgilerin güvenliğini sağlar.
• Hasta ve hasta yakınlarının haklarını bilerek bu haklara uygun davranır.
• Hastanenin genel kurallarına uyar ve ekip ruhu içinde hareket eder.

TEMEL İŞ ve SORUMLULUKLAR;

• Hastanenin kan ve kan bileşeni ihtiyacını kan grubu bazında belirlenen minimum ve maksimum stok seviyelerine göre planlar; Bölge Kan Merkezi’nden günlük ve acil istemleri KTM Sorumlu Hekimi’nin onayı ile yapar ve teminini takip eder.
• Bölge Kan Merkezi’nden gelen kan bileşenlerini teslim alırken taşıma ısısını, torba bütünlüğünü, görünümünü, etiket ve barkod bilgilerini, serolojik tarama sonuçlarını ve son kullanma tarihini kontrol eder; uygun olmayan ürünü teslim almaz, tutanak düzenler ve kabul kayıtlarını girer.
• Kan ve kan bileşenlerini mevzuatta belirlenen koşullarda saklar; kan dolaplarının ve dondurucuların ısı izlemini 7/24 sürekli kayıt cihazı ve alarm sistemi ile yapar, ısı sapmalarında kurum soğuk zincir prosedürünü uygular ve kayıtları tutar.
• Kliniklerden gelen kan istem formlarını hekim imzası, hasta kimlik bilgileri, istenen bileşen ve miktar, endikasyon, aciliyet derecesi ve transfüzyon onam formu yönünden kontrol eder; eksik veya uygun olmayan istemleri klinikle iletişime geçerek tamamlatır, kabul edilemeyen istemleri KTM Sorumlu Hekimi’ne bildirir.
• Uygunluk testi için gelen hasta numunelerini hasta kimliğinin en az iki tanımlayıcı (ad-soyad ve doğum tarihi/protokol numarası) ile barkodlu olarak etiketlendiğini, numune alma tarih-saatini ve numuneyi alan kişinin kaydını kontrol ederek kabul eder; kimlik uyuşmazlığı, etiketsiz veya hemolizli numuneleri reddeder ve yeniden numune ister.
• Hasta ve donör kan grubu tayinini, antikor tarama testini ve çapraz eşleştirmeyi kurum standart çalışma prosedürlerine uygun olarak çalışır; sonuçları değerlendirir, önceki kayıtlarla karşılaştırır, uyumsuzluklarda testi tekrarlar ve çözümlenemeyen durumları KTM Sorumlu Hekimi’ne danışır.
• Acil ve hayatı tehdit eden kanamalarda hekim talebi üzerine grup spesifik veya O Rh negatif eritrosit süspansiyonunu kurum acil transfüzyon ve masif transfüzyon protokolüne göre çapraz eşleştirme tamamlanmadan çıkışını sağlar; acil çıkış formunu hekime imzalatır ve testleri geriye dönük tamamlayarak kaydeder.
• Uygun bulunan kan bileşenini hasta adına etiketler, çapraz eşleştirme sonuç belgesini düzenler ve kan bileşeni çıkışını kliniğin yetkili personeline kimlik ve ürün bilgilerini karşılıklı doğrulayarak teslim eder; çıkış kayıtlarını teslim defterinde tarih, saat ve imza ile tutar.
• Kan bileşenlerinin kliniklere transferinde onaylı izolasyonlu kan taşıma çantası kullanılmasını sağlar; transfer süresinin ve ısısının izlenmesini, kullanılmayan bileşenlerin iade kriterlerine uygun olarak geri alınmasını veya reddedilmesini kayıt altında yönetir.
• Son kullanma tarihi geçen, soğuk zinciri bozulan, hasar gören veya transfüzyon reaksiyonu nedeniyle geri çekilen kan bileşenlerinin ilgili mevzuata uygun şekilde tıbbi atık olarak imhasını tutanakla yapar; imha oranlarını izler ve Transfüzyon Komitesi’ne raporlar.
• Transfüzyon reaksiyonu bildirimlerinde kan torbasını, transfüzyon setini, hasta öncesi ve sonrası numunelerini teslim alır; kimlik ve grup kontrolü, çapraz eşleştirme tekrarı, direkt antiglobulin testi ve hemoliz araştırmasını yapar, sonuçları KTM Sorumlu Hekimi ve Hemovijilans Sorumlu Hemşiresi’ne bildirir.
• Transfüzyonla ilişkili istenmeyen olay ve reaksiyonların, ramak kala olayların ve yanlış kan çıkışı gibi hataların Ulusal Hemovijilans Rehberi’ne uygun olarak Hemovijilans Sorumlu Hemşiresi ve Hastane Hemovijilans Koordinatörü üzerinden Sağlık Bakanlığı sistemine bildirilmesine katkı sağlar; kök neden analizi ve Düzeltici/İyileştirici Faaliyet çalışmalarına katılır.
• Transfüzyon Komitesi’nin doğal üyesi olarak komite sekreterya görevlerini Hemovijilans Sorumlu Hemşiresi ile birlikte yürütür; toplantı gündemini hazırlar, kan kullanım verilerini sunar, kararları kayıt altına alır ve uygulanmasını izler.
• Kan bağışçısından kan alma işlemini yalnızca mevzuatın transfüzyon merkezine izin verdiği acil ve istisnai durumlarda, KTM Sorumlu Hekimi’nin kararı ile bağışçı sorgulama formu, bağışçı bilgilendirme ve onamı, hemoglobin ve vital bulgu kontrolü dahil standart çalışma prosedürlerine uygun olarak gerçekleştirir; alınan kanın zorunlu serolojik tarama testlerinin tamamlanmasını sağlar.
• İmmünohematoloji testlerinin iç kalite kontrolünü günlük olarak çalışır ve değerlendirir; reaktiflerin lot, son kullanma tarihi ve saklama koşullarını izler, dış kalite değerlendirme programına katılımı sağlar, uygun olmayan sonuçlarda DİF başlatır.
• Kan dolabı, derin dondurucu, trombosit ajitatörü, santrifüj, plazma çözücü, kan ısıtıcı, ısı kayıt ve alarm sistemlerinin günlük kontrolünü, periyodik bakımını, kalibrasyonunu ve validasyonunu Biyomedikal Birimi ile birlikte takip eder; arızaları bildirir, arızalı veya kalibrasyonu geçersiz cihazı kullanmaz ve cihaz kayıtlarını tutar.
• Kan dolaplarının elektrik kesintisi ve arıza durumlarında kurum acil durum planına göre kan bileşenlerinin yedek dolaba veya anlaşmalı merkeze transferini organize eder; kesintisiz güç kaynağı ve jeneratör bağlantısının Teknik Servis tarafından sağlanmasını takip eder.
• Merkezin tüm kayıtlarını mevzuatta öngörülen izlenebilirlik süresi boyunca saklanacak şekilde eksiksiz, okunaklı ve güvenli tutar; donörden alıcıya ve alıcıdan donöre çift yönlü izlenebilirliği sağlar.
• Sağlık Bakanlığı’na ve İl Sağlık Müdürlüğü’ne yapılması gereken periyodik kan kullanım ve stok bildirimlerini KTM Sorumlu Hekimi’nin onayı ile hazırlar; transfüzyon merkezi ruhsat yenileme, denetim ve inceleme süreçlerinde gerekli belge ve kayıtları hazır bulundurur.
• Merkezde görevli tekniker ve hemşirelerin aylık çalışma ve nöbet çizelgesini hizmetin 7/24 kesintisiz sürmesini sağlayacak şekilde hazırlar; izin planlamasını yapar, nöbet teslimlerinin stok, ısı, cihaz ve bekleyen test kontrolü ile yapılmasını sağlar.
• İşe yeni başlayan KTM personelinin uyum eğitimini ve yetkinlik değerlendirmesini yapar; personelin yıllık yetkinlik değerlendirmelerini, hizmet içi eğitimlerini ve Sağlık Bakanlığı onaylı transfüzyon eğitimlerine katılımını planlar ve kayıt altına alır.
• Kliniklerdeki hemşire ve hekimlere kan istem, numune alma, kan taşıma, hasta başı kimlik doğrulama ve transfüzyon izlemi konularında Hemovijilans Sorumlu Hemşiresi ile birlikte eğitimler verir; kan istem ve numune hatalarını izleyerek kliniklere geri bildirim yapar.
• Merkezin standart çalışma prosedürlerinin, talimatlarının ve formlarının hazırlanmasına ve güncellenmesine katkı sağlar; doküman yönetim sistemi üzerinden yalnızca güncel dokümanların kullanılmasını denetler.
• Transfüzyon merkezi kalite göstergelerini (toplar, analiz eder ve Kalite Yönetimi ile Transfüzyon Komitesi’ne raporlar; öz değerlendirme, iç tetkik ve TÜSKA SAS denetimlerinde merkezin hazırlığını yapar.
• Enfeksiyon kontrol önlemlerine uyar; kan ve kan bileşeni ile kontamine malzemelerin, kesici-delici atıkların ve tıbbi atıkların kaynağında doğru ayrıştırılmasını sağlar, kesici-delici alet yaralanması veya kan maruziyetinde derhal Enfeksiyon Kontrol Hemşiresi ve İş Yeri Hekimi’ne bildirimde bulunur.
• Çalışma alanının, kan dolaplarının ve laboratuvar yüzeylerinin temizlik ve dezenfeksiyonunun KTM Temizlik Elemanı tarafından prosedüre uygun yapılmasını denetler; merkezin düzen, hijyen ve yetkisiz giriş kontrolünden sorumludur.
• Reaktif, test kartı, kan torbası, taşıma çantası ve sarf malzemelerinin stok, lot ve son kullanma tarihi takibini yapar; minimum stok seviyelerini belirler, istemleri Depo Sorumlusu ve Satın Alma ile koordine eder ve malzeme alımlarında teknik görüş verir.
• Hastane Afet ve Acil Durum Planı kapsamında afet ve kitlesel yaralanma durumlarında kan stoğunun yönetimi, masif transfüzyon desteği ve Bölge Kan Merkezi ile acil koordinasyon görevlerini yürütür; renkli kod uygulamalarını bilir ve tatbikatlara katılır.
• 6698 sayılı KVKK kapsamında hastaların ve bağışçıların özel nitelikli kişisel sağlık verilerini (kan grubu, antikor sonuçları, serolojik tarama sonuçları, transfüzyon geçmişi) korur; şifresini paylaşmaz, kan torbası ve sonuç belgelerini açık bankolarda bırakmaz, kişisel cihazlarla kayıt almaz ve sosyal medya veya mesajlaşma uygulamalarında paylaşmaz.
• Hasta güvenliğini etkileyen veya etkileyebilecek diğer olayları istenmeyen Olay Bildirim Sistemi’ne bildirir; uyum eğitimi ve zorunlu eğitimlere katılır ve mesleki gelişimini sürdürür.
• Teslim aldığı demirbaş ve malzemelerin korunmasından sorumludur; KTM Sorumlu Hekimi ve amirlerinin görev tanımı kapsamında verdiği diğer görevleri yerine getirir ve merkezin aylık faaliyet raporunu hazırlar.

YETKİLER;

• Karar Verme Yetkisi: Karar verme yetkisi: 5624 Sayılı Kan ve Kan Ürünleri Kanunu, Kan ve Kan Ürünleri Yönetmeliği, Ulusal Kan Rehberi, KTM Sorumlu Hekimi’nin belirlediği standart çalışma prosedürleri ve SAS standartları sınırları dahilinde; uygunluk testlerini çalışma ve sonuçlarını onaylama, kimlik veya etiket uyumsuzluğu olan numuneleri ve eksik istemleri reddetme, uygun bulunan kan bileşeninin çıkışını yapma, soğuk zinciri bozulan veya son kullanma tarihi geçen bileşeni kullanımdan çekme ve imha etme, stok seviyesine göre Bölge Kan Merkezi’ne istem hazırlama, personel çalışma ve nöbet çizelgesini düzenleme ve merkez personeline görev verme yetkisine sahiptir. Transfüzyon endikasyonu koyma, hekim istemi olmaksızın kan bileşeni çıkışı yapma, acil durumlar dışında bağışçıdan kan alma, çözümlenemeyen immünohematolojik uyumsuzluklarda KTM Sorumlu Hekimi’ne danışmadan ürün çıkışı yapma, transfüzyon reaksiyonunun tıbbi yönetimine karar verme ve personel üzerinde idari yaptırım uygulama yetkisi yoktur.
• Denetleme ve Görev Verme Yetkisi: Denetleme ve görev verme yetkisi: Kan Transfüzyon Merkezi’nde görevli tekniker ve hemşirelere iş dağılımı yapma, uygulamalarını standart çalışma prosedürlerine, hasta güvenliği ve kalite kurallarına uygunluk yönünden denetleme; KTM Kayıt Personeli ve KTM Temizlik Elemanı’nın merkezle ilgili çalışmalarını fonksiyonel olarak yönlendirme ve denetleme; kliniklerin kan istem, numune ve taşıma uygulamalarındaki uygunsuzlukları tespit ederek ilgili sorumlu hemşireye, Hemovijilans Sorumlu Hemşiresi’ne ve KTM Sorumlu Hekimi’ne bildirme yetkisine sahiptir. Personel üzerinde idari ve disiplin yaptırımı uygulama yetkisi yoktur; bu yetki KTM Sorumlu Hekimi, Hemşirelik Hizmetleri Müdürlüğü ve Hastane Müdürlüğü’ne aittir.

ETİK İLKELER;

• Öncelik: İnsan hayatının korunması gereken en yüce değer olduğu bilinciyle; doğru hastaya, doğru kan bileşeninin, doğru zamanda ve güvenli koşullarda ulaştırılmasını ve hasta güvenliğini daima birinci önceliği sayar.
• Zarar Vermeme ve Faydalılık: Yanlış kan çıkışı, uygunsuz saklama veya hatalı test sonucu nedeniyle hastaların zarar görmesini önlemek için kontrol ve doğrulama adımlarını hiçbir koşulda atlamaz; uygulamalarının oluşturabileceği risklerin farkında olarak bu riskleri en aza indirir ve bilgi, beceri ve imkânlarının tamamını hastanın yararı için kullanır.
• Mesleki Dürüstlük ve Kayıt Güvenilirliği: Test sonuçlarını, stok, ısı ve çıkış kayıtlarını gerçeğe uygun ve eksiksiz tutar; hata ve uygunsuzlukları gizlemez, bildirir ve düzeltici faaliyete katılır; kan bileşenlerini ve kurumu çıkar aracı olarak kullanmaz, tedarikçilerden menfaat kabul etmez.
• Hasta ve Bağışçı Özerkliği ile Mahremiyet: Hastanın transfüzyonu kabul veya ret hakkına ve bağışçının bilgilendirilmiş onam hakkına saygı gösterir; hasta ve bağışçıların kişilik haklarına, beden ve bilgi mahremiyetine özen gösterir.
• Ayrımcılık Yasağı (Eşitlik İlkesi): Hastanın ırkı, etnik kökeni, dili, dini, inancı, politik görüşü, cinsiyeti, yaşı, engel durumu, sosyal veya ekonomik konumu temelinde ayrımcılık yapmaz; kan bileşenlerini yalnızca tıbbi öncelik, aciliyet, hakkaniyet ve tarafsızlık ilkeleri çerçevesinde dağıtır.
• KVKK ve Sır Saklama Yükümlülüğü: Hastaların ve bağışçıların kan grubu, antikor ve serolojik tarama sonuçları, transfüzyon geçmişi ve diğer tüm kişisel sağlık verilerini vefatlarından sonra dahi kesin bir gizlilikle saklar.

GÖREV DAĞILIMINDA ÇATIŞMA YAŞANMASI DURUMUNDA;

Çatışmaya neden olan etmenlerin çok boyutlu olduğu; kliniklerden gelen acil kan taleplerinin uygunluk testi süreleriyle çakışması, eksik veya hatalı doldurulmuş istem ve numunelerin reddedilmesinde klinik personelle yaşanan gerilimler, Bölge Kan Merkezi’nden temin gecikmeleri ve stok yetersizliklerinde hekim beklentileri, kan bileşenlerinin iade ve imha kararlarına yönelik itirazlar, 7/24 nöbet düzeninin az sayıda personelle sürdürülmesi, Hemovijilans Sorumlu Hemşiresi ile görev sınırlarının kesişmesi ve ısı alarmı gibi kritik olayların yarattığı stresin çalışanların davranışını şekillendirmede etkin rol üstlendiği kabul edilmektedir. Çatışma yönetimi sürecinde bireyin kendi stres tepkilerini tanıması, olası çatışma tepkilerini öngörebilmesi ve yapıcı, empatik, mevzuata, standart çalışma prosedürlerine ve hasta güvenliği kurallarına dayalı profesyonel bir iletişim dili sergilemesi çatışmanın çözüme kavuşturulmasındaki temel bireysel katkıdır.

Hastanemizde Kan Transfüzyon Merkezi görev dağılımında çatışmanın sebepleri sistem yaklaşımı etrafında ele alınır ve çözüm önerileri de bu yönde geliştirilir. Kan istem, numune kabul ve acil çıkış kurallarının yazılı prosedürlerle belirlenmesi ve kliniklere duyurulması, nöbet listelerinde hakkaniyet ve yetkinlik matrisine uygun görevlendirme, KTM ile Hemovijilans görev sınırlarının yazılı tanımlanması, Transfüzyon Komitesi toplantılarının düzenli yapılması, kliniklerle ortak eğitimler ve iletişim, stres yönetimi eğitimleri çatışmayı önleyici kurumsal yöntemlerdir.

Operasyonel Uygulama Esasları:

• Kesintisiz Hizmet ve Hasta Güvenliği Önceliği: Görev dağılımı, nöbet çizelgesi veya kliniklerle yaşanan uyuşmazlıklarda acil kan taleplerinin karşılanmasının geciktirilmesi, soğuk zincir ve ısı izleminin aksatılması, doğrulama adımlarının atlanması, merkezin veya görevin terk edilmesi kesinlikle kabul edilemez. Kan transfüzyon hizmetleri mevcut plan ve prosedürler doğrultusunda eksiksiz ve kesintisiz sürdürülür.
• Yerinde Değerlendirme: Uyuşmazlık öncelikle KTM Sorumlu Hekimi tarafından mevzuat, standart çalışma prosedürleri, yetkinlik matrisi, nöbet dengesi, stok ve hizmet yoğunluğu gözetilerek değerlendirilir; kliniklerle yaşanan uyuşmazlıklarda ilgili sorumlu hemşire ve Hemovijilans Sorumlu Hemşiresi ile birlikte taraflar dinlenerek çözüme kavuşturulur.
• Üst Yönetici Müdahalesi: Birim içinde çözülemeyen idari durumlarda konu İdari Hemşire ve Hemşirelik Hizmetleri Müdürü’ne; tıbbi uygulama ve transfüzyon kararlarına ilişkin uyuşmazlıklarda ise KTM Sorumlu Hekimi üzerinden Başhekimliğe ve Transfüzyon Komitesi’ne iletilir. Üst yöneticinin konunun özelliğine göre belirleyeceği çözüm yolu nihai ve bağlayıcıdır.