ÇİFTLİKKÖY HASTANESİ – KU.YD.52- TIBBİ LABORATUVAR TEKNİKERİ-TEKNİSYENİ GÖREV YETKİ ve SORUMLULUKLARI

TIBBİ LABORATUVAR TEKNİKERİ-TEKNİSYENİ GÖREV YETKİ ve SORUMLULUKLARI

BİRİM: Tıbbi Biyokimya ve Mikrobiyoloji Laboratuvarı

GÖREV ADI: Tıbbi Laboratuvar Teknikeri / Teknisyeni

AMİR ve ÜST AMİRLER: Laboratuvar Sorumlu Teknikeri, Hemşirelik Hizmetleri Müdürü ve İdari Hemşirelere dikey; Laboratuvar Sorumlu Uzmanı’na mesleki ve tıbbi uygulamalar yönünden fonksiyonel olarak bağlıdır.

YETKİ DEVRİ: Görevi başında bulunmadığı durumlarda (yıllık izin, mazeret izni, rapor, eğitim, kurum dışı görev vb.) görev ve yetkileri; Laboratuvar Sorumlu Teknikeri tarafından belirlenen ve Hemşirelik Hizmetleri Müdürlüğü tarafından onaylanan, ilgili analizör ve test grubunda yetkinlik değerlendirmesi tamamlanmış bir diğer tıbbi laboratuvar teknikeri/teknisyeni tarafından yürütülür. Laboratuvar eğitimi almamış personele numune alma, analiz ve kayıt yetkisi devredilemez.

ARANAN NİTELİKLER;

GÖREV AMACI;

Özel Aktif International Hospital bünyesinde Tıbbi Biyokimya ve Mikrobiyoloji Laboratuvarı’na gelen tüm hastalara ait numunelerin; preanalitik ve postanalitik  süreçlerinin Laboratuvar Sorumlu Uzmanı’nın direktifleri doğrultusunda bilimsel temelli, hatasız, güvenilir ve hedeflenen sürelerde yürütülmesi; panik değerlerin zamanında bildirilmesi, cihaz bakım ve kalibrasyonunun eksiksiz yapılması, biyogüvenlik ve atık kurallarına uyulması ve tüm süreçlerin TÜSKA Sağlıkta Akreditasyon Standartları,Tıbbi Laboratuvarlar Yönetmeliği, Sağlık Meslek Mensuplarının Görev Tanımları Yönetmeliği, 6698 Sayılı KVKK mevzuatı ve kurumsal kalite politikalarına tam uyum içinde gerçekleştirilmesini sağlamaktır.

KURUMSAL SORUMLULUKLAR;

• Görevini yerine getirirken kurumun çıkarları doğrultusunda hareket eder.
• Kurumun misyon, vizyon, prosedür ve talimatları doğrultusunda hareket eder.
• Kurum içi bölüm veya kişiye özel eğitim programlarına katılır.
• Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na uygun davranır.
• Hasta bilgilerinin gizliliğine ve mahremiyetine uygun davranır.
• Sağlıkta Akreditasyon Standartları doğrultusunda çalışır.
• Yöneticisinin veya sorumlusunun oluşturduğu çalışma planı doğrultusunda hareket eder.
• Personel ve Disiplin Yönetmeliği kurallarına göre hareket eder.
• Yöneticisinin verdiği görevleri eksiksiz yerine getirir.
• Kurum ve yapılan çalışmalar ile ilgili tüm bilgilerin gizliliğini, önemli bilgilerin güvenliğini sağlar.
• Hasta ve hasta yakınlarının haklarını bilerek bu haklara uygun davranır.
• Hastanenin genel kurallarına uyar ve ekip ruhu içinde hareket eder.

TEMEL İŞ ve SORUMLULUKLAR;

• Vardiya başında sorumlu olduğu analizörlerin açılış işlemlerini, bakım adımlarını reaktif ve kalibratör seviyelerini, su sistemi ve atık kabını kontrol eder; bakım kayıtlarını cihaz dosyasına işler, uygunsuzlukta cihazı hasta numunesine açmaz.
• Her test grubunda hasta numunesi çalışmadan önce en az iki seviyede iç kalite kontrol numunesini çalışır; sonuçları Levey-Jennings grafiğinde Westgard kurallarına göre değerlendirir, kabul edilebilir sınırlar dışındaki parametrelerde hasta sonucu vermez, düzeltici işlemi uygular ve Laboratuvar Sorumlu Teknikeri ile Laboratuvar Sorumlu Uzmanı’na bildirir.
• Reaktif değişimi, lot değişimi, bakım sonrası veya kalite kontrol sapmasında kalibrasyonu üretici talimatına göre yapar; kalibrasyon sonucunu değerlendirir ve kaydeder, kalibratör ve kontrol materyallerinin saklama koşullarına ve miadına uyar.
• Dış kalite değerlendirme programı numunelerini rutin hasta numunesi gibi, aynı yöntem ve aynı özenle çalışır; sonuçları süresi içinde Laboratuvar Sorumlu Teknikeri’ne iletir ve uygunsuz sonuçlarda DİF çalışmalarına katılır.
• Kan alma biriminde veya hasta başında numune alırken hastanın kimliğini en az iki tanımlayıcı (ad-soyad, doğum tarihi/protokol numarası) ile doğrular; istem ile barkod etiketlerini eşleştirir, tüpleri hasta başında etiketler, etiketsiz veya önceden etiketlenmiş tüp kullanmaz.
• Flebotomiyi hastayı bilgilendirerek, açlık ve ilaç kullanımı gibi preanalitik koşulları sorgulayarak, doğru tüp sırası, doğru hacim ve doğru karıştırma ile aseptik tekniğe uygun yapar; vazovagal senkop, hematom veya iğne batması gibi komplikasyonlarda ilk müdahaleyi yapar ve hekime bildirir.
• Servis, yoğun bakım, acil ve poliklinikten gelen numuneleri kabul ederken barkod, istem, tüp türü, hacim, hemoliz, lipemi, pıhtı, transport süresi ve ısısı yönünden numune kabul ve ret kriterlerine göre değerlendirir; uygun olmayan numuneyi gerekçesiyle reddeder, ilgili birimi arayarak yeni numune ister ve ret kaydını tutar.
• Numuneleri test türüne göre santrifüjler, ayırır, alikotlar ve analizöre yükler; bekletilmesi gereken numuneleri uygun ısıda saklar, idrar, dışkı, kültür ve özel numunelerin stabilite sürelerine uyar.
• Testleri laboratuvar yazılı prosedürlerine ve test çalışma talimatlarına göre çalışır; analizör uyarı ve hata kodlarını değerlendirir, sonuçları çalışma listesi ile karşılaştırarak numune karışıklığını önler.
• Sonuçların teknik ön kontrolünü yapar: delta kontrol, ölçüm aralığı dışı değerler, hemoliz veya lipemi indeksleri ve parametreler arası tutarsızlıkları inceler; gerektiğinde dilüsyon veya tekrar çalışır, teknik olarak onayladığı sonuçları değerlendirme ve tıbbi onay için Laboratuvar Sorumlu Uzmanı’na sunar.
• Panik değer listesindeki sonuçları saptadığında kurum prosedürüne göre derhal ilgili hekim veya hemşireye telefonla bildirir; bildirimi alan kişiye değeri tekrar ettirir, bildirim saatini, bildirilen kişiyi ve kendi adını panik değer kayıt formuna işler.
• Mikrobiyoloji bölümünde görevlendirildiğinde numunelerin uygun besiyerine ekimini, boyama ve preparat hazırlığını, inkübasyon takibini ve otomatik sistemlerle identifikasyon ve antibiyotik duyarlılık testlerini talimatlara göre yapar; kültür sonuçlarını değerlendirme için Mikrobiyoloji Uzmanı’na sunar.
• Hasta başı test cihazlarının kalite kontrol, kalibrasyon ve kullanıcı eğitimi süreçlerinde Laboratuvar Sorumlu Teknikeri’ne destek verir; birimlerdeki cihaz kayıtlarını kontrol eder.
• Numune, reaktif ve kalite kontrol materyallerinin saklandığı buzdolabı, derin dondurucu, etüv ve su banyolarının sıcaklıklarını belirlenen sıklıkta ölçer ve kaydeder; sapmalarda malzemeyi korumaya alır ve Laboratuvar Sorumlu Teknikeri ile Teknik Servis’e bildirir.
• Reaktif, kit, kontrol ve sarf malzemelerinin stok, miat ve lot takibini yapar; açılış tarihlerini etiketler, kritik stok seviyesini Laboratuvar Sorumlu Teknikeri’ne bildirir ve soğuk zincirle gelen reaktiflerin teslim kontrolünü yapar.
• Çalışılan numuneleri laboratuvar prosedüründe belirlenen süre ve koşullarda saklar; süresi dolan numuneleri ve kültür plaklarını biyogüvenlik kurallarına göre dekontamine ederek tıbbi atık olarak bertaraf edilmek üzere ayırır.
• Biyogüvenlik kurallarına uyar: laboratuvar önlüğü, eldiven, gerektiğinde maske ve gözlük kullanır, numuneye açık ağızla pipetleme yapmaz, çalışma yüzeylerini her vardiya sonunda ve dökülme sonrasında uygun dezenfektanla temizler, laboratuvarda yiyecek ve içecek bulundurmaz.
• Kesici-delici alet yaralanması, numune sıçraması veya kan ve vücut sıvısı maruziyetinde ilk müdahaleyi talimata göre yapar; derhal Laboratuvar Sorumlu Teknikeri, Enfeksiyon Kontrol Hemşiresi ve İş Yeri Hekimi’ne bildirir ve iş kazası kaydının açılmasını sağlar.
• Tıbbi, evsel, kesici-delici, kimyasal ve enfekte kültür atıklarını kaynağında ayrıştırır; kimyasal maddeleri güvenlik bilgi formu ve etiketleriyle saklar, kimyasal dökülmelerde dökülme kitini kullanır.
• Cihaz arızalarında arıza etiketi takar, cihazı kullanım dışı bırakır, Biyomedikal Birimi ve üretici teknik servisine bildirimi Laboratuvar Sorumlu Teknikeri aracılığıyla yapar; arıza süresince testlerin yedek cihaz veya anlaşmalı dış laboratuvara yönlendirilmesinde görev alır ve dış laboratuvar numunelerinin gönderim kayıtlarını tutar.
• Laboratuvar bilgi sistemine kaydettiği tüm verilerin tam, doğru ve zamanında olmasını sağlar; kağıt kayıtları tarih, saat, ad-soyad ve imza ile tamamlar, sonuç raporlarının ve kayıtların mevzuatta öngörülen süre boyunca saklanmasına ilişkin kurallara uyar.
• Vardiya ve nöbet teslimini bekleyen numuneler, kalite kontrol durumu, cihaz arızaları, eksik reaktifler ve bildirilmesi gereken panik değerler hakkında yazılı ve sözlü bilgi vererek yapar; gelecek ekip teslim alana kadar görevine devam eder ve acil testleri önceliklendirir.
• Hasta ve yakınlarını kan alma ve numune verme süreci hakkında nazik ve anlaşılır biçimde bilgilendirir; sonuçları hastaya yorumlamaz, sonuç ve rapor süreleri konusunda yönlendirir, çocuk, yaşlı, engelli ve gebe hastalara öncelik verir, şiddet riski taşıyan durumlarda Beyaz Kod çağrısı yapar.
• Hasta güvenliğini olumsuz etkileyen veya etkileyebilecek olayları İstenmeyen Olay Bildirim Sistemi’ne bildirir; kök neden analizi ve Düzeltici ve İyileştirici Faaliyet  çalışmalarına katılır.
• 6698 sayılı KVKK kapsamında hastaların test sonuçlarını ve sağlık verilerini korur; şifresini paylaşmaz, sonuçları telefonla yalnızca kimliği doğrulanmış yetkili sağlık personeline bildirir, kişisel cihazla kayıt almaz ve sosyal medya veya mesajlaşma uygulamalarında kesinlikle paylaşmaz.
• Afet, yangın, salgın ve kitlesel yaralanma durumlarında Hastane Afet ve Acil Durum Planı doğrultusunda görev alır, tatbikatlara katılır; kan ve kan ürünü ihtiyacı doğuran olaylarda Kan Transfüzyon Merkezi ile koordineli çalışır.
• Bölüm uyum eğitimine ve zorunlu eğitimlere (laboratuvar biyogüvenliği, hasta güvenliği, enfeksiyon kontrolü, TYD, KVKK, iletişim, afet) katılır; her analizör ve test grubu için yetkinlik değerlendirmelerine girer, mesleki gelişmeleri takip eder ve işe yeni başlayan tekniker ile öğrencilere rehberlik eder.
• Bölüm kalite göstergelerine (numune ret oranı, panik değer bildirim süresi, test sonuç verme süresi, iç ve dış kalite kontrol uygunsuzlukları, kayıp numune sayısı) veri sağlar; öz değerlendirme, iç tetkik ve TÜSKA SAS denetimlerine Laboratuvar Sorumlu Teknikeri ile birlikte katılır.
• Teslim aldığı demirbaş, cihaz ve malzemelerin kasten veya dikkatsizlik nedeniyle hasar görmesinden ve kaybolmasından sorumludur; Laboratuvar Sorumlu Teknikeri’nin oluşturduğu çalışma planına uyar ve Laboratuvar Sorumlu Uzmanı ile amirlerinin görev tanımı kapsamında verdiği diğer görevleri yerine getirir.

YETKİLER;

• Karar Verme Yetkisi: 1219 Sayılı Kanun, Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelik, Tıbbi Laboratuvarlar Yönetmeliği, kurum laboratuvar prosedürleri ve SAS standartları sınırları dahilinde; Laboratuvar Sorumlu Uzmanı’nın direktifleri çerçevesinde numune kabul ve ret kriterlerini uygulama, iç kalite kontrol sonuçlarına göre analizörü hasta numunesine açma veya durdurma, tekrar çalışma ve dilüsyon kararı verme, teknik ön kontrol yapma, panik değeri bildirme, arızalı cihazı kullanım dışı bırakma ve Beyaz Kod çağrısı yapma yetkisine sahiptir. Tıbbi tanı koyma, sonuçları klinik olarak yorumlama, hekim veya laboratuvar uzmanı onayı olmaksızın sonuç raporunu onaylama ve hastaya verme, test çalışma prosedürlerini değiştirme yetkisi yoktur.
• Denetleme ve Görev Verme Yetkisi: Laboratuvar temizlik personelinin laboratuvar temizliğini ve atık ayrıştırmasını izleme, numune taşıma personelinin transport kurallarına uygunluğunu kontrol etme, uygunsuzlukları Laboratuvar Sorumlu Teknikeri’ne bildirme ve stajyer laboratuvar teknikerlerine rehberlik etme yetkisine sahiptir. Personel üzerinde görev verme, iş dağılımı yapma veya idari yaptırım yetkisi yoktur; bu yetkiler Laboratuvar Sorumlu Teknikeri ve Hemşirelik Hizmetleri Müdürlüğü’ne aittir.

ETİK İLKELER;

• Öncelik: Analizörden çıkan her sonucun bir hastanın tanı ve tedavisini belirlediği bilinciyle, hasta sağlığını ve analiz doğruluğunu daima birinci önceliği sayar.
• Zarar Vermeme ve Faydalılık: Preanalitik hatalı numuneleri tespit ederek hatalı klinik kararları engeller; doğru hasta, doğru numune, doğru test, doğru sonuç ilkesine ödünsüz uyar.
• Analitik Dürüstlük ve Şeffaflık: Kalite kontrolü limit dışı kalmış hiçbir parametrede hasta sonucu vermez; analitik sapmaları, barkod kaymalarını, numune karışıklığını veya reaktif kontaminasyonunu kimse görmese dahi şeffaflıkla bildirir ve düzeltir.
• Hasta Mahremiyeti ve Saygınlık: Kan alma ve numune verme sırasında hastanın beden ve bilgi mahremiyetini korur; sonuçları hasta yanında veya üçüncü kişilerin duyabileceği ortamlarda konuşmaz.
• Ayrımcılık Yasağı (Eşitlik İlkesi): Numunenin ait olduğu hastanın ırkı, etnik kökeni, dili, dini, inancı, politik görüşü, cinsiyeti, yaşı, engel durumu, sosyal veya ekonomik konumu ne olursa olsun tüm analizlere aynı bilimsel ciddiyet ve eşit özenle yaklaşır; test önceliğini yalnızca tıbbi aciliyete göre belirler.
• Mesleki Dürüstlük: Mesleğini meşruiyet ve dürüstlük çerçevesinde, yasal yetki sınırları içinde uygular; dış kalite numunelerini rutin numune gibi çalışır, kayıtlarda sahtecilik yapmaz, tedarikçilerden hediye veya menfaat kabul etmez.
• KVKK ve Sır Saklama Yükümlülüğü: Hastanın hormon profillerini, tümör belirteçlerini, enfeksiyon serolojisini, gebelik ve toksikoloji testlerini ve tüm kişisel sağlık verilerini hastanın vefatından sonra dahi kesin bir gizlilikle saklar.

GÖREV DAĞILIMINDA ÇATIŞMA YAŞANMASI DURUMUNDA;

Çatışmaya neden olan etmenlerin çok boyutlu olduğu; acil ve yoğun bakım testlerini yetiştirme stresi, analizör arızalarının yarattığı iş yükü baskısı, panik değer bildiriminde klinik ekiple yaşanan gerilim, numune ret kararlarında servislerle karşılıklı suçlamalar, kapalı laboratuvar ortamı ve nöbet temposu ile biyolojik, psikolojik ve sosyal dinamiklerin çalışanların davranışını şekillendirmede etkin rol üstlendiği kabul edilmektedir. Çatışma yönetimi sürecinde bireyin kendi stres tepkilerini tanıması, olası çatışma tepkilerini öngörebilmesi ve yapıcı, empatik, kayıt ve kalite verilerine dayalı, mesleki mevzuata uygun profesyonel bir iletişim dili sergilemesi çatışmanın çözüme kavuşturulmasındaki temel bireysel katkıdır.

Hastanemizde laboratuvar görev dağılımında çatışmanın sebepleri sistem yaklaşımı etrafında ele alınır ve çözüm önerileri de bu yönde geliştirilir. Analizör grupları arasında adil ve dönüşümlü rotasyon planlaması, nöbet listelerinde hakkaniyet, yetkinlik matrisine uygun görevlendirme, numune ret ve panik değer kurallarının servislerle ortak eğitimlerle paylaşılması, kişisel iletişim ve stres yönetimi eğitimleri ile ekip içi sosyal faaliyetler çatışmayı önleyici kurumsal yöntemlerdir.

Operasyonel Uygulama Esasları:

• Kesintisiz Hizmet ve Hasta Güvenliği Önceliği: Görev dağılımı, cihaz ataması veya nöbet çizelgesi konusundaki itiraz ve uyuşmazlıklarda analizörlerin durdurulması, acil ve klinik testlerin bekletilmesi, panik değer bildiriminin geciktirilmesi, laboratuvarın veya görevin terk edilmesi kesinlikle kabul edilemez. Hizmet mevcut plan doğrultusunda eksiksiz sürdürülür.
• Yerinde Değerlendirme: Uyuşmazlık öncelikle Laboratuvar Sorumlu Teknikeri tarafından yetkinlik matrisi nöbet dengesi, iş yükü ve yasal görev sınırları gözetilerek değerlendirilir; taraflar dinlenerek çözüme kavuşturulur.
• Üst Yönetici Müdahalesi: Birim içinde çözülemeyen durumlarda konu bağlı bulunulan İdari Hemşire ve Hemşirelik Hizmetleri Müdürü’ne; analitik süreç ve tıbbi uygulamalara ilişkin uyuşmazlıklarda ise Laboratuvar Sorumlu Uzmanı ve Başhekimliğe iletilir. Üst yöneticinin konunun özelliğine göre belirleyeceği çözüm yolu nihai ve bağlayıcıdır.