ÇİFTLİKKÖY HASTANESİ – KU.YD.144- DİYABET HEMŞİRESİ GÖREV YETKİ ve SORUMLULUKLARI

DİYABET HEMŞİRESİ GÖREV YETKİ ve SORUMLULUKLARI

BİRİM: Diyabet Eğitim Birimi / Hemşirelik Hizmetleri

GÖREV ADI: Diyabet Hemşiresi

AMİR ve ÜST AMİRLER: Hemşirelik Hizmetleri Müdürü ve İdari Hemşirelere dikey; Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları / İç Hastalıkları Uzman Hekimi’ne ve Başhekimliğe bağlıdır. Eğitim Hemşiresi ve Diyetisyen ile  çalışır.

YETKİ DEVRİ: Görevi başında bulunmadığı durumlarda (yıllık izin, mazeret izni, rapor, eğitim, kurum dışı görev vb.) görev ve yetkileri; Hemşirelik Hizmetleri Müdürlüğü tarafından onaylanan, diyabet eğitimi ve insülin uygulamaları konusunda yetkinliği belgelenmiş  bir diğer hemşire tarafından yürütülür.

ARANAN NİTELİKLER;

GÖREV AMACI;

Özel Aktif International Hospital bünyesinde takip edilen yatan ve ayaktan diyabetli bireylerin ve ailelerinin; hastalık yönetimi, insülin ve oral antidiyabetik kullanımı, kan şekeri izlemi, beslenme, egzersiz, hipoglisemi ve hiperglisemi yönetimi, ayak bakımı ve komplikasyonlardan korunma konularında kanıta dayalı, bireyselleştirilmiş ve ölçülebilir diyabet eğitimi ve hemşirelik danışmanlığı almasını sağlamak; hekim istemine uygun olarak diyabetli hastanın bakımını planlamak, uygulamak ve izlemek; insülin gibi yüksek riskli ilaçların güvenli kullanımına ilişkin hasta ve çalışan eğitimlerini yürütmek; tüm bu süreçleri TÜSKA Sağlıkta Akreditasyon Standartları Hemşirelik Kanunu ve Hemşirelik Yönetmeliği, Hasta Hakları Yönetmeliği, 6698 Sayılı KVKK ve kurumsal kalite politikalarına tam uyum içinde gerçekleştirmektir.

KURUMSAL SORUMLULUKLAR;

• Görevini yerine getirirken kurumun çıkarları doğrultusunda hareket eder.
• Kurumun misyon, vizyon, prosedür ve talimatları doğrultusunda hareket eder.
• Kurum içi bölüm veya kişiye özel eğitim programlarına katılır.
• Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na uygun davranır.
• Hasta bilgilerinin gizliliğine ve mahremiyetine uygun davranır.
• Sağlıkta Akreditasyon Standartları doğrultusunda çalışır.
• Yöneticisinin veya sorumlusunun oluşturduğu çalışma planı doğrultusunda hareket eder.
• Personel ve Disiplin Yönetmeliği kurallarına göre hareket eder.
• Yöneticisinin verdiği görevleri eksiksiz yerine getirir.
• Kurum ve yapılan çalışmalar ile ilgili tüm bilgilerin gizliliğini, önemli bilgilerin güvenliğini sağlar.
• Hasta ve hasta yakınlarının haklarını bilerek bu haklara uygun davranır.
• Hastanenin genel kurallarına uyar ve ekip ruhu içinde hareket eder.

TEMEL İŞ ve SORUMLULUKLAR;

• Hekim veya hemşire tarafından konsültasyon istenen poliklinik, servis, yoğun bakım ve acil servis hastalarını diyabet yönetimi açısından değerlendirir; eğitim ve bakım gereksinimlerini belirler, hemşirelik bakım planını hastanın sorumlu hekimi ve servis hemşiresi ile birlikte oluşturur ve uygulanmasını organize eder.
• Her eğitim ve uygulamadan önce hastanın kimliğini en az iki tanımlayıcı (ad-soyad ve doğum tarihi/protokol numarası) ile doğrular; hastanın diyabet tipini, tedavi şemasını, glisemik kontrol durumunu, komplikasyonlarını, okuryazarlık düzeyini, kültürel özelliklerini ve öğrenme engellerini değerlendirerek bireysel eğitim planı hazırlar.
• Yeni tanı almış, insüline geçen, kontrolsüz seyreden, gebe, çocuk ve yaşlı diyabetli bireylere ve bakım verenlerine bireysel veya grup eğitimi planlar, uygular, öğrenme çıktılarını geri gösterim yöntemiyle değerlendirir ve eğitim kaydını hasta eğitim formuna işler.
• Diyabetli bireye ve yakınlarına insülin uygulama becerisi kazandırır: insülin türleri ve etki süreleri, kalem/enjektör kullanımı, doğru iğne ucu seçimi ve tek kullanımlık iğne ilkesi, enjeksiyon bölgeleri ve rotasyonu, lipohipertrofi kontrolü, insülinin saklanması ve kullanılmış iğnelerin güvenli imhası konularını öğretir ve uygulamalı olarak geri gösterim alır.
• Hastaya evde kan şekeri ölçümü eğitimi verir; hekimin uygun gördüğü hastalarda sürekli glukoz izlem sistemi ve insülin pompası kullanımı konusunda eğitim ve takip yapar.
• Hipoglisemi belirtilerini, 15 kuralına göre hızlı etkili karbonhidrat ile müdahaleyi, bilinci kapalı hastada glukagon uygulamasını ve hiperglisemi/ketoasidoz uyarı bulgularında hastaneye başvuru kriterlerini hasta ve yakınlarına öğretir; yatan hastalarda hipoglisemi ve hiperglisemi yönetim protokolünün uygulanmasında servis hemşiresine danışmanlık verir.
• Yatan diyabetli hastalarda hekim istemine göre insülin uygulamalarını 8 doğru ilkesine uygun olarak yapar veya servis hemşiresine rehberlik eder; insülinin yüksek riskli ilaç olduğunu gözeterek çift kontrol, insülin türleri arasındaki okunuşu/görünüşü benzer karışıklıkların önlenmesi, yalnızca insülin enjektörü kullanımı ve doz birimi yazım kurallarının uygulanmasını sağlar.
• Hekim istemindeki intravenöz insülin infüzyonu, perioperatif ve kritik hasta glisemi yönetimi protokollerinin doğru uygulanması konusunda yoğun bakım ve ameliyathane hemşirelerine destek verir; açlık süresi, oral antidiyabetik ilaçların kesilmesi ve kontrastlı tetkiklerde metformin yönetimi gibi konularda hastayı bilgilendirir.
• Diyabetli hastayı diyabetik ayak yönünden düzenli olarak değerlendirir; riskli ayağı hekime bildirir, günlük ayak kontrolü, uygun ayakkabı seçimi, yara durumunda başvuru ve ayak bakımı konusunda hasta eğitimi verir, gerektiğinde Podolog ve yara bakım ekibine yönlendirir.
• Hastanın HbA1c, açlık ve tokluk kan şekeri, lipid profili, mikroalbüminüri, böbrek fonksiyonları, kan basıncı, vücut ağırlığı ve bel çevresi gibi metabolik hedef göstergelerini izler; hekimin belirlediği bireysel hedeflere ulaşma durumunu hasta ile birlikte değerlendirir, hedeflerden sapmaları hekime bildirir.
• Diyabetin kronik komplikasyonlarının önlenmesine yönelik yıllık göz muayenesi, böbrek fonksiyon takibi, ayak muayenesi ve aşılama gibi tarama ve koruyucu uygulamaları hastaya hatırlatır ve takip eder.
• Beslenme tedavisinde Diyetisyen ile iş birliği yapar; karbonhidrat sayımı, öğün planlaması, alkol ve özel günler konusunda temel bilgileri pekiştirir, egzersiz öncesi-sonrası kan şekeri ölçümü ve hipoglisemi önlemleri hakkında hastayı bilgilendirir.
• Hasta günlerinde kan şekeri ve keton takibi, sıvı alımı, ilaç ve insülin yönetimi ile hastaneye başvuru kriterlerini içeren hasta günü kurallarını öğretir; seyahat, oruç, ramazan ve vardiyalı çalışma gibi özel durumlarda hekim görüşü doğrultusunda danışmanlık verir.
• Taburculuk öncesinde diyabetli hastanın ve bakım vereninin öz bakım yeterliliğini değerlendirir; evde uygulanacak tedavi planı, ilaç ve insülin saatleri, kontrol randevuları ve acil başvuru kriterlerini içeren yazılı taburculuk eğitimini verir, eğitimi kayıt altına alır ve gerekli hastalara telefonla izlem yapar.
• Diyabet eğitim birimine başvuran ve taburcu edilen hastaların kayıtlarını tutar; eğitim verilen hasta sayısı, eğitim konuları, geri gösterim sonuçları, hipoglisemi olayları ve HbA1c hedefine ulaşma oranı gibi bölüm kalite göstergelerini düzenli olarak hesaplar ve Kalite Yönetim Birimi ile Hemşirelik Hizmetleri Müdürlüğü’ne raporlar.
• Diyabetli bireyler ve bakım verenleri için yazılı, görsel ve dijital eğitim materyallerini güncel kılavuzlara göre hazırlar; materyalleri Doküman Yönetim Sistemi üzerinden kontrollü doküman olarak yayınlatır ve güncel olmayan materyallerin kullanılmasını engeller.
• Eğitim Hemşiresi ile iş birliği yaparak hemşirelerin ve diğer sağlık çalışanlarının diyabet, insülin güvenliği, glukometre kullanımı ve hipoglisemi yönetimi konusundaki eğitim gereksinimlerini belirler; hizmet içi eğitim programının içeriğini hazırlar, eğitimleri verir, etkinliğini ölçer ve bölüm oryantasyon eğitimlerinde diyabet modülünü yürütür.
• Hastanede kullanılan glukometre ve hasta başı test cihazlarının günlük iç kalite kontrol, kalibrasyon ve strip son kullanma tarihi takibinin servislerde doğru yapılması konusunda Laboratuvar Sorumlu Teknikeri ile iş birliği yapar; sapmaları ve arızaları Biyomedikal Birimi’ne ve ilgili sorumlu hemşireye bildirir.
• Hasta ve yakınlarına her süreçte anlaşılır biçimde bilgi verir; aydınlatılmış onam gerektiren uygulamalarda onam sürecine katkı sağlar, hastanın mahremiyetini korur, hasta haklarına, kültürel değerlerine ve tedavi kararlarına saygı gösterir.
• Kardiyak veya solunum arresti ile karşılaştığında Mavi Kod çağrısı yapar ve Temel Yaşam Desteği uygulamalarına katılır; ciddi hipoglisemi, bilinç bulanıklığı veya ketoasidoz şüphesi olan hastayı derhal hekime bildirir ve hekim gelene kadar kurum protokolüne göre ilk müdahaleyi başlatır.
• Enfeksiyon kontrol önlemlerine uyar; kesici-delici alet yaralanmasında Sorumlu Hemşire, Enfeksiyon Kontrol Hemşiresi ve İş Yeri Hekimi’ne bildirimde bulunur.
• Biriminde oluşan tıbbi, evsel, geri dönüşüm ve kesici-delici atıkların kaynağında doğru ayrıştırılmasını sağlar; hastalara evde kullanılmış insülin iğnesi ve lansetlerin güvenli biriktirilmesi ve imhası konusunda eğitim verir.
• Hasta güvenliğini olumsuz etkileyen veya etkileyebilecek bir olay yaşandığında veya şahit olduğunda İstenmeyen Olay Bildirim Sistemi’ne bildirim yapar; kök neden analizi ve Düzeltici/İyileştirici Faaliyet  çalışmalarına katılır, bölümünde yürütülen DİF’lerin kapatılmasını takip eder.
• Diyabet eğitim biriminin bölüm kalite sorumlusu olarak doküman güncelliğini, gösterge verilerini, öz değerlendirme ve iç tetkik bulgularını takip eder; TÜSKA SAS denetimlerinde hasta eğitimi ve ilaç yönetimi standartlarına ilişkin kanıtları Hemşirelik Hizmetleri Müdürlüğü ile birlikte sunar.
• İlaç Yönetimi, Hasta Güvenliği ve Eğitim komiteleri ile Akılcı İlaç Kullanımı ekibinde görev alır; insülin ve oral antidiyabetik ilaçlarla ilgili yüksek riskli ilaç listesi, protokol ve talimatların hazırlanmasına ve güncellenmesine katkı sağlar.
• Diyabet eğitim biriminde kullanılan eğitim maketleri, demo insülin kalemleri, glukometre, monofilament, tartı ve diğer cihazların kullanıma hazır olduğunu kontrol eder; kalibrasyon ve bakım etiketlerini takip eder, sarf malzeme ve eğitim materyali stoklarının devamlılığını sağlar.
• Dünya Diyabet Günü ve benzeri farkındalık etkinliklerini, hasta okulu programlarını ve toplum eğitimlerini Kurumsal İletişim Birimi ile koordineli olarak planlar ve yürütür; mesleki gelişmeleri ve güncel diyabet kılavuzlarını takip eder, kongre ve eğitimlere katılır.
• 6698 sayılı KVKK kapsamında diyabetli hastaların tanı, laboratuvar sonuçları, tedavi şeması ve eğitim kayıtları gibi özel nitelikli kişisel sağlık verilerini korur; SBYS ekranını gözetimsiz bırakmaz, şifresini paylaşmaz, telefonla izlemde kimlik doğrulaması yapmadan bilgi vermez, hasta bilgi ve görüntülerini kişisel cihazlarla kaydetmez ve sosyal medyada paylaşmaz.
• Afet, salgın ve olağanüstü durumlarda Hastane Afet ve Acil Durum Planı doğrultusunda görev alır; kurum uyum eğitimine ve zorunlu eğitimlere katılır, yetkinlik değerlendirmelerine girer.
• Hemşirelik Hizmetleri Müdürlüğü’nün oluşturduğu çalışma planı doğrultusunda çalışır; amirlerinin görev tanımı kapsamında verdiği diğer görevleri yerine getirir.

YETKİLER;

• Karar Verme Yetkisi: Hemşirelik Yönetmeliği, görev tanımı, kurum diyabet yönetim protokolleri ve SAS standartları sınırları dahilinde; diyabetli hastanın eğitim ve bakım gereksinimlerini belirleme, bireysel eğitim planını oluşturma ve uygulama, hekimin belirlediği tedavi şeması çerçevesinde insülin uygulama eğitimi verme, hipoglisemi protokolünü başlatma, glukometre sonuçlarındaki sapmalarda hekime danışma, hasta güvenliğini tehdit eden durumlarda uygulamayı durdurup hekime bildirme ve Mavi Kod çağrısı yapma yetkisine sahiptir. Tanı koyma, insülin veya oral antidiyabetik ilaç başlatma, dozunu değiştirme veya sonlandırma, hekim istemi olmaksızın tedavi şemasını düzenleme ve diyet reçetesi yazma yetkisi yoktur.
• Denetleme ve Görev Verme Yetkisi: Diyabet eğitim birimine destek veren personele iş paylaşımı yapma; servislerde insülin uygulama, glukometre kullanımı ve diyabet eğitimi uygulamalarını hasta güvenliği açısından izleme, uygunsuzlukları ilgili Sorumlu Hemşire’ye ve Hemşirelik Hizmetleri Müdürlüğü’ne bildirme, eğitim gereksinimi belirleme yetkisine sahiptir. Diğer birimlerin hemşireleri ve personeli üzerinde idari yaptırım yetkisi yoktur; bu yetki ilgili Sorumlu Hemşireler ve Hemşirelik Hizmetleri Müdürlüğü’ne aittir.

ETİK İLKELER;

• Öncelik: İnsan hayatının korunması gereken en yüce değer olduğu bilinciyle; diyabetli bireyin yaşam hakkını, güvenliğini ve yaşam kalitesini daima birinci önceliği sayar.
• Zarar Vermeme ve Faydalılık: İnsülinin yüksek riskli bir ilaç olduğunu bilerek doz, tür ve uygulama hatalarını önlemek için çift kontrol ve eğitim ilkelerinden ödün vermez; bilgi, beceri ve imkânlarının tamamını hastanın en üst düzeyde yararı için kullanır.
• Hasta Özerkliği ve Bilgilendirme: Diyabetli bireyin kendi hastalığını yönetme ve tedavi kararlarına katılma hakkına saygı duyar; hastayı suçlayıcı veya yargılayıcı bir dil kullanmadan, kültürel, toplumsal ve ruhsal durumuna özen göstererek doğru, anlaşılır ve yeterli bilgilendirme yapar.
• Kişisel Haklar ve Mahremiyet: Eğitim, muayene ve insülin uygulaması sırasında hastanın beden ve bilgi mahremiyetine saygı gösterir; grup eğitimlerinde hastaların kişisel sağlık bilgilerinin diğer katılımcılarla paylaşılmasına izin vermez.
• Ayrımcılık Yasağı (Eşitlik İlkesi): Hastanın ırkı, etnik kökeni, dili, dini, inancı, politik görüşü, cinsiyeti, yaşı, engel durumu, okuryazarlık düzeyi, sosyal veya ekonomik konumu temelinde ayrımcılık yapmaz; eğitim ve bakım hizmetini hakkaniyet ve tarafsızlık ilkeleriyle sunar.
• Mesleki Dürüstlük: Mesleğini meşruiyet ve dürüstlük çerçevesinde uygular; belirli bir ilaç, cihaz, glukometre veya ürün markasını ticari çıkar amacıyla yönlendirmez, firma temsilcilerinden hediye veya menfaat kabul etmez, bilimsel kanıta dayanmayan tedavi vaatlerinde bulunmaz.
• KVKK ve Sır Saklama Yükümlülüğü: Hastanın tanısı, laboratuvar sonuçları, tedavi şeması ve yaşam tarzına ilişkin tüm tanımlanabilir kişisel sağlık verilerini 6698 sayılı Kanun kapsamında ve hastanın vefatından sonra dahi kesin bir gizlilikle saklar.

GÖREV DAĞILIMINDA ÇATIŞMA YAŞANMASI DURUMUNDA;

Çatışmaya neden olan etmenlerin çok boyutlu olduğu; servis hemşirelerinin yoğun iş yükü nedeniyle diyabet eğitimi ve insülin güvenliği önerilerine direnç göstermesi, hekimlerle tedavi şeması ve eğitim zamanlaması konusunda yaşanan görüş ayrılıkları, diyetisyen ile beslenme önerilerindeki farklı yaklaşımlar, konsültasyon taleplerinin öncelik sıralaması, hastaların davranış değişikliğine direnci ve bakım verenlerin beklentileri ile biyolojik, psikolojik ve sosyal dinamiklerin çalışanların davranışını şekillendirmede etkin rol üstlendiği kabul edilmektedir. Çatışma yönetimi sürecinde bireyin kendi stres tepkilerini tanıması, olası çatışma tepkilerini öngörebilmesi ve yapıcı, empatik, kanıta dayalı ve mesleki mevzuata uygun profesyonel bir iletişim dili sergilemesi çatışmanın çözüme kavuşturulmasındaki temel bireysel katkıdır.

Hastanemizde diyabet eğitim hizmetlerinin görev dağılımında çatışmanın sebepleri sistem yaklaşımı etrafında ele alınır ve çözüm önerileri de bu yönde geliştirilir. Diyabet konsültasyon ve eğitim süreçlerinin yazılı talimatlarla netleştirilmesi, diyabet hemşiresi ile servis hemşireleri ve diyetisyen arasındaki görev sınırlarının tanımlanması, insülin güvenliği protokollerinin kurumsal olarak desteklenmesi, kişisel iletişim, stres ve öfke yönetimi eğitimleri, hizmet içi eğitimlerin artırılması ve ekip içi sosyal faaliyetler çatışmayı önleyici kurumsal yöntemlerdir.

Operasyonel Uygulama Esasları:

• Kesintisiz Hizmet ve Hasta Güvenliği Önceliği: Görev dağılımı, konsültasyon önceliği veya çalışma planı konusundaki itiraz ve uyuşmazlıklarda diyabetli hastanın eğitimsiz taburcu edilmesi, insülin uygulamasının geciktirilmesi, hipoglisemi müdahalesinin aksatılması veya görevin terk edilmesi kesinlikle kabul edilemez. Hizmet mevcut plan doğrultusunda eksiksiz sürdürülür.
• Yerinde Değerlendirme: Uyuşmazlık öncelikle bağlı bulunulan İdari Hemşire tarafından kurum diyabet yönetim protokolleri, güncel kılavuzlar, iş yükü dengesi ve yasal görev sınırları gözetilerek değerlendirilir; taraflar dinlenerek çözüme kavuşturulur.
• Üst Yönetici Müdahalesi: Birim içinde çözülemeyen durumlarda konu Hemşirelik Hizmetleri Müdürü’ne; hekimlerle yaşanan tıbbi uygulama uyuşmazlıklarında ise ilgili uzman hekim ve Başhekimliğe iletilir. Üst yöneticinin konunun özelliğine göre belirleyeceği çözüm yolu nihai ve bağlayıcıdır.