ÇİFTLİKKÖY HASTANESİ – KU.YD.122- ENFEKSİYON KONTROL HEMŞİRESİ GÖREV YETKİ ve SORUMLULUKLARI

ENFEKSİYON KONTROL HEMŞİRESİ GÖREV YETKİ ve SORUMLULUKLARI

BİRİM: Hemşirelik Hizmetleri

GÖREV ADI: Enfeksiyon Kontrol Hemşiresi (EKK Hemşiresi)

AMİR ve ÜST AMİRLER: Hemşirelik Hizmetleri Müdürü ve İdari Hemşirelere dikey bağlı

YETKİ DEVRİ: Görevi başında bulunmadığı durumlarda (yıllık izin, rapor, eğitim vb.) görev ve yetkileri; Hemşirelik Hizmetleri Müdürlüğü tarafından onaylanmış, enfeksiyon kontrolüne sahip Hemşirelik Hizmetleri Müdür Yardımcısı tarafından yürütülür.  

ARANAN NİTELİKLER;

GÖREV AMACI;

Özel Aktif International Hospital bünyesinde yatan, ayaktan ve acil tedavi gören tüm hastaların, sağlık çalışanlarının ve ziyaretçilerin sağlık hizmeti ilişkili enfeksiyonlardan (SHİE / nozokomiyal enfeksiyonlar) korunmasını sağlamak; aktif, prospektif ve hasta tabanlı sürveyans çalışmalarını yürütmek; salgın erken uyarı sistemini işletmek; izolasyon önlemleri, el hijyeni, rasyonel antibiyotik kullanımı, asepsi-antisepsi, temizlik, dezenfeksiyon, sterilizasyon ve tıbbi atık süreçlerinin denetimini gerçekleştirmek; tüm enfeksiyon kontrol faaliyetlerini TÜSKA Sağlıkta Akreditasyon Standartları (SAS v3: Enfeksiyonların Önlenmesi ve Kontrolü – EÖK), Yataklı Tedavi Kurumları Enfeksiyon Kontrol Yönetmeliği, Ulusal Sağlık Hizmeti İlişkili Enfeksiyonlar Sürveyans Rehberi (USHİES), 6698 Sayılı KVKK mevzuatı ve kurumsal kalite politikalarına tam uyum içinde planlamak, yürütmek ve raporlamaktır.

KURUMSAL SORUMLULUKLAR;

• Görevini yerine getirirken kurumun çıkarları doğrultusunda hareket eder.
• Kurumun misyon, vizyon, prosedür ve talimatları doğrultusunda hareket eder.
• Kurum içi bölüm veya kişiye özel eğitim programlarına katılır.
• Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na uygun davranır.
• Hasta bilgilerinin gizliliğine ve mahremiyetine uygun davranır.
• Sağlıkta Akreditasyon Standartları doğrultusunda çalışır.
• Yöneticisinin veya sorumlusunun oluşturduğu çalışma planı doğrultusunda hareket eder.
• Personel ve Disiplin Yönetmeliği kurallarına göre hareket eder.
• Yöneticisin verdiği görevleri eksiksiz yerine getirir.
• Kurum ve yapılan çalışmalar ile ilgili tüm bilgilerin gizliliğini, önemli bilgilerin güvenliğini sağlar.
• Hasta ve hasta yakınlarının haklarını bilerek bu haklara uygun davranır.
• Hastanenin genel kurallarına uyar ve ekip ruhu içinde hareket eder.

TEMEL İŞ ve SORUMLULUKLAR;

• Hastanede yatan tüm hastaları, özellikle yoğun bakım üniteleri, cerrahi servisler, ameliyathane gibi yüksek riskli alanları her gün bizzat ziyaret eder; Aktif, Prospektif ve Hasta Tabanlı Sağlık Hizmeti İlişkili Enfeksiyonlar (SHİE) Sürveyansı yürütür.
• Cihaz İlişkili Enfeksiyon Sürveyansı:
  • Ventilatör İlişkili Pnömoni (VİP)
  • Santral Hat İlişkili Kan Dolaşımı Enfeksiyonu (SHİ-KDE)
  • Kateter İlişkili Üriner Sistem Enfeksiyonu (Kİ-ÜSE)
  • Cerrahi Alan Enfeksiyonları (CAE) tanı kriterlerini ulusal USHİES kılavuzuna göre takip eder, enfeksiyon hızlarını ve invaziv alet kullanım oranlarını günlük hesaplar.
• İzolasyon Önlemlerinin Yönetimi: Dirençli mikroorganizma veya bulaşıcı hastalık taşıyan hastalara uygun izolasyon figürlerini (Solunum İzolasyonu – Sarı Yaprak, Damlacık İzolasyonu – Mavi Çiçek, Temas İzolasyonu – Kırmızı Yıldız) tanımlar; hasta odası kapısına uyarıcı konur, izolasyon odası girişinde Kişisel Koruyucu Ekipman (KKE) kullanımını, oda giriş-çıkış disiplinini bizzat denetler.
• Aynı serviste veya yoğun bakımda eş zamanlı aynı etkenle gelişen kümelenmeleri anında fark eder; EKK Başkanı ile birlikte salgın incelemesi başlatır, salgın eğrilerini çıkarır, ortam, personel ve alet kültürlerini organize eder, kaynağı izole eder ve salgını sonlandırıcı bariyer tedbirlerini uygulatır.
• Bulaşıcı Hastalık Bildirimleri: Bildirimi zorunlu bulaşıcı hastalıkları (Tüberküloz, Kızamık, Menenjit, Kırım Kongo, Hepatit vb.) 1593 Sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu doğrultusunda İstatistik/Mesul Müdürlük kanalıyla İl Sağlık Müdürlüğü Bulaşıcı Hastalıklar Birimi’ne yasal süresinde bildirir.
• 6698 sayılı KVKK kapsamında enfeksiyon sürveyansında takip edilen hastaların özel nitelikli kişisel sağlık verisi niteliğindeki mikrobiyoloji kültür sonuçları, antibiyogramları, bulaşıcı seroloji (HIV, HBV, HCV vb.) testleri, izolasyon nedenleri ve klinik tanı bilgilerinin gizliliğini en üst düzeyde korur.
• Ulusal USHİES portalına ve Sağlık Bakanlığı veri tabanlarına yapılan resmi bildirimlerde veri güvenliği kurallarına tam riayet eder; sürveyans raporlarında hastaların açık kimlik bilgileri yerine protokol numaraları ve kodlanmış tanımlayıcılar kullanır.
• İzolasyon uygulanan hastaların oda kapılarındaki uyarıcılar açılır hastanın hastalığının açık adı veya mikrobiyolojik etkeni (örn: “HIV Pozitif”, “Tüberküloz”, “VRE Kolonize” vb.) kesinlikle yazılamaz; SAS ve KVKK standartlarına uygun olarak sadece standart renkli/sembolik figürlerin (kırmızı yıldız, mavi çiçek, sarı yaprak) kullanılmasını sağlar.
• Klinik koridorlarında, bankolarda veya asansörlerde hastaların enfeksiyon durumlarını diğer hasta veya hasta yakınlarının duyabileceği şekilde konuşmaz; hasta mahremiyetine tam saygı gösterir.
• Sürveyans formlarını, kültür raporlarını veya izolasyon listelerini kişisel akıllı telefonlarla kesinlikle fotoğraflamaz, video kaydına almaz, sosyal medya hesaplarında veya mesajlaşma uygulamalarında (WhatsApp vb.) paylaşmaz.
• Bulaşıcı hastalık veya enfeksiyon verilerini hastanın açık izni veya yasal zorunluluk olmaksızın üçüncü şahıslara aktarmaz; bilgi taleplerini EKK Başkanı’na veya Mesul Müdürlüğe yönlendirir.
• Sürveyans veri tabanında olası veri sızıntısı veya yetkisiz sistem sorgulaması şüphelerinde Kalite Yönetim Direktörüne, KVKK Komitesi ve Hemşirelik Hizmetleri Müdürü’ne derhal yazılı bildirimde bulunur.
• Merkezi Sterilizasyon Ünitesi (MSÜ) Denetimi: MSÜ’nün kirli, temiz ve steril alan ayrımını, cihazların (otoklav, plazma vb.) mekanik/kimyasal/biyolojik indikatör sonuçlarını, paketleme bütünlüğünü ve alet izlenebilirlik denetler.
• El Hijyeni Programı (SAS.EÖK): Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) “El Hijyeninde 5 Endikasyon” kuralına göre kliniklerde habersiz El Hijyeni Uyum Gözlemleri yapar; hekim, hemşire ve personelin uyum yüzdelerini hesaplar; hasta başı alkollü el antiseptiği doluluklarını ve erişilebilirliğini denetler.
• Endoskopi ve bronkoskopi ünitelerinde yüksek düzey dezenfeksiyon süreçlerini, dezenfektan etkinlik test striplerini ve durulama suyu mikrobiyolojik kontrollerini denetler.
• Kat Hizmetleri Birimi’nin hastane yüzey temizliği ve dezenfeksiyon uygulamalarını sahada denetler.
• Tıbbi Atık Yönetimi: Tıbbi atıkların, delici-kesici atık kutularının (3/4 dolulukta kilitlenme kuralı), evsel ve geri dönüşüm atıklarının kaynağında doğru ayrıştırılmasını, enfekte atıkların güvenli taşınmasını ve tıbbi atık deposu hijyenini kontrol eder.
• Hastane tadilat ve inşaat alanlarında İnşaat Kaynaklı Enfeksiyon Kontrol Risk Değerlendirmesi yapar; toz bariyerleri ve hava filtreleme önlemlerini denetler.
• İşe yeni başlayan tüm sağlık personelinin ve riskli alan çalışanlarının işe giriş portör taramalarını, aşı bağışıklık durumlarını (Hepatit B, Tetanos, Kızamıkçık, Suçiçeği vb.) İşyeri Hekimi ile koordineli olarak takip eder; eksik aşıların tamamlanmasını sağlar.
• Görev esnasında iğne batan, kesici aletle yaralanan veya göz/mukozasına kan sıçrayan personelin takibini yapar.
• Kaynak hastanın ve personelin serolojik testlerini (HBsAg, Anti-HBs, Anti-HCV, Anti-HIV) ivedilikle çalıştırır.
• Enfeksiyon Hekimi gözetiminde temas sonrası profilaksi (aşı, immünglobulin veya antiretroviral tedavi) sürecini başlatır; personelin 1., 3. ve 6. ay serolojik takiplerini yürütür.
• Bulaşıcı hastalığı olan sağlık çalışanlarının çalışma kısıtlamalarını ve istirahat durumlarını EKK Başkanı ile birlikte planlar.
• Enfeksiyon Kontrolü kalite indikatörlerini (SHİE genel hızı, yoğun bakım üniteleri VİP, SHİ-KDE, Kİ-ÜSE hızları, el hijyeni uyum oranları, cerrahi alan enfeksiyon oranları, kesici-delici alet yaralanma sıklığı, aylık analiz eder ve Kalite Yönetim Direktörlüğü’ne sunar.
• Enfeksiyon zincirinin kırılmasına yönelik aksaklıklarda Düzeltici İyileştirici Faaliyet (DİF) başlatır; kök neden analizlerini yürütür ve aksiyonların sahada kapatılmasını denetler.
• Enfeksiyon Kontrol Komitesi (EKK) toplantılarını organize eder; gündemi hazırlar, sürveyans verilerini ve antibiyotik direnç profillerini komiteye sunar, alınan kararların karar defterine işlenmesini ve kliniklerde uygulanmasını sağlar.
• TÜSKA SAS akreditasyon denetimlerinde Enfeksiyonların Önlenmesi ve Kontrolü (EÖK) boyutundaki tüm standartların saha, gösterge ve dokümantasyon kanıtlarını denetçilere sunar.

YETKİLER;

• Karar Verme Yetkisi: Yataklı Tedavi Kurumları Enfeksiyon Kontrol Yönetmeliği ve SAS standartları sınırları dahilinde, EKK Başkanı’nın onayıyla enfeksiyon riski tespit edilen hastaya derhal izolasyon kararı verme ve uygun figürü astırma, sterilite şüphesi doğan cerrahi seti/alanı kullanım dışı bırakma, dezenfeksiyon kurallarına uymayan ünitenin faaliyetini düzeltilinceye kadar durdurma uyarısı yapma, salgın durumunda servise hasta yatışını kısıtlama teklifinde bulunma yetkisine Hekim yerine tanı koyma veya antibiyotik tedavisi başlama/değiştirme yetkisi kesinlikle yoktur.
• Denetleme ve Görev Verme Yetkisi: Hastanenin tüm kliniklerini, yoğun bakımlarını, ameliyathaneyi, laboratuvarları, MSÜ’yü, mutfağı, çamaşırhaneyi, morgu ve depoları enfeksiyon kontrol standartları açısından 7/24 habersiz denetleme; el hijyeni ve izolasyon kurallarına uymayan personeli uyarma ve haklarında DİF/idari tutanak düzenleme yetkisine sahiptir.

ETİK İLKELER;

• Öncelik: “Önce zarar verme” (Primum non nocere) ilkesi doğrultusunda, hastaları ve çalışanları hastane ortamında edinilen önlenebilir enfeksiyonlardan korumayı en kutsal mesleki amaç sayar.
• Aseptik Vicdan ve Bilimsel Dürüstlük: Enfeksiyon risklerini, sterilite kırılmalarını veya salgın göstergelerini kurumsal imaj, prestij veya maliyet kaygılarıyla kesinlikle örtbas etmez; bilimsel verileri ve gerçekleri şeffaflıkla komiteye ve yönetime sunar.
• Cezasız ve İyileştirici Yaklaşım (Just Culture): Enfeksiyon kontrol denetimlerini personeli cezalandırma veya açık arama aracı olarak değil; eğitim, rehberlik ve güvenli sistem tasarımı fırsatı olarak uygular.
• Zarar Vermeme ve Toplum Sağlığı: Bulaşıcı hastalıkların hastane dışına ve topluma yayılmasını önlemek için izolasyon ve dezenfeksiyon rehberlerinden asla taviz vermez.
• Ayrımcılık Yasağı (Eşitlik İlkesi): Hastanın bulaşıcı hastalığı, enfeksiyon türü (HIV, Hepatit vb.), ırkı, dini, cinsiyeti veya sosyal konumu ne olursa olsun tüm hastalara aynı şefkat, saygı, eşitlik ve bilimsel standartlarla yaklaşır; damgalama (stigmatizasyon) yapılmasına kesinlikle izin vermez.
• KVKK ve Sır Saklama Yükümlülüğü: Hastaların mikrobiyolojik kültür sonuçlarını, seroloji raporlarını, bulaşıcı hastalık tanılarını ve kimlik bilgilerini 6698 sayılı Kanun kapsamında ve hastanın vefatından sonra dahi kesin ve mutlak bir gizlilikle korur.

GÖREV DAĞILIMINDA ÇATIŞMA YAŞANMASI DURUMUNDA

Çatışmaya neden olan etmenlerin çok boyutlu olduğu; hekim ve hemşirelerin yoğun klinik iş yükü altında el hijyeni ve izolasyon kurallarına uymakta direnç göstermesi, izolasyon odası tahsisinde yatak krizleri nedeniyle Hasta Yatış birimi ile yaşanan gerilimler, kültür alma indikasyonları konusundaki farklı klinik yaklaşımlar, temizlik personeli denetimlerinde yaşanan iletişim zorlukları ve salgın anlarındaki kriz baskısının çalışanların davranışını şekillendirmede etkin rol üstlendiği kabul edilmektedir. Çatışma yönetimi sürecinde bireyin kendi stres tepkilerini tanıması, yapıcı, empatik, kanıta dayalı mikrobiyolojik verilere ve yasal yönetmeliklere odaklı profesyonel bir iletişim dili sergilemesi çatışmanın çözüme kavuşturulmasındaki temel bireysel katkıdır.

Hastanemizde enfeksiyon kontrol süreçlerindeki görev dağılımı ve yetki çatışmaları sistem yaklaşımı etrafında ele alınır ve çözüm önerileri de bu yönde geliştirilir. Enfeksiyon kontrol talimatlarının ve izolasyon algoritmalarının netleştirilmesi, EKK’nın kurumsal yaptırım gücünün üst yönetimce desteklenmesi, kişisel iletişim, stres ve öfke yönetimi eğitimleri ile ekip içi sosyal faaliyetler çatışmayı önleyici kurumsal yöntemlerdir.

Operasyonel Uygulama Esasları:

• Kesintisiz Sürveyans ve Hasta/Çalışan Güvenliği Önceliği: Görev dağılımı, denetim takvimi veya izolasyon kararları konusundaki itiraz ve uyuşmazlıklarda sürveyansın durdurulması, izolasyonun geciktirilmesi, denetimlerin askıya alınması kesinlikle kabul edilemez. Planlanan enfeksiyon kontrol faaliyetleri mevcut bilimsel rehberler doğrultusunda eksiksiz sürdürülür.
• Yerinde ve Bilimsel Değerlendirme: Uyuşmazlık öncelikle Enfeksiyon Kontrol Hemşiresi ve EKK Başkanı tarafından Yataklı Tedavi Kurumları Enfeksiyon Kontrol Yönetmeliği, USHİES kriterleri ve CDC/DSÖ rehberleri referans alınarak klinik hekim ve sorumlu hemşireyle yerinde görüşülür; bilimsel gerçekler doğrultusunda çözüme kavuşturulur.
• Üst Yönetici Müdahalesi: Klinikler arasında veya idari yönetim düzeyinde çözülemeyen uyuşmazlıklarda konu Enfeksiyon Kontrol Komitesi Başkanı, Hemşirelik Hizmetleri Müdürü Mesul Müdürün başkanlığında ilgili komite üyelerinin katılımıyla alınacak karar nihai ve bağlayıcıdır.