ÇİFTLİKKÖY HASTANESİ – KU.YD.101- DİYALİZ TEKNİKERİ GÖREV YETKİ ve SORUMLULUKLARI

DİYALİZ TEKNİKERİ GÖREV YETKİ ve SORUMLULUKLARI

BİRİM: Hemodiyaliz Hizmetleri / Hemşirelik Hizmetleri

GÖREV ADI: Diyaliz Teknikeri

AMİR ve ÜST AMİRLER: Hemşirelik Hizmetleri Müdürü ve İdari Hemşirelere dikey; Sorumlu Hemşiresi ile çalışır; Diyaliz Sorumlu Hekimi’ne bağlıdır.

YETKİ DEVRİ: Görevi başında bulunmadığı durumlarda (yıllık izin, mazeret izni, rapor, eğitim, kurum dışı görev vb.) görev ve yetkileri; Diyaliz Sorumlu Hekimi’nin bilgisi dahilinde Hemşirelik Hizmetleri Müdürlüğü tarafından görevlendirilen, hemodiyaliz sertifikasına sahip bir diğer diyaliz teknikeri veya diyaliz sertifikalı hemşire tarafından yürütülür. Diyaliz sertifikası bulunmayan personele hemodiyaliz uygulama yetkisi devredilemez.

ARANAN NİTELİKLER;

GÖREV AMACI;

Özel Aktif International Hospital bünyesinde yoğun bakım ünitelerinde ve servislerde yatan, hekim tarafından hemodiyaliz endikasyonu konulan tüm hastalara; Diyaliz Sorumlu Hekimi’nin yazılı istemi ve gözetimi doğrultusunda hemodiyaliz makinesinin ve su arıtma sisteminin hazırlanması, vasküler erişimin değerlendirilmesi, hastanın güvenle diyalize alınması, seans boyunca izlenmesi, komplikasyonların erken tanınarak hekime bildirilmesi, seans sonrası makinenin dezenfeksiyonu ve kayıtların eksiksiz tutulması; HBV/HCV pozitif hastalar için izolasyon kurallarının uygulanması, su kalitesinin izlenmesi ve tüm süreçlerin TÜSKA Sağlıkta Akreditasyon Standartları, Diyaliz Merkezleri Hakkında Yönetmelik, Sağlık Meslek Mensuplarının Görev Tanımları Yönetmeliği, KVKK mevzuatı ve kurumsal kalite politikalarına tam uyum içinde gerçekleştirilmesini sağlamaktır.

KURUMSAL SORUMLULUKLAR;

• Görevini yerine getirirken kurumun çıkarları doğrultusunda hareket eder.
• Kurumun misyon, vizyon, prosedür ve talimatları doğrultusunda hareket eder.
• Kurum içi bölüm veya kişiye özel eğitim programlarına katılır.
• Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na uygun davranır.
• Hasta bilgilerinin gizliliğine ve mahremiyetine uygun davranır.
• Sağlıkta Akreditasyon Standartları doğrultusunda çalışır.
• Yöneticisinin veya sorumlusunun oluşturduğu çalışma planı doğrultusunda hareket eder.
• Personel ve Disiplin Yönetmeliği kurallarına göre hareket eder.
• Yöneticisinin verdiği görevleri eksiksiz yerine getirir.
• Kurum ve yapılan çalışmalar ile ilgili tüm bilgilerin gizliliğini, önemli bilgilerin güvenliğini sağlar.
• Hasta ve hasta yakınlarının haklarını bilerek bu haklara uygun davranır.
• Hastanenin genel kurallarına uyar ve ekip ruhu içinde hareket eder.

TEMEL İŞ ve SORUMLULUKLAR;

• Her seans öncesi hemodiyaliz makinesinin açılış, otomatik test ve dezenfeksiyon döngüsünün tamamlandığını kontrol eder, kayıt altına alır; testi geçmeyen makineyi hastaya bağlamaz, arıza etiketi takarak Biyomedikal Birimi ve Diyaliz Sorumlu Hekimi’ne bildirir.
• Ters ozmoz su arıtma sisteminin günlük kontrollerini  yapar ve kaydeder; sapmalarda diyalizi başlatmadan Teknik Servis ve Diyaliz Sorumlu Hekimi’ne bildirir, filtre ve membran değişim tarihlerini takip eder.
• Diyaliz suyunun ve diyalizatın mikrobiyolojik, endotoksin ve kimyasal analizleri için mevzuat ve kurum prosedüründe belirlenen periyotlarda numune alınmasında görev alır, sonuçları takip eder, sınır dışı sonuçlarda sistem dezenfeksiyonunu ve tekrar analizi organize eder, kayıtlarını dosyalar.
• Hekimin yazılı ve imzalı diyaliz istemini inceler; istemde eksiklik veya tutarsızlık varsa uygulamadan önce hekime danışır, sözel istemi yalnızca acil durumlarda kurum sözel order prosedürüne göre alır ve süresi içinde imzalatır.
• Hekim istemine uygun diyalizör, set, iğne, diyalizat konsantreleri ve bikarbonat kartuşunu hazırlar; malzemelerin son kullanma tarihini, ambalaj bütünlüğünü ve lot numarasını kontrol eder, makineyi kurar, set ve diyalizörü hava kalmayacak şekilde serum fizyolojik ile yıkar ve priming işlemini tamamlar.
• Hastanın kimliğini en az iki tanımlayıcı (ad-soyad, doğum tarihi/protokol numarası) ve kimlik bilekliği ile doğrular; birim hemşiresinden hastanın klinik durumu, ilaçları, son laboratuvar değerleri ve diyaliz onamı hakkında teslim alır.
• Diyaliz öncesi hastayı tartar veya yatak terazisi ile kuru ağırlığa göre ultrafiltrasyon hedefini hekimle birlikte belirler; vital bulgularını ölçer ve kaydeder, hipotansiyon, hiperkalemi belirtileri veya genel durum bozukluğunda diyalizi başlatmadan hekime bildirir.
• Vasküler erişim yolunu her seans öncesi tril, üfürüm, kızarıklık, akıntı, ödem, kanama ve enfeksiyon belirtileri yönünden değerlendirir; fistül kanülasyonunu aseptik teknikle ve uygun iğne ile yapar, kateter giriş yerinin bakımını ve pansumanını steril teknikle uygular, kateter uçlarını kurum protokolüne göre kilitler ve bulgularını kaydeder.
• Hastayı makineye bağlar, hekim istemindeki parametreleri ayarlar, alarm limitlerini hastaya göre düzenler ve hemodiyaliz işlemini başlatır; seans boyunca hastayı yalnız bırakmaz, arter ve venöz basınçları, transmembran basıncı, iletkenlik, kan akımı ve ultrafiltrasyon hızını izleyerek kaydeder.
• Seans süresince hastanın vital bulgularını belirlenen sıklıkta ölçer, diyaliz izlem formuna kaydeder; hipotansiyon, kramp, bulantı-kusma, göğüs ağrısı, ateş-titreme, disequilibrium belirtileri, kanama, hava embolisi veya kan kaçağı alarmı gibi komplikasyonlarda ilk müdahaleyi protokole göre yapar, hekime derhal bildirir ve kaydeder.
• Hekimin yazılı istemindeki diyalize özgü ilaçları 8 doğru ilkesine uyarak uygular ve kaydeder; yüksek riskli ilaçlarda çift kontrol yapar, hekim istemi dışında ilaç uygulamaz, diyaliz dışı sistemik tedavilerin uygulanmasını birim hemşiresi ile koordine eder.
• Kardiyak veya solunum arresti durumunda hastayı makineden güvenli şekilde ayırır, Mavi Kod çağrısı yapar ve Temel Yaşam Desteği uygular; acil ilaç ve malzemelerin diyaliz uygulanan alanda her seans kullanıma hazır olmasını kontrol eder.
• Seans sonunda hastanın kanını protokole uygun şekilde geri verir, iğneleri çıkarır veya kateteri kilitler, giriş yerine kanama durana kadar uygun bası uygular ve pansuman yapar; hastayı tartar, vital bulgularını ölçer, seans sonu durumunu ve net ultrafiltrasyonu kaydeder.
• Diyaliz sırasında alınan kan numunelerini hekim istemine göre doğru zamanda ve doğru teknikle alır, barkodlar ve laboratuvara gönderir; panik değer bildirimlerini derhal hekime iletir ve kaydeder.
• Seans sonrası hastayı birim hemşiresine seans parametreleri, komplikasyonlar, uygulanan ilaçlar, vasküler erişim durumu ve hekim önerilerini içeren yazılı ve sözlü teslimi ile devreder; hastanın güvenli transferini ve düşme riskine karşı önlemleri sağlar.
• Her seans sonrasında hemodiyaliz makinesinin iç dezenfeksiyonunu üretici ve kurum talimatına göre başlatır, dış yüzeylerini dezenfekte eder, kan ve diyalizat temas eden tüm tek kullanımlık setleri tıbbi atık olarak uzaklaştırır; dezenfeksiyon kayıtlarını makine dosyasına işler.
• HBsAg pozitif, HCV pozitif veya HIV pozitif hastalara kurum izolasyon prosedürüne göre bu hastalara ayrılmış makine ve alanda, ayrı malzeme ve koruyucu ekipmanla diyaliz uygular; seronegatif hastalarla aynı makineyi kullanmaz, serolojik tarama periyotlarını ve hepatit B aşılama durumunu birim hemşiresi ve Enfeksiyon Kontrol Hemşiresi ile takip eder.
• Enfeksiyon kontrol önlemlerine uyar; vasküler erişim enfeksiyonu, sepsis belirtileri veya bulaşıcı hastalık şüphesinde birim Sorumlu Hemşiresi ve Enfeksiyon Kontrol Hemşiresi’ni bilgilendirir.
• Tıbbi, evsel, kesici-delici ve kimyasal atıkları kaynağında ayrıştırır; kesici-delici alet yaralanması veya kan maruziyetinde derhal amirine, Enfeksiyon Kontrol Hemşiresi ve İş Yeri Hekimi’ne bildirir.
• Diyaliz ilaçlarını, konsantrelerini ve sarf malzemelerini güvenli şekilde temin eder, uygun koşullarda ve miat sırasına göre saklar, buzdolabı ısı takibini yapar; stok ve son kullanma tarihi kontrolünü yaparak eksikleri amirine bildirir ve kullanılan malzemeleri hasta üzerine düşer.
• Yoğun bakımda sürekli renal replasman tedavisi veya plazmaferez uygulanan hastalarda cihaz kurulumu, set değişimi, antikoagülasyon ve devre izleminde yoğun bakım hemşiresi ve hekimine teknik destek verir.
• Hekim ve hemşire vizitlerine katılır; hastanın diyaliz yanıtı, kuru ağırlık, sıvı ve diyet uyumu hakkında gözlemlerini paylaşır, hekimin planladığı tedavi değişikliklerini kaydeder ve uygular.
• Hastaya ve yakınına yetkisi dahilinde vasküler erişim bakımı, fistül koruma, sıvı ve tuz kısıtlaması, diyaliz günlerinde ilaç kullanımı ve komplikasyon belirtileri konusunda eğitim verir, eğitimi kaydeder; hastaya psikolojik destek sağlar ve gerektiğinde Psikolog ile Diyetisyen’e yönlendirilmesini önerir.
• Hasta güvenliğini olumsuz etkileyen veya etkileyebilecek olayları İstenmeyen Olay Bildirim Sistemi’ne bildirir; kök neden analizi ve Düzeltici ve İyileştirici Faaliyet çalışmalarına katılır.
• Hemodiyaliz makineleri ve su sisteminin periyodik bakım, kalibrasyon ve validasyon kayıtlarını takip eder; bakım etiketlerinin güncel olmasını sağlar, arızalı cihazı kullanım dışı bırakır ve Biyomedikal Birimi ile koordinasyonu yürütür.
• Hastanın beden mahremiyetini ve saygınlığını korur, kronik hastalığın getirdiği psikososyal güçlüklere duyarlı davranır, kültürel değerlere saygı gösterir; şiddet riski taşıyan durumlarda Beyaz Kod çağrısı yapar.
• KVKK kapsamında hastaların seroloji sonuçlarını, diyaliz kayıtlarını ve sağlık verilerini korur; şifresini paylaşmaz, kişisel cihazla kayıt almaz ve sosyal medya veya mesajlaşma uygulamalarında kesinlikle paylaşmaz.
• Afet, yangın, su kesintisi, elektrik kesintisi ve tahliye durumlarında Hastane Afet ve Acil Durum Planı doğrultusunda görev alır; elektrik kesintisinde manuel kan geri verme işlemini bilir ve uygular, tatbikatlara katılır, ihtiyaç ortadan kalkmadan kurumdan ayrılmaz.
• Bölüm uyum eğitimine ve zorunlu eğitimlere (hasta güvenliği, enfeksiyon kontrolü ve izolasyon, TYD/İYD, ilaç güvenliği, KVKK, iletişim, afet) katılır; hemodiyaliz sertifikasının geçerliliğini ve resertifikasyon eğitimlerini takip eder, yetkinlik değerlendirmelerine girer ve işe yeni başlayan tekniker ile öğrencilere rehberlik eder.
• Bölüm kalite göstergelerine veri sağlar; öz değerlendirme, iç tetkik ve TÜSKA SAS denetimlerine katılır.
• Teslim aldığı demirbaş, cihaz ve malzemelerin kasten veya dikkatsizlik nedeniyle hasar görmesinden ve kaybolmasından sorumludur; amirlerinin ve Diyaliz Sorumlu Hekimi’nin görev tanımı kapsamında verdiği diğer görevleri yerine getirir.

YETKİLER;

• Karar Verme Yetkisi: 1219 Sayılı Kanun, Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelik , Diyaliz Merkezleri Hakkında Yönetmelik, kurum hemodiyaliz prosedürleri ve SAS standartları sınırları dahilinde; Diyaliz Sorumlu Hekimi’nin yazılı istemi çerçevesinde makine ve su sisteminin kullanıma hazır olup olmadığına karar verme, testi geçmeyen makineyi veya uygunsuz suyu kullanmama, vasküler erişim yolunu değerlendirerek kanülasyon yerini seçme, komplikasyonda protokole göre ilk müdahaleyi yapma ve diyalizi geçici olarak durdurma, kimlik uyuşmazlığı veya istem tutarsızlığında işlemi başlatmayıp hekime danışma, Mavi Kod ve Beyaz Kod çağrısı yapma yetkisine sahiptir. Diyaliz endikasyonu koyma, diyaliz reçetesini belirleme veya değiştirme, hekim istemi olmaksızın ilaç uygulama, tanı koyma ve diyaliz sertifikası olmayan personele uygulama yaptırma yetkisi yoktur.
• Denetleme ve Görev Verme Yetkisi: Diyaliz uygulanan alanda yardımcı personelin temizlik, dezenfeksiyon ve hasta transfer desteğini izleme, izolasyon kurallarına uyumu hatırlatma ve uygunsuzlukları birim Sorumlu Hemşiresi ile İdari Hemşirelere bildirme, stajyer diyaliz teknikerlerine rehberlik etme yetkisine sahiptir. Personel üzerinde görev verme, iş dağılımı yapma veya idari yaptırım yetkisi yoktur; bu yetkiler İdari Hemşireler ve Hemşirelik Hizmetleri Müdürlüğü’ne aittir.

ETİK İLKELER;

• Öncelik: Kanı vücudu dışında dolaşan ve yaşamı makineye bağlı hastanın yaşam hakkını, hemodinamik güvenliğini ve enfeksiyondan korunma hakkını daima birinci önceliği sayar.
• Zarar Vermeme ve Faydalılık: Doğru hasta, doğru reçete, doğru diyalizat, doğru ultrafiltrasyon ve doğru antikoagülasyon ilkesine mutlak bağlılık gösterir; hastayı hava embolisi, kan kaçağı, hemoliz, hipotansiyon ve vasküler erişim kaybından korumak için bilgi ve becerisinin tamamını kullanır.
• Diyaliz Vicdanı ve Şeffaflık: Makine testi, su kalitesi sapması, izolasyon ihlali veya kayıt hatasını kimse görmese dahi gizlemez; yapılmamış bir dezenfeksiyonu veya kontrolü yapılmış gibi kaydetmez ve derhal bildirir.
• Hasta Mahremiyeti ve Saygınlık: Haftada birkaç kez saatlerce bağımlı olarak tedavi gören kronik hastanın beden ve bilgi mahremiyetini, saygınlığını ve özerkliğini korur; seroloji sonuçlarını hasta yanında veya üçüncü kişilerin duyabileceği ortamda konuşmaz.
• Ayrımcılık Yasağı (Eşitlik İlkesi): Hastanın ırkı, etnik kökeni, dili, dini, inancı, politik görüşü, cinsiyeti, yaşı, engel durumu, seroloji durumu, sosyal veya ekonomik konumu temelinde ayrımcılık yapmaz; HBV/HCV/HIV pozitif hastalara izolasyon kuralları dışında hiçbir farklı muamele uygulamaz.
• Mesleki Dürüstlük: Mesleğini meşruiyet ve dürüstlük çerçevesinde, yasal yetki sınırları içinde uygular; sertifikasız uygulama yapmaz ve yaptırmaz, hastayı veya kurumu çıkar aracı olarak kullanmaz, hediye veya menfaat kabul etmez.
• KVKK ve Sır Saklama Yükümlülüğü: Hastanın böbrek yetmezliği tanısını, seroloji sonuçlarını, diyaliz kayıtlarını ve tüm kişisel sağlık verilerini 6698 sayılı Kanun kapsamında ve hastanın vefatından sonra dahi kesin bir gizlilikle saklar.

GÖREV DAĞILIMINDA ÇATIŞMA YAŞANMASI DURUMUNDA;

Çatışmaya neden olan etmenlerin çok boyutlu olduğu; yoğun bakım ve servislerde aynı anda birden fazla acil diyaliz talebinin yarattığı zaman baskısı, makine ve su sistemi arızalarının getirdiği gecikmeler, hekimlerle diyaliz reçetesi ve zamanlaması konusundaki görüş ayrılıkları, birim hemşireleri ile görev sınırları konusunda yaşanan belirsizlikler, kronik hastaların ve yakınlarının tedavi yükünden kaynaklanan gergin tutumları ile biyolojik, psikolojik ve sosyal dinamiklerin çalışanların davranışını şekillendirmede etkin rol üstlendiği kabul edilmektedir. Çatışma yönetimi sürecinde bireyin kendi stres tepkilerini tanıması, olası çatışma tepkilerini öngörebilmesi ve yapıcı, empatik, kanıta dayalı ve mesleki mevzuata uygun profesyonel bir iletişim dili sergilemesi çatışmanın çözüme kavuşturulmasındaki temel bireysel katkıdır.

Hastanemizde diyaliz hizmetleri görev dağılımında çatışmanın sebepleri sistem yaklaşımı etrafında ele alınır ve çözüm önerileri de bu yönde geliştirilir. Diyaliz seanslarının birimler arasında önceliklendirme kurallarıyla planlanması, diyaliz teknikeri ile birim hemşiresi arasındaki görev sınırlarının yazılı protokollerle netleştirilmesi, nöbet ve icap listelerinde hakkaniyet, kişisel iletişim, stres ve öfke yönetimi eğitimleri ile ekip içi sosyal faaliyetler çatışmayı önleyici kurumsal yöntemlerdir.

Operasyonel Uygulama Esasları:

• Kesintisiz Hizmet ve Hasta Güvenliği Önceliği: Görev dağılımı, seans planı veya nöbet çizelgesi konusundaki itiraz ve uyuşmazlıklarda acil diyalizin geciktirilmesi, makineye bağlı hastanın gözetimsiz bırakılması, dezenfeksiyon ve izolasyon adımlarının atlanması, birimin veya görevin terk edilmesi kesinlikle kabul edilemez. Hizmet mevcut plan doğrultusunda eksiksiz sürdürülür.
• Yerinde Değerlendirme: Uyuşmazlık öncelikle bağlı bulunulan İdari Hemşire tarafından diyaliz uygulanan birimin Sorumlu Hemşiresi ve Diyaliz Sorumlu Hekimi’nin görüşü alınarak yetkinlik, seans yoğunluğu, nöbet dengesi ve yasal görev sınırları gözetilerek değerlendirilir; taraflar dinlenerek çözüme kavuşturulur.
• Üst Yönetici Müdahalesi: Birim içinde çözülemeyen durumlarda konu Hemşirelik Hizmetleri Müdürü’ne; diyaliz reçetesi ve tıbbi uygulamalara ilişkin uyuşmazlıklarda ise Diyaliz Sorumlu Hekimi ve Başhekimliğe iletilir. Üst yöneticinin konunun özelliğine göre belirleyeceği çözüm yolu nihai ve bağlayıcıdır.