ÇİFTLİKKÖY HASTANESİ – KU.YD.54- TIBBİ MİKROBİYOLOJİ UZMAN HEKİMİ GÖREV YETKİ ve SORUMLULUKLARI

TIBBİ MİKROBİYOLOJİ UZMAN HEKİMİ GÖREV YETKİ ve SORUMLULUKLARI

BİRİM: Tıbbi Mikrobiyoloji Laboratuvarı / Hekimlik Hizmetleri

GÖREV ADI: Tıbbi Mikrobiyoloji Uzman Hekimi

AMİR ve ÜST AMİRLER: Başhekim, Başhekim Yardımcısı ve Hastane Müdürü’ne dikey, Medikal Direktöre bağlıdır; Tıbbi Mikrobiyoloji Laboratuvarı’nın tıbbi sorumlusudur.

ASTLAR: Laboratuvar Sorumlu Teknikeri, mikrobiyoloji laboratuvarı tekniker ve teknisyenleri, numune kabul ve flebotomi personeli ile laboratuvar temizlik personeli

YETKİ DEVRİ: Görevi başında bulunmadığı durumlarda (yıllık izin, mazeret izni, rapor, kongre/eğitim, kurum dışı görev vb.) görev ve yetkileri; Başhekimlik tarafından onaylanan, Tıbbi Mikrobiyoloji uzmanlık tesciline sahip bir diğer uzman hekim tarafından yürütülür. Kurumda ikinci bir Tıbbi Mikrobiyoloji uzmanının bulunmadığı durumlarda laboratuvarın analitik süreçleri Laboratuvar Sorumlu Teknikeri tarafından onaylı talimatlar çerçevesinde sürdürülür; sonuç onayı, kritik değer değerlendirmesi ve konsültasyon hizmeti Başhekimliğin görevlendirdiği, kurumla sözleşmeli Tıbbi Mikrobiyoloji uzmanı tarafından sağlanır ve Tıbbi Laboratuvarlar Yönetmeliği gereği bildirim gerektiren vekalet durumları İl Sağlık Müdürlüğü’ne bildirilir.

ARANAN NİTELİKLER;

GÖREV AMACI;

Özel Aktif International Hospital Tıbbi Mikrobiyoloji Laboratuvarı bünyesinde; ayaktan ve yatan tüm hastalardan alınan klinik örneklerin bakteriyolojik, mikolojik, parazitolojik, serolojik ve moleküler incelemelerinin preanalitik, analitik ve postanalitik süreçlerini Ulusal Mikrobiyoloji Standartları ve uluslararası kılavuzlara uygun şekilde yönetmek; antibiyotik duyarlılık testleri ve kümülatif direnç raporlarıyla akılcı antibiyotik kullanımına ve hastane enfeksiyonu sürveyansına laboratuvar desteği sağlamak; iç kalite kontrol ve dış kalite değerlendirme programlarını, cihaz kalibrasyon ve biyogüvenlik süreçlerini denetlemek; kritik değer bildirim mekanizmasını işletmek ve laboratuvar hizmetlerini TÜSKA Sağlıkta Akreditasyon Standartları Tıbbi Laboratuvarlar Yönetmeliği, Bulaşıcı Hastalıklar Sürveyans ve Kontrol Esasları Yönetmeliği, 1219 Sayılı Tababet Kanunu, 6698 Sayılı KVKK ve kurumsal kalite politikalarına tam uyum içinde doğru, güvenilir ve zamanında sonuç üretecek şekilde sevk ve idare etmektir.

KURUMSAL SORUMLULUKLAR;

• Görevini yerine getirirken kurumun çıkarları doğrultusunda hareket eder.
• Kurumun misyon, vizyon, prosedür ve talimatları doğrultusunda hareket eder.
• Kurum içi bölüm veya kişiye özel eğitim programlarına katılır.
• Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na uygun davranır.
• Hasta bilgilerinin gizliliğine ve mahremiyetine uygun davranır.
• Sağlıkta Akreditasyon Standartları doğrultusunda çalışır.
• Yöneticisinin veya sorumlusunun oluşturduğu çalışma planı doğrultusunda hareket eder.
• Personel ve Disiplin Yönetmeliği kurallarına göre hareket eder.
• Yöneticisinin verdiği görevleri eksiksiz yerine getirir.
• Kurum ve yapılan çalışmalar ile ilgili tüm bilgilerin gizliliğini, önemli bilgilerin güvenliğini sağlar.
• Hasta ve hasta yakınlarının haklarını bilerek bu haklara uygun davranır.
• Hastanenin genel kurallarına uyar ve ekip ruhu içinde hareket eder.

TEMEL İŞ ve SORUMLULUKLAR;

• Tıbbi Laboratuvarlar Yönetmeliği kapsamında laboratuvar sorumlu uzmanı olarak laboratuvarın ruhsat, faaliyet izni ve test listesi işlemlerini yürütür; kurumda çalışılacak testleri, dış laboratuvara gönderilecek testleri ve çalışma yöntemlerini uzmanlık eğitimi içeriğini ve kurum ihtiyacını dikkate alarak belirler, değişiklikleri İl Sağlık Müdürlüğü’ne bildirilmek üzere Başhekimliğe iletir.
• Numune alma, transfer, kabul ve red kriterlerini Ulusal Mikrobiyoloji Standartları ve uluslararası kılavuzlara göre yazılı talimatlarla belirler; uygun olmayan  numunelerin reddini ve istemde bulunan birime geri bildirimini yönetir, numune red oranını izler ve servis-poliklinik hemşirelerine preanalitik hata kaynakları konusunda düzenli eğitim verir.
• Her numunenin en az iki tanımlayıcı (ad-soyad ve protokol/barkod numarası) ile hasta başında etiketlenmesi ve laboratuvar kabulünde kimlik eşleştirmesinin yapılması kuralını uygular ve denetler; kimlik uyumsuzluğu olan numuneleri çalışmaz.
• Kültür, identifikasyon, antibiyotik duyarlılık, direkt mikroskopi, seroloji ve moleküler testlerin çalışma talimatlarını hazırlar, en az yılda bir kez gözden geçirir ve test sürecinde değişiklik olduğunda revize eder; laboratuvarın yalnızca güncel ve onaylı dokümanlarla çalışmasını sağlar.
• Tüm test sonuçlarını analitik geçerlilik ve klinik uyum açısından değerlendirerek onaylar; şüpheli, kalite kontrolü geçmemiş veya klinik tabloyla uyumsuz sonuçları tekrar ettirir, gerektiğinde klinisyenle görüşerek ek test önerir ve sonuç raporlarının Laboratuvar Bilgi Yönetim Sistemi üzerinden klinisyene zamanında ulaşmasını sağlar.
• Antibiyotik duyarlılık testlerini EUCAST kriterlerine göre yorumlar; kısıtlı antibiyogram bildirimi kurallarını Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı ile birlikte belirler, bildirimi kısıtlanan duyarlılık sonuçlarına hangi hekimlerin ve hangi koşullarda ulaşabileceğini tanımlar ve kurum Antibiyotik Yönetim Programı’na laboratuvar desteği sağlar.
• Kan kültürü pozitifliği, beyin omurilik sıvısında mikroorganizma görülmesi, steril vücut sıvılarında üreme, çoklu ilaca dirençli mikroorganizma izolasyonu ve pozitif HIV, HBV, HCV ile bildirimi zorunlu etken tespitlerini içeren kritik değer listesini belirler; kritik sonuçların ilgili hekime gecikmeksizin telefonla bildirilmesini, geri okuma ile doğrulanmasını ve bildirim saati, bildiren ve bildirilen kişinin kayıt altına alınmasını sağlar.
• Her çalışma gününde besiyeri, reaktif, antibiyotik disk ve cihazlar için iç kalite kontrol çalışmalarının referans suşlar ve kontrol materyalleriyle yapılmasını, sonuçların değerlendirilip kaydedilmesini sağlar; uygunsuzluklarda analizi durdurur, sorun giderilip kontrol uygunluğu sağlanmadan sonuç onaylamaz.
• Laboratuvarın akredite dış kalite değerlendirme programlarına test grubu bazında katılımını sağlar; sonuçları değerlendirir, uygunsuz sonuçlarda kök neden analizi yapar ve Düzeltici ve İyileştirici Faaliyet açar, kapanışını takip eder.
• Yeni test, kit veya cihaz devreye alınmadan önce metot doğrulama/geçerli kılma çalışmalarını planlar ve değerlendirir; reaktif ve kit kabul kriterlerini, lot değişim kontrollerini ve teknik şartname içeriklerini belirler, satın alma süreçlerinde teknik görüş verir.
• Otomatize identifikasyon ve duyarlılık sistemleri, kan kültürü cihazı, inkübatörler, biyogüvenlik kabinleri, otoklav, buzdolabı ve derin dondurucuların günlük sıcaklık ve fonksiyon kontrollerinin yapılmasını, periyodik bakım ve kalibrasyonlarının kalibrasyon planına göre gerçekleştirilmesini ve etiketlenmesini sağlar; arızaları Biyomedikal Birimi’ne bildirir ve cihaz arızalarında yedek çalışma planını işletir.
• Laboratuvar biyogüvenlik programını yönetir: biyogüvenlik düzeyine uygun çalışma, sınıf II biyogüvenlik kabini kullanımı ve sertifikasyonu, kişisel koruyucu donanım, aerosol oluşturan işlemlerin yönetimi, otoklav validasyonu kültür ve klinik atıkların dekontaminasyonu ve laboratuvar kazası, dökülme ve maruziyet durumlarında uygulanacak talimatları hazırlar ve personelin uyumunu denetler.
• Kültür plakları, enfeksiyöz materyal ve kesici-delici atıkların Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği’ne uygun olarak ayrıştırılmasını, dekontaminasyonunu ve bertarafını sağlar; kesici-delici alet yaralanması veya biyolojik maruziyet yaşayan personelin derhal Enfeksiyon Kontrol Hemşiresi, Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı ve İş Yeri Hekimi’ne yönlendirilmesini ve olayın İstenmeyen Olay Bildirim Sistemi’ne bildirilmesini sağlar.
• Bulaşıcı Hastalıklar Sürveyans ve Kontrol Esasları Yönetmeliği kapsamında laboratuvardan bildirimi zorunlu etkenlerin belirlenen formatta ve sürede Başhekimlik aracılığıyla İl Sağlık Müdürlüğü’ne bildirilmesini sağlar; doğrulama ve tiplendirme gerektiren izolatları  Ulusal Referans Laboratuvarlarına gönderir.
• Enfeksiyon Kontrol Komitesi’nin doğal üyesi olarak hastane enfeksiyonu sürveyansına mikrobiyolojik veri sağlar; çoklu ilaca dirençli mikroorganizma izolasyonlarını Enfeksiyon Kontrol Hemşiresi’ne günlük bildirir, salgın şüphesinde ortam ve personel taraması, izolatların saklanması ve epidemiyolojik tiplendirme çalışmalarını yürütür.
• Yıllık kümülatif antibiyogram raporunu birim ve örnek türü bazında hazırlar; sonuçları Enfeksiyon Kontrol Komitesi, Antibiyotik Yönetim Ekibi ve klinisyenlerle paylaşarak ampirik tedavi rehberlerinin güncellenmesine katkı sağlar.
• Sterilizasyon ve dezenfeksiyon süreçlerinin mikrobiyolojik kontrolüne laboratuvar desteği verir ve sonuçları ilgili birimlere raporlar.
• Laboratuvar dışında hasta başında yapılan mikrobiyolojik hızlı testlerin kalite kontrolünü, kullanıcı eğitimini ve sonuç kaydını mesleki yönden gözetir; dış  laboratuvarlara gönderilen testlerde dış laboratuvarın yetkinliğini, numune transfer koşullarını, sonuç sürelerini ve kalite belgelerini değerlendirerek dış kaynak hizmet sözleşmelerine teknik görüş verir ve hizmeti düzenli olarak denetler.
• Test sonuç verme sürelerini acil, yatan ve ayaktan hasta grupları için belirler ve izler; numune red oranı, kritik değer bildirim süresi, kan kültürü kontaminasyon oranı, iç ve dış kalite kontrol uygunluk oranı gibi laboratuvar kalite göstergelerini aylık olarak raporlar, hedef dışı sonuçlarda DİF başlatır.
• Laboratuvar personelinin görev dağılımını, çalışma ve nöbet listelerini hazırlar ve Başhekimliğe onaya sunar; yeni başlayan personelin uyum eğitimini, yetkinlik değerlendirmesini ve yıllık hizmet içi eğitim programını planlar, uygular ve kayıt altına alır.
• Laboratuvar kayıt defterleri ve elektronik kayıtların Tıbbi Laboratuvarlar Yönetmeliği’nde öngörülen süreler boyunca yedeklenerek saklanmasını ve tekrar erişime açık olmasını sağlar; LBYS ve cihaz entegrasyonlarındaki arızaları Bilgi İşlem Müdürlüğü’ne bildirir.
• 6698 sayılı KVKK ve Kişisel Sağlık Verileri Hakkında Yönetmelik gereğince HIV, hepatit, cinsel yolla bulaşan enfeksiyon ve diğer tüm mikrobiyolojik sonuçların yalnızca yetkili hekim ve hastaya ulaşmasını sağlar; sonuçların telefonla üçüncü kişilere verilmesini, kişisel cihazlarla kaydedilmesini veya mesajlaşma uygulamalarında paylaşılmasını engeller.
• Klinisyenlere uygun örnek seçimi, test istemi, sonuç yorumlama ve enfeksiyon tanısı konusunda laboratuvar konsültasyonu verir; gereksiz test tekrarlarını ve bilimsel dayanağı olmayan tarama panellerini önleyen akılcı laboratuvar kullanımı ilkelerini kurumda yaygınlaştırır.
• Öz değerlendirme, iç tetkik ve TÜSKA SAS akreditasyon denetimleri ile Sağlık Bakanlığı laboratuvar denetimlerine laboratuvarı hazırlar ve denetimlere katılır; tespit edilen uygunsuzluklar için DİF planlar ve kapanışını takip eder.
• Görevlendirildiği kurul ve komitelerde aktif görev alır ve laboratuvar verilerini sunar.
• Hastane Afet ve Acil Durum Planı kapsamında salgın ve pandemi durumlarında laboratuvar kapasite planını, numune yönetimini ve personel güvenliğini düzenler; yangın, su baskını veya elektrik kesintisi gibi acil durumlarda kültür ve reaktif stoklarının korunması için yedekleme planını uygular.
• Uyum eğitimi ve zorunlu eğitimlere katılır; mesleki gelişimini sürdürür ve bilimsel gelişmeleri laboratuvar uygulamalarına yansıtır.
• Tıbbi Kötü Uygulamaya İlişkin Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası poliçesini, diploma, uzmanlık belgesi ve personel çalışma belgesini güncel tutar ve belgelerin birer örneğini İnsan Kaynakları Müdürlüğü’ne teslim eder.
• Laboratuvar hizmetlerinin düzenli, güvenilir ve zamanında yürütülmesinden Başhekim’e karşı sorumludur; amirlerinin görev tanımı kapsamında verdiği diğer görevleri yerine getirir.

YETKİLER;

• Karar Verme Yetkisi: Tıbbi Laboratuvarlar Yönetmeliği, 1219 Sayılı Tababet Kanunu, uzmanlık tescili ve kurum prosedürleri sınırları dahilinde; test menüsünü ve çalışma yöntemlerini belirleme, uygunsuz numuneyi reddetme, kalibrasyon veya kalite kontrol uygunsuzluğunda analizi durdurma, sonuç onaylama veya testi tekrar ettirme, kısıtlı antibiyogram bildirim kurallarını belirleme, kritik değer listesini tanımlama, reaktif/kit kabul ve teknik şartname onayı verme, biyogüvenlik ihlalinde çalışmayı durdurma ve laboratuvar personelinin görev dağılımını yapma yetkisine sahiptir. Hastaya doğrudan tedavi başlatma veya klinisyenin tedavi kararını değiştirme, laboratuvar dışı birimlerin personelini görevlendirme, ruhsat kapsamı dışında test çalışma ve çalışanlar üzerinde idari yaptırım uygulama yetkisi yoktur.
• Denetleme ve Görev Verme Yetkisi: Laboratuvar Sorumlu Teknikeri, laboratuvar tekniker ve teknisyenleri, numune kabul ve flebotomi personeli ile laboratuvar temizlik personeline görev verme; cihaz bakım ve kalite kontrol uygulamalarını, biyogüvenlik kurallarına uyumu, numune yönetimini, mesai ve nöbet disiplinini denetleme; hasta başı test uygulayan birimleri ve dış laboratuvar hizmetlerini mesleki yönden denetleme yetkisine sahiptir. Personel üzerinde disiplin yaptırımı uygulama yetkisi yoktur; uygunsuzlukları Hemşirelik Hizmetleri Müdürlüğü ve Başhekimliğe bildirir.

ETİK İLKELER;

• Sonuç Güvenilirliği ve Bilimsel Dürüstlük: Hiçbir idari, ticari veya zamansal baskı altında şüpheli, doğrulanmamış veya kalite kontrolü geçmemiş test sonuçlarını onaylamaz; bilimsel tarafsızlıktan asla ödün vermez.
• Zarar Vermeme (Primum Non Nocere): Hatalı veya gecikmiş mikrobiyolojik sonucun yanlış tanı, gereksiz veya yetersiz antibiyotik tedavisine yol açarak hastaya ve topluma zarar vereceği bilinciyle sıfır analitik hata hedefiyle çalışır.
• Kritik Değer Bildirim Sorumluluğu: Kritik sonuçları klinisyene gecikmeksizin bildirmeyi vicdani ve mesleki bir görev sayar; hastanın can güvenliği söz konusu olduğunda bürokratik engellere takılmaksızın iletişimi kurar.
• Akılcı Laboratuvar ve Antibiyotik Yaklaşımı: Hastaya veya kuruma gereksiz mali külfet getirecek test tekrarlarından kaçınır; antibiyogram raporlamasında toplum sağlığını ve direnç gelişimini gözeten kısıtlı bildirim ilkesine bağlı kalır.
• Ayrımcılık Yasağı (Eşitlik İlkesi): HIV, hepatit, tüberküloz gibi bulaşıcı hastalığı bulunan hastaların numunelerine önyargısız yaklaşır; hastanın ırkı, dili, dini, cinsiyeti, yaşı, sosyal statüsü veya ekonomik gücü ne olursa olsun tüm örneklere aynı biyogüvenlik ve analitik ciddiyetle işlem yapar.
• Biyogüvenlik ve Çalışan Sorumluluğu: Laboratuvar personelinin ve toplumun enfeksiyöz etkenlerden korunmasını mesleki yükümlülük sayar; biyogüvenlik kurallarını hiçbir hız veya maliyet gerekçesiyle esnetmez.
• KVKK ve Tıbbi Sır Saklama Yükümlülüğü: Hastaların mikrobiyolojik ve serolojik sonuçlarını, özellikle HIV ve cinsel yolla bulaşan enfeksiyon verilerini 6698 sayılı Kanun ve mesleki sır kapsamında, hastanın vefatından sonra dahi kesin bir gizlilikle muhafaza eder.

GÖREV DAĞILIMINDA ÇATIŞMA YAŞANMASI DURUMUNDA;

Çatışmaya neden olan etmenlerin çok boyutlu olduğu; acil ve yoğun bakım örneklerinin rutin poliklinik numuneleriyle öncelik sıralaması, numune red kriterleri nedeniyle klinisyen hekimler ve hemşirelerle yaşanan uyuşmazlıklar, kısıtlı antibiyogram bildirimine klinisyenlerin itirazları, kültür sonuç sürelerinin doğası gereği uzun olmasına yönelik beklenti baskısı, cihaz ve kit tedarik gecikmeleri, dış laboratuvar sonuç gecikmeleri ile laboratuvar personelinin nöbet ve iş yükü dengesinin çalışanların davranışını şekillendirmede etkin rol üstlendiği kabul edilmektedir. Çatışma yönetimi sürecinde bireyin kendi stres tepkilerini tanıması, olası çatışma tepkilerini öngörebilmesi ve yapıcı, kanıta dayalı laboratuvar standartlarına, hasta güvenliği kurallarına ve mesleki nezakete dayalı profesyonel bir iletişim dili sergilemesi çatışmanın çözüme kavuşturulmasındaki temel bireysel katkıdır.

Hastanemizde laboratuvar süreçlerindeki görev dağılımı ve yetki çatışmaları sistem yaklaşımı etrafında ele alınır ve çözüm önerileri de bu yönde geliştirilir. Numune kabul-red kriterlerinin, test sonuç sürelerinin ve kritik değer bildirim kurallarının yazılı prosedürlerle tüm birimlere duyurulması, Enfeksiyon Kontrol Komitesi ve Antibiyotik Yönetim Ekibi toplantılarında klinisyenlerle düzenli iletişim kurulması, laboratuvar nöbet ve görev listelerinin yetkinlik matrisine göre adil hazırlanması, iletişim ve stres yönetimi eğitimleri çatışmayı önleyici kurumsal yöntemlerdir.

Operasyonel Uygulama Esasları:

• Kesintisiz Hizmet ve Hasta Güvenliği Önceliği: Görev dağılımı, nöbet çizelgesi veya test önceliklendirmesi konusundaki itiraz ve uyuşmazlıklarda acil örneklerin bekletilmesi, kritik değer bildiriminin geciktirilmesi, kalite kontrolün atlanması, laboratuvarın veya görevin terk edilmesi kesinlikle kabul edilemez. Laboratuvar hizmeti mevcut plan ve prosedürler doğrultusunda eksiksiz sürdürülür.
• Yerinde Değerlendirme: Laboratuvar içi uyuşmazlıklar öncelikle Tıbbi Mikrobiyoloji Uzmanı tarafından yetkinlik matrisi, nöbet dengesi, iş yükü ve yasal görev sınırları gözetilerek değerlendirilir; klinisyenlerle yaşanan uyuşmazlıklar Başhekim Yardımcısı tarafından güncel laboratuvar standartları ve hasta güvenliği ilkeleri referans alınarak taraflar dinlenerek çözüme kavuşturulur.
• Üst Yönetici Müdahalesi: Birim içinde veya branşlar arasında çözülemeyen durumlarda konu Başhekim ve Medikal Direktöre, laboratuvar personelinin idari konularında ise Hemşirelik Hizmetleri Müdürlüğü ve Hastane Müdürü’ne iletilir. Üst yöneticinin konunun özelliğine göre belirleyeceği çözüm yolu nihai ve bağlayıcıdır.