ÇİFTLİKKÖY HASTANESİ – KU.YD.19- STERİLİZASYON PERSONELİ GÖREV YETKİ ve SORUMLULUKLARI

STERİLİZASYON PERSONELİ GÖREV YETKİ ve SORUMLULUKLARI

BİRİM: Merkezi Sterilizasyon Ünitesi (MSÜ) / Hemşirelik Hizmetleri

GÖREV ADI: Sterilizasyon Ünitesi Personeli

AMİR ve ÜST AMİRLER: Sterilizasyon Sorumlu Hemşiresi (MSÜ Sorumlusu), Hemşirelik Hizmetleri Müdürü ve İdari Hemşirelere dikey bağlıdır.

YETKİ DEVRİ: Görevi başında bulunmadığı durumlarda (yıllık izin, mazeret izni, rapor, eğitim vb.) görev ve sorumlulukları; Sterilizasyon Sorumlu Hemşiresi (MSÜ Sorumlusu) tarafından belirlenen ve Hemşirelik Hizmetleri Müdürlüğü tarafından onaylanan, bir diğer sterilizasyon personeli veya sterilizasyon eğitimi almış ameliyathane teknikeri tarafından yürütülür.

ARANAN NİTELİKLER;

GÖREV AMACI;

Özel Aktif International Hospital bünyesinde ameliyathane, yoğun bakımlar, servisler, poliklinikler ve diğer birimlerde kullanılan tüm tekrar kullanılabilir tıbbi alet, set ve malzemelerin; kirli, temiz ve steril alan ayrımı korunarak dekontaminasyon, yıkama, kontrol, paketleme, sterilizasyon, depolama ve dağıtım aşamalarından geçirilmesi; her sterilizasyon döngüsünün fiziksel, kimyasal ve biyolojik indikatörlerle doğrulanması, yük kayıtlarının izlenebilirlik sağlayacak biçimde tutulması ve sterilite şüphesi doğan ürünlerin geri çağrılması ile hastalara ve cerrahi ekibe güvenilir steril malzeme sunulmasının TÜSKA Sağlıkta Akreditasyon Standartları (SAS v3: Sterilizasyon Hizmetleri, Enfeksiyonların Önlenmesi ve Kontrolü, Cerrahi Süreçler, Çalışan Güvenliği boyutları), Sağlık Bakanlığı Sterilizasyon ve Dezenfeksiyon Rehberi, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, 6698 Sayılı KVKK mevzuatı ve kurumsal kalite politikalarına tam uyum içinde yürütülmesini sağlamaktır.

KURUMSAL SORUMLULUKLAR;

• Görevini yerine getirirken kurumun çıkarları doğrultusunda hareket eder.
• Kurumun misyon, vizyon, prosedür ve talimatları doğrultusunda hareket eder.
• Kurum içi bölüm veya kişiye özel eğitim programlarına katılır.
• Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na uygun davranır.
• Hasta bilgilerinin gizliliğine ve mahremiyetine uygun davranır.
• Sağlıkta Akreditasyon Standartları doğrultusunda çalışır.
• Yöneticisinin veya sorumlusunun oluşturduğu çalışma planı doğrultusunda hareket eder.
• Personel ve Disiplin Yönetmeliği kurallarına göre hareket eder.
• Yöneticisinin verdiği görevleri eksiksiz yerine getirir.
• Kurum ve yapılan çalışmalar ile ilgili tüm bilgilerin gizliliğini, önemli bilgilerin güvenliğini sağlar.
• Hasta ve hasta yakınlarının haklarını bilerek bu haklara uygun davranır.
• Hastanenin genel kurallarına uyar ve ekip ruhu içinde hareket eder.

TEMEL İŞ ve SORUMLULUKLAR;

• MSÜ içindeki kirli (dekontaminasyon), temiz (paketleme) ve steril (depolama) alan ayrımını korur; alanlar arasında tek yönlü iş akışına ve her alana özgü kıyafet, bone, maske, eldiven ve kişisel koruyucu ekipman kurallarına uyar, kirli alandan temiz alana geçerken el hijyeni uygular ve koruyucu ekipmanı değiştirir.
• Ameliyathane ve birimlerden gelen kirli alet ve setleri kapalı, sızdırmaz taşıma kaplarında kirli alan penceresinden teslim alır; teslim formu veya SBYS üzerinden birim adı, set adı, alet sayısı, tarih ve saat bilgilerini kaydeder, eksik veya hasarlı aletleri gönderen birime bildirir.
• Kirli aletleri ön temizlikten (kan ve doku artıklarının uzaklaştırılması, enzimatik solüsyonda bekletme) geçirir; manuel yıkama, ultrasonik yıkayıcı ve yıkama-dezenfeksiyon cihazını talimata göre kullanır, lümenli ve eklemli aletleri açık ve sökülmüş şekilde yıkar, cihaz döngü çıktılarını kontrol ederek kaydeder.
• Dekontaminasyon alanında delinmeye dayanıklı eldiven, su geçirmez önlük, maske ve yüz koruyucu kullanır; kesici-delici aletleri elle değil pens veya sepetle taşır, kesici-delici yaralanması durumunda derhal Ameliyathane Sorumlu Hemşiresi, Enfeksiyon Kontrol Hemşiresi ve İş Yeri Hekimi’ne bildirir.
• Yıkama sonrası aletleri temiz alanda büyüteç altında temizlik, kuruluk, işlev (makas keskinliği, pens dişleri, kilit mekanizması), korozyon ve hasar yönünden kontrol eder; hasarlı veya işlevini yitirmiş aletleri ayırır, kullanım dışı etiketi takar ve Sterilizasyon Sorumlu Hemşiresi’ne bildirir.
• Setleri set listesine göre eksiksiz hazırlar; aletleri açık kilitli, ağır aletler altta, lümenli aletler durulanmış olarak ve yoğunluk sınırlarını aşmadan konteyner veya sepete yerleştirir.
• Paketleme malzemesini sterilizasyon yöntemine ve alet özelliğine göre seçer; zarf veya dikdörtgen katlama tekniğiyle paketler, kağıt-plastik ruloları ısı ile mühürler ve mühür cihazının günlük test şeridini kontrol eder.
• Her paketin içine sınıf 5 veya 6 kimyasal indikatör koyar, dışına indikatör bant yapıştırır; etikete sterilizasyon tarihi, son kullanma tarihi, cihaz ve yük numarası, paketi hazırlayan personel ve hedef birim bilgilerini yazar veya barkod etiketi basar.
• Buhar otoklavlarına her gün ilk yükten önce ısınma döngüsünün ardından boş kazanda Bowie-Dick testi uygular, sonucu değerlendirip kaydeder; test başarısız ise cihazı kullanmaz, MSÜ Sorumlusu ve Biyomedikal Birimi’ne bildirir.
• Otoklavlara haftalık vakum kaçak testi uygular; her gün en az bir yükte ve implant içeren her yükte biyolojik indikatör kullanır, inkübasyon sonucunu kaydeder ve pozitif sonuçta ilgili yükleri hemen karantinaya alıp bildirir.
• Sterilizasyon yüklerini otoklav kullanma talimatına göre hazırlar; paketleri buharın dolaşımına izin verecek şekilde aralıklı ve ayakta yerleştirir, kazan kapasitesini aşmaz, konteynerleri ve ağır setleri alt raflara koyar ve malzeme türüne uygun programı seçer.
• Her yük için yük kayıt formuna veya izlenebilirlik yazılımına cihaz numarası, yük numarası, program, tarih, saat, yükü hazırlayan ve boşaltan personel, yük içeriği ve indikatör sonuçlarını kaydeder; cihaz yazıcı çıktısındaki sıcaklık, basınç ve süre parametrelerini kontrol ederek imzalar.
• Döngü sonunda paketlerin kuruluğunu, bütünlüğünü, indikatör bant renk değişimini ve mühürleri kontrol eder; ıslak, yırtık, indikatörü dönmemiş veya düşmüş paketleri steril kabul etmez, yeniden işleme alır.
• Hidrojen peroksit plazma veya etilen oksit sterilizatörlerinde yalnızca uyumlu malzemeleri işler; bu cihazların özel indikatör, havalandırma ve kimyasal güvenlik kurallarına uyar, kartuş ve kaset değişimlerini talimata göre yapar.
• Steril malzemeleri soğuduktan sonra steril depoda birimlere ve set türlerine göre ayrılmış, zeminden, duvardan ve tavandan belirlenen mesafede raflara ilk giren ilk çıkar ilkesiyle yerleştirir; depo sıcaklık ve nem değerlerini günlük takip ederek kaydeder.
• Steril malzemeleri birimlere temiz alan penceresinden kapalı taşıma kaplarıyla teslim eder; teslim kayıtlarını tutar, birimlerde kalan steril paketlerin son kullanma tarihlerini ve saklama koşullarını periyodik olarak kontrol ederek süresi dolanları geri alır.
• Sterilizasyon başarısızlığı, pozitif biyolojik indikatör veya cihaz arızası saptandığında ilgili yük numarasına ait tüm paketleri izlenebilirlik kayıtlarından belirler; geri çağırma prosedürünü başlatır, dağıtılmış paketleri birimlerden toplar, hasta üzerinde kullanıldıysa MSÜ Sorumlusu ve Enfeksiyon Kontrol Hemşiresi’ne derhal bildirir ve kayıt tutar.
• Çamaşırhaneden gelen tekstil ameliyat örtüsü, kompres ve gömlekleri kontrol eder, katlar, bohça yapar, indikatör ve etiket uygular; tek kullanımlık örtü kullanılan alanlarda tekstil işlemini kurum kararına göre yürütür.
• Fleksibl endoskop, anestezi ve solunum ekipmanı gibi ısıya duyarlı malzemelerin yüksek düzey dezenfeksiyon veya düşük ısı sterilizasyonunu ilgili talimata göre yapar; dezenfektan konsantrasyonunu test şeridiyle kontrol eder, solüsyon değişim tarihlerini kaydeder.
• Dezenfektan, enzimatik solüsyon, indikatör ve paketleme malzemelerinin stok, miat ve saklama koşullarını kontrol eder; eksikleri MSÜ Sorumlusu’na bildirir, kimyasal maddeleri güvenlik bilgi formu ve etiketleriyle saklar, kimyasal maruziyetinde talimata göre müdahale eder.
• MSÜ alanlarının günlük ve haftalık temizliğinin temizlik planına uygun yapılmasını sağlar; yüzeyleri, taşıma kaplarını ve rafları dezenfekte eder, sterilizasyon alanında yiyecek ve içecek bulundurmaz.
• Tıbbi, evsel, kesici-delici ve kimyasal atıkları kaynağında ayrıştırır; etilen oksit ve hidrojen peroksit kartuş atıklarını tehlikeli atık talimatına göre bertaraf edilmek üzere teslim eder.
• Hasta güvenliğini olumsuz etkileyen veya etkileyebilecek olayları (steril olmayan malzemenin dağıtılması, indikatör hatası, eksik set, cihaz arızası, kesici-delici yaralanma, ramak kala) İstenmeyen Olay Bildirim Sistemi’ne (İOBS) bildirir; kök neden analizi ve Düzeltici ve İyileştirici Faaliyet (DİF) çalışmalarına katılır.
• Vardiya teslimini cihaz durumu, bekleyen yükler, karantinadaki malzemeler, biyolojik indikatör inkübasyon sonuçları ve eksikler hakkında yazılı ve sözlü bilgi vererek yapar; acil set taleplerinde öncelik sırasını MSÜ Sorumlusu ile belirler.
• 6698 sayılı KVKK kapsamında teslim formlarında ve SBYS’de gördüğü hasta ve ameliyat bilgilerini paylaşmaz; sistem ekranını gözetimsiz bırakmaz, şifresini paylaşmaz, fotoğraf ve görüntü kaydı almaz.
• Teslim aldığı demirbaş, cihaz, alet ve malzemelerin kasten veya dikkatsizlik nedeniyle hasar görmesinden ve kaybolmasından sorumludur; Sterilizasyon Sorumlu Hemşiresi’nin (MSÜ Sorumlusu) görev tanımı kapsamında verdiği diğer görevleri yerine getirir.

YETKİLER;

• Karar Verme Yetkisi: Görev tanımı, Sağlık Bakanlığı Sterilizasyon ve Dezenfeksiyon Rehberi, kurum MSÜ talimatları ve SAS standartları sınırları dahilinde; indikatör, paket bütünlüğü ve cihaz parametrelerine göre bir yükü steril kabul etme veya reddetme, Bowie-Dick ya da biyolojik indikatör başarısızlığında cihazı kullanım dışı bırakma, şüpheli paketleri karantinaya alma, geri çağırma prosedürünü başlatma, hasarlı aleti kullanım dışı ayırma ve sterilizasyon yöntemine uygun olmayan malzemeyi işlemeyi reddetme yetkisine sahiptir. Sterilizasyon talimatlarını ve program parametrelerini değiştirme, doğrulanmamış malzemeyi steril olarak serbest bırakma, cihaz teknik müdahalesi yapma, hasta bakımı veya tıbbi uygulama yapma yetkisi yoktur.
• Denetleme ve Görev Verme Yetkisi: Birimlerden gelen kirli malzemenin taşıma ve teslim kurallarına uygunluğunu, birimlerdeki steril malzemenin saklama koşullarını ve son kullanma tarihlerini kontrol etme, uygunsuzlukları ilgili birime ve MSÜ Sorumlusu’na bildirme ve işe yeni başlayan sterilizasyon personeline rehberlik etme yetkisine sahiptir. Personel üzerinde görev verme veya idari yaptırım yetkisi yoktur; bu yetki Sterilizasyon Sorumlu Hemşiresi (MSÜ Sorumlusu) ve Hemşirelik Hizmetleri Müdürlüğü’ne aittir.

ETİK İLKELER;

• Öncelik: Serbest bıraktığı her steril paketin bir hastanın vücuduna girecek aleti taşıdığı bilinciyle; hasta güvenliğini ve sterilite güvencesini daima birinci önceliği sayar.
• Zarar Vermeme ve Faydalılık: Eksik yıkama, hatalı paketleme, doğrulanmamış döngü veya süresi geçmiş paketin cerrahi alan enfeksiyonuna yol açabileceğinin farkındalığıyla her aşamayı talimata uygun, özenle ve eksiksiz yapar.
• Sterilizasyon Vicdanı ve Şeffaflık: Kimse görmese dahi indikatör sonucu uygun olmayan, ıslak, yırtık veya şüpheli bir paketi asla steril olarak dağıtmaz; atlanmış bir test veya kontrolü yapılmış gibi kaydetmez ve hatayı derhal bildirir.
• Çalışan ve Çevre Güvenliği: Kimyasal, biyolojik ve fiziksel tehlikelere karşı kendisini, çalışma arkadaşlarını ve çevreyi korur; koruyucu ekipmanı eksiksiz kullanır ve kimyasal atıkları kurallara uygun bertaraf eder.
• Ayrımcılık Yasağı (Eşitlik İlkesi): Malzemenin ait olduğu hastanın veya talep eden birimin kimliği, hastanın ırkı, dili, dini, cinsiyeti, sosyal veya ekonomik konumu ne olursa olsun tüm setlere aynı özen ve önceliklendirme kurallarıyla yaklaşır; birimler arasında ayrım yapmaz.
• KVKK ve Sır Saklama Yükümlülüğü: Teslim formları, set etiketleri ve izlenebilirlik kayıtlarında yer alan hasta kimliği, ameliyat türü ve tüm kişisel sağlık verilerini 6698 sayılı Kanun kapsamında ve hastanın vefatından sonra dahi kesin bir gizlilikle saklar.

GÖREV DAĞILIMINDA ÇATIŞMA YAŞANMASI DURUMUNDA;

Çatışmaya neden olan etmenlerin çok boyutlu olduğu; ameliyathane ve birimlerden gelen acil set taleplerinin yarattığı zaman baskısı, set eksikliği veya hasarlı alet konusunda birimlerle yaşanan karşılıklı suçlamalar, cihaz arızalarının iş yükünü artırması, kapalı ve sıcak çalışma ortamı, vardiya dağılımındaki algılanan adaletsizlikler ile biyolojik, psikolojik ve sosyal dinamiklerin çalışanların davranışını şekillendirmede etkin rol üstlendiği kabul edilmektedir. Çatışma yönetimi sürecinde bireyin kendi stres tepkilerini tanıması, kayıt ve izlenebilirlik verilerine dayanarak yapıcı, empatik ve profesyonel bir iletişim dili sergilemesi çatışmanın çözüme kavuşturulmasındaki temel bireysel katkıdır.

Hastanemizde MSÜ görev dağılımında çatışmanın sebepleri sistem yaklaşımı etrafında ele alınır ve çözüm önerileri de bu yönde geliştirilir. Kirli, temiz ve steril alan görevlerinin dönüşümlü ve adil paylaştırılması, vardiya listelerinde hakkaniyet, acil set önceliklendirme kurallarının yazılı hale getirilmesi, birimlerle ortak eğitimler, kişisel iletişim ve stres yönetimi eğitimleri ile ekip içi sosyal faaliyetler çatışmayı önleyici kurumsal yöntemlerdir.

Operasyonel Uygulama Esasları:

• Kesintisiz Hizmet ve Hasta Güvenliği Önceliği: Görev dağılımı, alan ataması veya vardiya çizelgesi konusundaki itiraz ve uyuşmazlıklarda sterilizasyon döngülerinin durdurulması, acil setlerin bekletilmesi, kontrol ve kayıt adımlarının atlanması, ünitenin veya görevin terk edilmesi kesinlikle kabul edilemez. Hizmet mevcut plan doğrultusunda eksiksiz sürdürülür.
• Yerinde Değerlendirme: Uyuşmazlık öncelikle Ameliyathane Sorumlu Hemşiresi (MSÜ Sorumlusu) tarafından yetkinlik, iş yükü dengesi, vardiya adaleti ve yasal görev sınırları gözetilerek objektif kriterlerle değerlendirilir; taraflar dinlenerek çözüme kavuşturulur.
• Üst Yönetici Müdahalesi: Birim içinde çözülemeyen durumlarda konu bağlı bulunulan İdari Hemşire ve Hemşirelik Hizmetleri Müdürü’ne; sterilizasyon güvenliğine ilişkin teknik uyuşmazlıklarda ayrıca Enfeksiyon Kontrol Komitesi’ne iletilir. Üst yöneticinin konunun özelliğine göre belirleyeceği çözüm yolu nihai ve bağlayıcıdır.