Zombi Virüsü Belirtileri Hakkında Merak Ettikleriniz

Tahmini okuma süresi: 5 dakika 56 saniye

Zombi Virüsü Nedir?

“Zombi virüsü” ifadesi genellikle hayvanlarda garip ve agresif denilebilecek davranışları ifade etmek için kullanılır. Ancak bu ifade bilimsel bir adlandırma değildir. Bu ifade kimi zaman televizyonda veya internette dikkat çekmek ve izleyici kazanmak için tercih edilen bir ifadedir.  

Zombi virüsü ile kastedilen davranışlar hayvanlar arasında çoğunlukla geyiklerde görülmesi nedeniyle bu hastalığa “geyik virüsü” veya “zombi geyik hastalığı” denildiği de olur. Bilimsel olarak bu durum Kronik İsraf Hastalığı (CWD) olarak bilinir ve beyin hasarına yol açan yanlış katlanmış proteinler olan prionlardan kaynaklanır.

Geyik ve sığın gibi hayvanlarda etkili olan CWD öncelikle bu hayvanların fiziksel durumlarını ve nörolojik işlevlerini kademeli olarak bozar. Zombi virüsü kavramındaki zombi kelimesi ise bu hayvanların sersemlemiş görüntülerinden, popüler kültürde zombi tasvirlerinde yer verilen tekrara dayalı ve kimi zaman da saldırgan davranışların kaynaklanır.

Zombi Virüsü Nerede Keşfedildi ve Nasıl Yayıldı?

Kronik İsraf Hastalığı ilk defa Colorado’daki geyiklerde tespit edilmiştir. Ancak sonrasında hem Amerika’nın çeşitli bölgelerine hem de diğer kıtalara yayılmıştır. Bu yayılma virüsün bulunduğu çevrede oldukça uzun süreler kalıcı olması ve vücut sıvıları, dışkı ve hatta kirlenmiş toprak aracılığıyla bile yayılabilmesi nedeniyle gerçekleşmiştir.

Son yıllarda bazı bilim insanlarının açıklamalarında ve medyada, “zombi virüsler” olarak da adlandırılan eski virüslerin Sibirya gibi yerlerde eriyen permafrost sonrası yeniden ortaya çıktığına dair endişeler dile getirilmiştir. Bu virüslerin CWD ile ilgisi olmasa da, binlerce yıl donmuş kaldıktan sonra ortaya çıkan bir virüsün canlı organizmaları enfekte etme ihtimali kamuoyunun merakını cezbetmeye devam ediyor. Herhangi bir antik “zombi virüs” insanlarda herhangi bir hastalığa neden olmamış olsa dahi, bu virüslerin keşfi küresel ısınmayla birlikte ortaya çıkan iklim değişikliğinin mikrobiyal yaşam üzerindeki potansiyel sonuçlarını düşündürmesi açısından önemlidir.

CWD virüsüne dönecek olursak, bu virüs çevrede çok uzun süreler kalabilen, oldukça dirençli virüslerdir. Dolayısıyla bu virüsün yayılmasının önlenmesi için yaban hayatı popülasyonlarının izlenmesi ve kapalı ortamlarda hayvan temaslarının sınırlandırılması oldukça önemlidir.

Zombi Virüsü Belirtileri Nelerdir?

Geyiklerde ve sığınlarda karşılaşılan zombi virüsü (CWD) belirtileri hayvanlarda hem fiziksel hem davranışsal farklılıklar şeklinde kendini gösterir ve zaman içinde bu belirtiler kötüleşir. Hastalığın oldukça uzun süren kuluçka dönemi vardır. Bu da hastalığın varlığının aylarca ve hatta bazen yıllarca anlaşılamamasına neden olabilir. 

Kuluçka dönemi sonrası belirtiler ortaya çıktığında aşağıda sıralanan durumlar gözlenebilir:

• Ciddi kilo kaybı: Enfekte hayvanların yediklerinde herhangi bir değişiklik olmamasına rağmen bu hayvanlar hızla kilo kaybederek yetersiz beslenmiş bir görünüm arzederler.
• Tökezleme veya koordinasyon eksikliği: Hastalık sinir sistemini etkileyerek hareketi zorlaştırır ve dengesizleştirir.
• Sarkık kulaklar ve boş bakışlar: Hayvanlarda, zombi benzeri tanımlanmalarına katkıda bulunan yönünü kaybetmiş gibi davranma veya boş gözlerle bakma gibi durumlar görülebilir.
• Aşırı salya akması veya susuzluk: Hayvanların bedeninde oluşan nörolojik hasar normal tükürük ve metabolik süreçlere müdahale edebilir.
• İnsan korkusunun olmaması: Enfekte hayvanlar doğal içgüdülerini kaybederek insanlara yaklaşırken bile anormal davranışlar sergileyebilirler.

Bu semptomlar ilerleyici ve nihayetinde ölümcüldür. Ne yazık ki şu anda bu hastalığın tedavisi ya da aşısı bulunmamaktadır.

Hayvanlarda Zombi Virüsü Nasıl Teşhis Edilebilir?

Enfekte olduğu düşünülen bir hayvanda CWD’nin kesin teşhisi hayvan henüz hayattayken pek mümkün değildir. Bugünkü olanaklar dahilinde kesin teşhise ancak hayvan öldükten sonra beyninden, lenf düğümlerinden ve omuriliğinden alınan örneklerin incelenmesi sonucu varılabilmektedir. 

Kesin sonuca ulaştırmasa da veteriner hekimler ölümden önce hayvanın fiziksel belirtilerini ve davranışlarını inceleyerek CWD’nin varlığına dair tahminde bulunabilirler. 

Zombi Virüsü İnsanlarda Görülür mü?

Şu ana kadar CWD virüsünün insana bulaştığı ile ilgili bir vaka kayıtlara geçmemiştir. Ancak bu virüsün deli dana hastalığı (Bovine Spongiform Encephalopathy) ile benzer özelliklere sahip olması dolayısıyla, bir mutasyon geçirerek insana bulaşma riski oluşturması anlaşılabilir bir endişe yaratmaktadır. Bu nedenle uzmanlar CWD ile enfekte olmuş hayvanların etlerinin yenilmemesi ve yabani hayvanlarla ilgilenenlerin de bu konuda dikkatli olması gerektiği konusunda uyarılar yapmaktadır.

Zombi Virüsü Küresel Bir Salgına Neden Olabilir mi?

Buraya kadar yazılardan da anlaşılabileceği gibi, CWD’nin insanlar arasında da yaygınlaşarak küresel bir pandemiye dönüşme olasılığı düşüktür. Ayrıca bu hastalık grip ya da koronavirüs gibi solunum damlacıkları yoluyla bulaşan hastalıklardan da farklıdır.

Her ne kadar olağanüstü dirençliliği ve çok uzun süren kuluçka dönemleri ile hafızalara kazınmış olsa da şu ana kadar yapılan çalışmalar bu virüslerin en azından şu aşamada insanlar için bir risk oluşturmadığı sonucuna varmıştır.

Sonuç olarak CWD ya da Kronik İsraf Hastalığı yerine tercih edilen “zombi virüsü” dikkat çekici bir anahtar kelime ve bir manşet olsa da şu an için bu türden bir gerilim senaryosu gerçekçi görünmemektedir. Ancak hastalığın ortaya çıkışı ve bu eksende yapılan çalışmalar göz ardı edilmemesi gereken önemli ekolojik sorunların varlığını vurgulamaktadır.