ÇİFTLİKKÖY HASTANESİ – KU.YD.121- HEMOVİJİLENS SORUMLU HEMŞİRESİ GÖREV YETKİ ve SORUMLULUKLARI

HEMOVİJİLENS SORUMLU HEMŞİRESİ GÖREV YETKİ ve SORUMLULUKLARI

BİRİM: Transfüzyon Merkezi

GÖREV ADI: Hemovijilans Hemşiresi

AMİR ve ÜST AMİRLER: Hemşirelik Hizmetleri Müdürü ve İdari Hemşirelere dikey bağlı

YETKİ DEVRİ: Yıllık izin, mazeret izni, rapor, kurum dışı görev veya acil durumlarda görev başında bulunamadığı hallerde; yetki, görev ve sorumlulukları Hemşirelik Hizmetleri Müdürü’nün onayıyla görevlendirilen bu görevi yürütebilecek yetkinliğe sahip diğer sağlık çalışanı  tarafından yürütülür

ARANAN NİTELİKLER:

GÖREV AMACI;

Özel Aktif International Hospital yerleşkesinde tam kan ve kan bileşenlerinin (Eritrosit Süspansiyonu, Taze Donmuş Plazma, Trombosit Süspansiyonu, Kriyopresipitat vb.) isteminden başlayarak; donör-alıcı güvenliği, pretransfüzyon uygunluk testleri, güvenli transfer, kimlik doğrulama, uygulama, hasta başı izlem ve transfüzyon sonrası takibe kadar geçen tüm transfüzyon zincirinde gelişebilecek istenmeyen (advers) reaksiyon ve ramak kala olayların gözetimini, izlenebilirliğini ve yönetimini sağlamak; ulusal hemovijilans bildirimlerini (T.C. Sağlık Bakanlığı Ulusal Hemovijilans Rehberi) eksiksiz yürütmek; kan transfüzyon süreçlerini TÜSKA Sağlıkta Akreditasyon Standartları (SAS v3: Kan ve Kan Bileşenleri Yönetimi – TYS/BKM), 5624 Sayılı Kan ve Kan Ürünleri Kanunu, 6698 Sayılı KVKK mevzuatı ve kurumsal kalite politikalarına tam uyum içinde planlamak, denetlemek ve eğitimlerini yürütmektir.

KURUMSAL SORUMLULUKLAR;

• Görevini yerine getirirken kurumun çıkarları doğrultusunda hareket eder.
• Kurumun misyon, vizyon, prosedür ve talimatları doğrultusunda hareket eder.
• Kurum içi bölüm veya kişiye özel eğitim programlarına katılır.
• Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’na uygun davranır.
• Hasta bilgilerinin gizliliğine ve mahremiyetine uygun davranır.
• Sağlıkta Akreditasyon Standartları doğrultusunda çalışır.
• Yöneticisinin veya sorumlusunun oluşturduğu çalışma planı doğrultusunda hareket eder.
• Personel ve Disiplin Yönetmeliği kurallarına göre hareket eder.
• Yöneticisin verdiği görevleri eksiksiz yerine getirir.
• Kurum ve yapılan çalışmalar ile ilgili tüm bilgilerin gizliliğini, önemli bilgilerin güvenliğini sağlar.
• Hasta ve hasta yakınlarının haklarını bilerek bu haklara uygun davranır.
• Hastanenin genel kurallarına uyar ve ekip ruhu içinde hareket eder.

TEMEL İŞ ve SORUMLULUKLAR;

• Hastanemiz 7500 ünite/yıl ve altında transfüzyon gerçekleştirilen bir hastane olduğu için 1 (bir) kişi olarak istihdam edilmiştir
• Doğrudan transfüzyon komitesine bağlı olarak çalışır ve aynı zamanda transfüzyon komitesinin doğal bir üyesidir.
• Hastanede gerçekleştirilen tüm transfüzyonların, “Kan ve Kan Bileşeni Transfüzyonu İzlem Formu” ile izlemlerinin gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğini takip eder. Bu konuda, periyodik eğitimler düzenler.
• Uygunsuzlukları, transfüzyon komitesine bildirir. Düzeltici önleyici faaliyetlerin ilgili klinik tarafından başlatıldığından emin olur. Bu konulardaki kayıtları ve dokümanları tutar.
• Periyodik olarak transfüzyon komitesini ilgili faaliyetler hakkında bilgilendirir.
• Gerçekleşen tüm istenmeyen olay ve reaksiyonları hastane hemovijilans koordinatörüne (HVK) bildirir.
• “Transfüzyon Kontrol Formu” kapsamında transfüzyon ile ilişkili süreçlerin uygunluğunu denetler.
• 6698 sayılı KVKK kapsamında hastaların ve donörlerin özel nitelikli kişisel sağlık verisi niteliğindeki kan grupları, antikor tarama sonuçları, transfüzyon geçmişi, bulaşıcı seroloji (HIV, Hepatit B/C, Sifiliz vb.) testleri ve genetik kan hastalığı teşhislerinin gizliliğini mutlak bir disiplinle korur.
• Kan Merkezi ve kliniklerdeki SBYS transfüzyon modüllerini, kan istem ekranlarını ve donör sorgulama terminallerini açık ve gözetimsiz bırakmaz; masadan ayrılırken ekranı mutlaka kilitler, kişisel kullanıcı şifrelerini kimseyle paylaşmaz.
• Kan torbası üzerinde yer alan donör/hasta kimlik ve barkod bilgilerini üçüncü şahısların görebileceği açık bankolarda bırakmaz; klinik transferinde kapalı ve kilitli kan taşıma çantalarının kullanılmasını denetler.
• Kan torbalarını, Cross-Match sonuç belgelerini, transfüzyon izlem formlarını veya reaksiyon evraklarını kişisel akıllı telefonlarla fotoğraflamaz, video kaydına almaz, sosyal medya hesaplarında veya mesajlaşma uygulamalarında (WhatsApp vb.) kesinlikle paylaşmaz.
• Tüm yatan hasta servislerinde, yoğun bakımlarda, ameliyathanede ve acil serviste habersiz ve planlı “Hasta Başı Transfüzyon Süreci Saha Denetimleri” yapar; kontrol listeleriyle (checklist) iki hemşire doğrulaması, izlem formları ve atık yönetimini yerinde inceler.
• Yanlış hastaya kan istemi, kan alma esnasında yanlış tüp barkodlama, transfüzyon gecikmeleri, taşıma çantası ısı sapmaları gibi ramak kala olayları İstenmeyen Olay Bildirim Sistemi’ne bildirir; kök neden analizlerini yürütür ve DİF süreçlerini takip eder.
• Hastanenin resmi Transfüzyon Komitesi’nin raportörlüğünü ve aktif üyeliğini yürütür; komite toplantılarını organize eder, gündemi hazırlar, alınan kararların klinikte uygulanmasını denetler.

YETKİLER;

• Karar Verme Yetkisi: 5624 Sayılı Kanun, Hemovijilans Rehberi ve SAS standartları sınırları dahilinde doğrulama kriterlerini karşılamayan (çift kimlik doğrulaması uyuşmayan, Cross-Match onayı olmayan) transfüzyonu hasta başında durdurma, reaksiyon gelişen transfüzyonun devamını yasaklama, soğuk zinciri bozulan kan bileşenini kullanımdan çekme ve uygunsuz istemleri hekimle görüşerek iptal ettirme yetkisine Hekim yerine transfüzyon endikasyonu belirleme veya hekim istemi olmaksızın resmi kan çıkışı yapma yetkisi yoktur.
• Denetleme ve Görev Verme Yetkisi: Hastanenin tüm kliniklerinde (Servisler, Yoğun Bakımlar, Ameliyathane, Acil Servis) hemşire ve hekimlerin transfüzyon izlem ve uygulama süreçlerini denetleme; tespit edilen uygunsuzluklarda personeli uyarma ve düzeltici faaliyet başlatma; servis odak hemşirelerine transfüzyon takip görevleri verme yetkisine sahiptir.

ETİK İLKELER;

• Öncelik: İnsan kanının kaynağı sadece insan olan kutsal ve eşsiz bir tedavi edici biyolojik doku olduğu bilinciyle; hasta güvenliğini ve yaşam hakkını daima birinci önceliği sayar.
• Transfüzyon Vicdanı ve Dürüstlük: Transfüzyon sürecinde veya doğrulamasında bir şüphe ya da hata oluştuğunda kimse görmese dahi işlemi anında durdurur; gelişen tüm reaksiyon ve ramak kala olayları gizlemeden, şeffaflıkla kayıt altına alır ve bildirir.
• Zarar Vermeme ve Donör-Alıcı Emniyeti: Hastayı transfüzyon ilişkili akut akciğer hasarından, ölümcül hemolitik yıkımdan ve kan yoluyla bulaşan enfeksiyonlardan korumak için güvenlik rehberlerinden asla taviz vermez.
• Hasta Mahremiyetine Saygı: Transfüzyon esnasında yatak başındaki hastanın fiziksel, görsel ve işitsel mahremiyetini en üst ahlaki sorumlulukla korur; bakım anında hastayı açıkta bırakmaz.
• Ayrımcılık Yasağı (Eşitlik İlkesi): Hastanın ırkı, dili, dini, politik görüşü, cinsiyeti veya sosyal konumu ne olursa olsun tüm hastalara aynı bilimsel özen, güvenlik standartları ve adaletle transfüzyon gözetimi sunar.
• KVKK ve Sır Saklama Yükümlülüğü: Hastanın ve kan donörünün kimlik bilgilerini, serolojik test sonuçlarını, transfüzyon geçmişini ve tüm kişisel verilerini 6698 sayılı Kanun kapsamında ve hastanın/donörün vefatından sonra dahi mutlak bir gizlilikle saklar.

GÖREV DAĞILIMINDA ÇATIŞMA YAŞANMASI DURUMUNDA;

Çatışmaya neden olan etmenlerin çok boyutlu olduğu; acil kan gerektiren cerrahi ve yoğun bakım vakalarındaki zaman baskısı, kan çıkış hızına dair hekim-hemşire beklentileri, uygunsuz istemlerin durdurulması esnasında kliniklerle yaşanan gerginlikler, reaksiyon bildirimlerinde personelin hata bildirme kaygısı ve saha denetimlerinin çalışanların davranışını şekillendirmede etkin rol üstlendiği kabul edilmektedir. Çatışma yönetimi sürecinde bireyin kendi stres tepkilerini tanıması, yapıcı, empatik, kanıta dayalı tıbbi kılavuzlara ve yasal mevzuata dayalı profesyonel bir iletişim dili sergilemesi çatışmanın çözüme kavuşturulmasındaki temel bireysel katkıdır.

Hastanemizde hemovijilans koordinasyonu ve transfüzyon süreçlerindeki görev dağılımı çatışmaları sistem yaklaşımı etrafında ele alınır ve çözüm önerileri de bu yönde geliştirilir. Transfüzyon Merkezi ile klinikler arasındaki iletişim protokollerinin netleştirilmesi, cezasız hata bildirim kültürü oluşturulması, kişisel iletişim ve stres yönetimi eğitimleri ile ekip içi sosyal faaliyetler çatışmayı önleyici kurumsal yöntemlerdir.

Operasyonel Uygulama Esasları:

• Kesintisiz Kan Güvenliği ve Hasta Yaşamı Önceliği: Görev dağılımı, denetim programı veya reaksiyon incelemeleri konusundaki itiraz ve uyuşmazlıklarda transfüzyon güvenliği gözetiminin durdurulması, reaksiyon incelemesinin geciktirilmesi, görevin veya kliniğin terk edilmesi kesinlikle kabul edilemez. Planlanan hemovijilans ve kan güvenliği denetimleri mevcut rehberler doğrultusunda eksiksiz sürdürülür.
• Yerinde ve Mevzuatsal Değerlendirme: Uyuşmazlık öncelikle Hemovijilans Sorumlu Hemşiresi ve Transfüzyon Merkezi Sorumlu Hekimi tarafından 5624 Sayılı Kanun, Ulusal Hemovijilans Rehberi hükümleri ve hasta güvenliği kriterleri gözetilerek değerlendirilir; bilimsel gerçekler doğrultusunda çözüme kavuşturulur.
• Üst Yönetici Müdahalesi: Birim içinde veya klinikler arasında çözülemeyen durumlarda konu Transfüzyon Komitesi Başkanı, Hemşirelik Hizmetleri Müdürü ve Hastane Müdürü’ne iletilir. İdari ve tıbbi üst yöneticilerin konunun özelliğine göre belirleyeceği çözüm yolu nihai ve bağlayıcıdır.